جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی

فارسی  |   العربیه  |   English  
telegram

در تلگرام به ما بپیوندید

public

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
header
headers
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
...جستجوی هوشمند
مرور > مرور اعلام
>
ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م. 1050 ق./1641م.
جستجو در برای عبارت
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
  • تعداد رکورد ها : 5207
نمودى از برخى عناصر حکمت متعالیه در فلسفه برگسن
نویسنده:
على شیروانى
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی , مطالعه تطبیقی
منابع دیجیتالی :
نسخه متنی
وضعیت نشر :
قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی,
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین
چکیده :
صدرالمتألّهين، حكيم فرزانه جهان اسلام، ميراث دار گنجينه اى گران بها از انديشه هاى هستى شناسانه، معرفت شناسانه، انسان شناسانه، تفسير و حديث است كه با اشراف به مشرب هاى گوناگونِ فلسفى مشاء و اشراق و همچنين كلام معتزله، اشاعره و شيعه و نيز عرفان نظرى منظومه اى سازوار از معارف را سامان داد كه در آثار كم تر انديشمندى همانند آن را مى توان يافت. اما با كمال تأسف، گرايش به غرب و غرب زدگى، به ويژه در زمينه فلسفى، موجب گشته كه برخى از انديشمندان خودى عجولانه قضاوت كنند و چنين بپندارند كه فلسفه اسلامى عموماً و حكمت متعاليه خصوصا سخنى براى گفتن در جهان امروز ندارد و بايد به عنوان تاريخ فلسفه بدان نگريست. يكى از راه هاى روشن شدن بطلان اين قضاوت، بحث و بررسى هاى تطبيقى ميان فلسفه اسلامى و مكاتب فلسفى غرب است تا در پرتو آن، نقاط قوت و ضعف نظام هاى فلسفى غربى در مقايسه با مجموعه عظيم فلسفه اسلامى شناخته شده، با بازخوانى متون فلسفى اسلامى، روزنه هاى تازه اى براى حل مسائل نوين گشوده شود. از جمله فيلسوفانى كه در بسيارى از آراء با انديشه هاى فلسفى ملاصدرا به گونه اى هماهنگى دارد و زمينه مطالعه تطبيقى ميان آن دو را فراهم مى سازد، هنرى برگسن (Henri Bergson) است. با گذرى بر افكار او معلوم مى شود كه در مباحثى همچون حقيقت حركت و زمان، حدود معرفت شناسى عقل نظرى، امكان شناخت حقيقت خارجى از طريق شهود و عدم امكان دست يابى به واقعيت آن چنان كه هست، از طريق عقل نظرى و علم حصولى و بسيارى مسائل ديگر، شباهتى فراوان ميان آراء او و نظرات صدرالمتألهين وجود دارد كه از فضل تقدم و تقدم فضل نسبت به برگسن برخوردار مى باشد.
مشخصات اثر
تحلیل رابطه قوه و فعل با موضوع فلسفه اولی درحکمت متعالیه
نویسنده:
جمشید صدری
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
نسخه PDF
وضعیت نشر :
قم: دانشگاه قم,
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین , مرتضی مطهری , ابن سینا: ابوعلی سینا
چکیده :
قوه و فعل از اوصاف و احکام موجود مطلق است، موجود نسبت به فعلیتی که می‌تواند واجد آن شود بالقوه نامیده می‌شود، هرچند به لحاظ فعلیتی که هم اکنون دارد موجودی بالفعل است. موجود مطلق که موضوع فلسفه اولی است به قوه و فعل تقسیم می­ شود، غالب مسایل فلسفی به شکل قضایای مردد المحمول مطرح می‌شوند که اطراف تردید مساوی با موضوع فلسفه است .قوه یک امر وجودی است، منتهی یک وجود ضعیف که آن را از عدم ممتاز می گرداند. وجود از جهت شدت وضعف دو طرف دارد یک طرفش اعلی مراتب وجوداست، طرف دیگرش هیولای اولی است که فعلیتی جز عدم فعلیت ندارد. مقاله حاضر ابتدا به طریقۀ ورود مسئله قوه و فعل به فلسفه اولی و ضرورت بحث از آن می‌پردازد و در ادامه رابطه قوه وفعل با موضوع فلسفه اولی ونحوه صدق وجود بر آن و تناظر آن دو با خیر و شر و طرح شبهات و پاسخ به آنها از دیدگاه حکمت متعالیه را مورد بررسی و تحلیل قرار می‌ دهد.
