مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

هدف این مقاله بررسی ارتباط بین شکل‌های مختلف واقع‌گرایی اخلاقی و برخی دیدگاه‌ها دربارۀ اخلاق دینی و به‌ویژه اخلاق دینی در سنت اسلامی است، هرچند بیشتر گفته‌ها در سنت‌های دینی دیگر نیز کاربردی خواهد بود. نخست، مرور تاریخی مختصری از ظهور واقع‌گرایی اخلاقی در قرن بیستم بیان می‌شود؛ دوم، انواع اصلی واقع‌گرایی اخلاقی را از هم تفکیک خواهیم کرد؛ سوم، نشان خواهیم داد که در مورد هر یک از انواع اصلی واقع‌گرایی اخلاقی، از واقع‌گرایی‌اخلاقی ‌اکید گرفته تا واقع‌گرایی‌اخلاقی حداقلی، دیدگاه‌های دینی‌ای را نسبت به اخلاق می‌توان صورت‌بندی کرد که هم با واقع‌گرایی سازگار باشند و هم با ردّ آن. ولی، در هر حال، اخلاق‌شناس دینی باید برای پذیرفتن واقع‌گرایی یا ردّ آن هزینه‌ای بپردازد. در نهایت استدلال می‌شود موضعی که فیلسوفان برجستۀ مسلمان در سنت سینوی تا ملاصدرا اتخاذ کرده‌اند موضعی است که در شماری از نقاط مهمش با موضع ضدواقع‌گرایی توافق دارد.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 26 تا 64

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

تحلیل مفهومی موضوع متافیزیک در حکمة الإشراق سهروردی

نویسنده:

محمود هدایت افزا ، زینب بوستانی

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

حکمت اشراق the School of Illumination , فلسفه اسلامی , فلسفه مشاء

چکیده :

موضوع مابعدالطبیعه که در فلسفهی یونان و به‌ویژه در کتب ارسطو طرح شده بود، پس از ترجمهی آن‌ها به زبان عربی، در آثار اندیشمندان مسلمان بسط یافت. اغلب ایشان مشهورترین موضوع نزد معلّم اوّل، یعنی «موجود از حیث موجودیت» را برگزیدند، گاه نیز تحت تأثیر کلمات دیگری از ارسطو، «اسباب برین» و گاه به دلیل گرایشهای دینی خود، «واجب الوجود» را موضوع فلسفه دانستند. پژوهش پیش رو عهدهدار دیدگاه مبتکرانهی حکیم سهروردی در این مسئله است. روش بحث نویسندگان، تلفیقی از توصیف تاریخی، تحلیل و مقایسه است. سهروردی در آثار به سبک مشّائی، ظاهراً دیدگاه ابنسینا را پذیرفته، با ادبیات مشّائی، عنوان «موجود از حیث موجودیت» را بر سایر موضوعات مطرح دربارهی فلسفه ترجیح میدهد و صرفاً در مواضعی، واژهی «وجود» را به لحاظ معنای مصدری آن، جایگزین «موجود» میکند. اما در حکمة الإشراق، با نظام مفهومی نوینی مواجهیم که به مقتضای آن، «شی‌ء» به عنوان بدیهیترین مفهوم به جای موجود و وجود مینشیند و فارغ از هر قیدی، موضوع متافیزیک اشراقی قلمداد میشود. سهروردی از ابتدا، شی‌ء را مقسم نور و ظلمت قرار میدهد و در پی آن، سایر مفاهیم حکمت اشراقی شکل میگیرند. از نتایج مهم این رویکرد، نفی اعتباریت ظلمت و طرد انگارهی همسانی نور با وجود است که شارحان حکمة الإشراق به درستی آن دو نکته را تبیین نکردهاند. اتّخاذ «شی‌ء» به عنوان موضوع متافیزیک، بعدها با تقریراتی متفاوت، در آثار برخی حکیمان نظامساز، از جمله رجبعلی تبریزی و شاگردان وی تبلور یافته است.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 169 تا 194

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

درسگفتار جایگاه الهیات نزد ارسطو و ابن سینا

مدرس:

حامد روشنی راد

نوع منبع :

صوت , درس گفتار،جزوه وتقریرات

منابع دیجیتالی :

صوت

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

اصطلاحنامه فلسفه , فلسفه یونان , فلسفه ارسطو , فلسفه اسلامی , فلسفه مشاء , فلسفه بوعلی , فلسفه تطبیقی , درسگفتار / سخنرانی فلسفه اسلامی , درسگفتار / سخنرانی فلسفه غرب

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

درسگفتار فلسفه مشاء (برهان شفا)

مدرس:

حامد ناجی

نوع منبع :

صوت , درس گفتار،جزوه وتقریرات

منابع دیجیتالی :

صوت

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

شفاء: ابن سینا , درسگفتار / سخنرانی فلسفه اسلامی , درسگفتار فلسفه اسلامی , درسگفتار فلسفه , درسگفتار / سخنرانی فلسفه , درسگفتار فلسفه مشاء , درسگفتار / سخنرانی فلسفه مشاء , درسگفتار / سخنرانی فلسفه سینوی , درسگفتار فلسفه سینوی

کلیدواژه‌های فرعی :

اصطلاحنامه فلسفه , فلسفه اسلامی , فلسفه مشاء , فلسفه بوعلی ,

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

درسگفتار فلسفه مشاء

مدرس:

سیدمحمد موسوی بایگی

نوع منبع :

صوت , درس گفتار،جزوه وتقریرات

منابع دیجیتالی :

صوت

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

درسگفتار / سخنرانی فلسفه اسلامی , درسگفتار فلسفه اسلامی , درسگفتار فلسفه , درسگفتار / سخنرانی فلسفه , درسگفتار فلسفه مشاء

کلیدواژه‌های فرعی :

اصطلاحنامه فلسفه , فلسفه اسلامی , فلسفه مشاء ,

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

التعلیقات (تحقیق: عبدالرحمن بدوی)

نویسنده:

أبو علی حسین بن عبد الله بن سینا؛ حققه وقم له: عبدالرحمن بدوی

نوع منبع :

کتاب , درس گفتار،جزوه وتقریرات , نقد دیدگاه و آثار(دفاعیه، ردیه و پاسخ به شبهات) , حاشیه،پاورقی وتعلیق , کتابخانه عمومی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF فهرست معرفی کتاب

زبان :

عربی

کلیدواژه‌های اصلی :

اصطلاحنامه فلسفه

کلیدواژه‌های فرعی :

فلسفه اسلامی , فلسفه مشاء , فلسفه بوعلی , خلق ( ایجاد ) , معرفت شناسی ابن سینا , انسان از دید ابن سینا , حکمت از دیدگاه ابن سینا , اندیشه فلسفی ابن سینا , خیال از نظر ابن سینا , خدا در اندیشه ابن سینا , تنزه الهی از جسمانیات ,

فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :

ابن سینا: ابوعلی سینا

چکیده :

التعلیقات ابن سینا این رساله مجموعه یادداشت‌هایی پراکنده در باره مسائل و مباحث فلسفی است که برخی از آن‌ها نسبتاً مفصّل و برخی دیگر بسیار مختصر است. التعلیقات ابن سینا نیز حاشیه بر کتابی دیگر نیست، بلکه عبارت‌هایی از گفته‌های ابن سینا در مجلس درس اوست که بهمنیار یا یکی دیگر از شاگردان وی یادداشت کرده است. در این رساله، ترتیب موضوعات و مباحث به شیوه معمولِ کتاب‌های فلسفی نیست که با منطق آغاز شود و به مباحث الاهیات یا مابعدالطبیعه پایان پذیرد، اگر چه در برخی نسخ خطی آن سعی شده تا تعلیقه‌ها به ترتیب معمول تدوین و تحریر شود. جوزجانی در فهرستی که از آثار استاد خود، ابن سینا، تهیه کرده، از این رساله نام نبرده است، اما اسلوب متن و شباهت مباحث آن با دیگر آثار ابن سینا نشان می‌دهد که این رساله از آثار وی است. تاریخ تالیف تاریخ دقیق تألیف آن در هیچ‌یک از نسخ خطی ثبت نشده، اما به گفته بدوی احتمالاً بین ۴۰۴ و ۴۱۲ ــ در دوره‌ای که بهمنیار همراه ابن سینا بوده ــ تألیف شده است، یعنی زمانی که ابن سینا در همدان وزیر شمس الدوله بود و با بعضی شاگردانش مجالس علمی شبانه داشت. اما به نظر آل یاسین ممکن است که این رساله پس از مرگ ابن سینا تدوین شده باشد. برخی محتویات کتاب ابن سینا در این رساله به نقد و بررسی برخی آرا و براهین معتزله پرداخته، که از آن جمله است: شیوه استدلال ایشان در ابطال جسمانیت خداوند و نیز رأی ایشان در باره اختیار ، ملاک احتیاج معلول به علت، امتداد ثابت بین خداوند و آفرینشِ عالم، که این امتداد ثابت را وِعاء زمان دانسته‌اند.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

درسگفتار الاشارات و التنبیهات (نمط چهارم و پنجم)

مدرس:

مهدی قوام صفری

نوع منبع :

صوت , درس گفتار،جزوه وتقریرات

منابع دیجیتالی :

صوت

زبان :