صفحات :
از صفحه 205 تا 222
مشخصات اثر
مکانیسم نزول وحی از منظر ملاصدرا و ابن‌عربی
نویسنده:
مرضیه عبدلی مسینان ، سیده کبری حنیفه‌زاده
نوع منبع :
مقاله , مطالعه تطبیقی
منابع دیجیتالی :
نسخه PDF مراجع
کلیدواژه‌های اصلی :
وحی , وحی
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین
چکیده :
وحی، به ‌عنوان عالی‌ترین مرتبة ارتباط انسان با خداوند، همواره کانون توجه فیلسوفان و عارفان مسلمان بوده است. ملاصدرا و ابن‌عربی هر یک با مبانی معرفت‌شناختی، انسان‌شناختی، و هستی‌شناختی خاص خود تبیین‌های متمایزی از کیفیت و مکانیسم نزول وحی ارائه داده‌اند. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی‌ـ تطبیقی به بررسی دیدگاه این دو اندیشمند می‌پردازد. بر اساس یافته‌های تحقیق، ملاصدرا نزول وحی را در پرتو نظریة حرکت جوهری و مراتب عقل تحلیل می‌کند و آن را فرایندی می‌داند که طی آن معارف الهی از عقل فعال به قوة متخیلة نبی منتقل می‌شود و در قالب الفاظ و صور محسوس ظهور می‌یابد. در مقابل، ابن‌عربی نزول وحی را در چارچوب نظریة تجلی و بر مبنای مراتب وجود و لطایف سبعه تبیین می‌کند؛ بدین ‌معنا که حقیقت محمدیه به‌ عنوان نخستین مظهر الهی واسطة اصلی در دریافت و انتقال وحی به پیامبران است. مقایسة تطبیقی نشان می‌دهد که هر دو دیدگاه بر چندمرحله‌ای بودن نزول وحی، نقش محوری قوة خیال، و جایگاه ممتاز نفس نبی تأکید دارند؛ با این تفاوت که ملاصدرا تحلیلی فلسفی و عقل‌محور و ابن‌عربی تحلیلی عرفانی و شهودمحور از این فرایند ارائه می‌دهند. بررسی تطبیقی این دو رویکرد تصویری جامع‌تر از مکانیسم نزول وحی در سنت اسلامی به دست می‌دهد.
صفحات :
از صفحه 329 تا 344
مشخصات اثر
بررسی تطبیقی بازتاب آموزه رجعت در نظام حکمت متعالیه با تاکید بر آرای ملاصدرا و علامه طباطبایی
نویسنده:
مرتضی بیات، محمود صیدی، احسان منصوری
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
نسخه PDF چکیده
چکیده :
دو اصل فلسفی «امتناع اعاده معدوم بعینه» و «امتناع بازگشت موجود بالفعل به حالت بالقوه» در حکمت متعالیه، واکنش­های فلسفی حکیمان بعد از ملاصدرا را جهت اثبات آموزه رجعت در شیعه بر انگیخت و موجد سه نظریه در این زمینه گردید: 1. از دیدگاه مدرس زنوزی، بدن، به سوی نفس بازگشت می­کند که این نظریه با قاعده امتناع اعاده معدوم سازگار نیست؛ 2. از دیدگاه علامه طباطبائی نفوس انسان­های فوت شده دارای برخی جهات قوه و استعداد هستند؛ لذا بازگشت آن­ها در زمان رجعت ممتنع نیست. مخدوش بودن این نظریه در آن است که نفوسی که از بدن قطع تعلق می کنند، استعداد یا ماده­ای ندارند و بدین جهت بازگشت آن­ها به عالم ماده ممتنع است؛ 3. در ادامه، آرای علامه رفیعی قزوینی و آیت الله شاه آبادی نیز مورد بررسی قرار می­گیرد. طبق «نظریه تمثل»، نفوس انسان­های کامل دوباره در عالم ماده ظهور و تجلی می­کنند. نقصان این نظریه در عدم شمول آن نسبت به همه رجعت کنندگان مانند کافران است.
صفحات :
از صفحه 119 تا 135
مشخصات اثر
عوامل تضعیف سیر و سلوک از دیدگاه ملاصدرا
نویسنده:
محمد مهدی گرجیان، نورآغا موسوی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
نسخه PDF
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین
چکیده :
سیر و سلوک در عرفان مهم‌ترین روش برای رسیدن به حقیقت بوده و این اصل مهم گاه با مشکل مواجه می شود و اگر به عواملی سلبی و ایجابی توجه نشود سیر و سلوک انسان به کلی از بین رفته و یا کم اثر شده یا به انحراف کشیده می شود. از فیلسوفانی که به این امر توجه وافر داشته است، ملاصدرا است، وی با دقت آفات سلوک را مورد بررسی قرار داده است و انسان را توصیه نموده که متوجه اثر تخریبی این عوامل در سیر و سلوکشان باشند. ملاصدرا عوامل زیر را به عنوان آفت برای سیر و سلوک بر شمرده که اهم آن عبارت اند از: گناهان، رهبران گمراه، جهل به نفس، تقلید بی‌جا، پیروی از شهوات و خواسته های نفسانی، مخالفت ّ جاه و مقام و دنیا، و دشمنی بی جا با عرفای بالله، عدم اعتقاد به معاد، حّب اعتماد بر علوم ظاهری و اکتفا به آن، لقمه‌ای حرام، منیت و خود خواهی و لهو و لعب
صفحات :
از صفحه 72 تا 93
مشخصات اثر
عالم المثال عند الشيخ السهرورديّ و الملّا صدرا الشيرازي و أثره في المسائل العقديّة
نویسنده:
فرقان العواديّ
نوع منبع :
مقاله , مطالعه تطبیقی
منابع دیجیتالی :
معرفی نسخه PDF
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین
صفحات :
از صفحه 201 تا 232
مشخصات اثر
مقایسه نظریه تجربه ی زیسته و علم حضوری در اندیشه دیلتای و ملاصدرا
نویسنده:
ریحانه نوری؛ استاد راهنما: حسن رهبر
نوع منبع :
رساله تحصیلی
منابع دیجیتالی :
فهرست منابع
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین
چکیده :
معرفت شناسی یکی از مباحث مهم در تاریخ فلسفه است به گونه ای که در هر دستگاه فلسفی ناگزیر به آن پرداخته شده است. برخی فیلسوفان همچون کانت محوریت فلسفه ی خویش را بر آن قرار داده است و عده ای چون ملاصدرا بنای معرفت شناسی خود را بر محور هستی شناسی منحصر به فرد خویش نهاده اند. ملاصدرا فیلسوف بزرگ اسلامی که آراء او را میتوان تلفیقی از تمامی اندوخته متقدمان مسلمان اون دانست، بنیانگذار حکمت متعالیه می‌باشد که این مکتب بر اصل وجود و تمایز آن با ماهیت استوار است. او در اندیشه‌های معرفت شناسانه خویش بر مفهوم علم حضوری تاکید بسیار دارد و آن را مبنای هر نوع شناخت از جمله شناخت حاصل از علم حصولی می‌داند. ویلهلم دیلتای فیلسوف آلمانی قرن 19 میلادی است. تفکر دلتای را می‌توان با تحلیل و بررسی نظریه معرفت شناسانه وی به نام «تجربه زیست» دریافت. در نظریه تجربه زیسته او می‌توان رد پای نظرات کانت ، هگل ، شلینگ و شلایرماخر را یافت. تجربه زیسته دیلتای یکی از مهم‌ترین مفاهیم هرمونیک او است هرچند نمی‌توان تعریف دقیقی از این مفهوم در آرای او یافت. از نظر دیلتای تجربه زیسته تجربه به عام‌ترین معناست و مستقل بر رابطه درون و بیرون که پیوستگی اولیه حیات نفسانی یا درونی را آشکار می سازد. در واقع فهم حیات نفسانی و حالات و ظهورات آن از تجربه زیسته صورت می‌گیرد از این حیث درکی شهودی است که از کل حیات به اجزا حالات و ظهورات حیات می‌رسد. بنابراین از بررسی نظریات ملاصدرا و دیلتای می‌توان چنین استدلال کرد که بنیادی‌ترین شناخت ادراک بی‌واسطه مدرِک از امور است که ملاصدرا آن را «علم حضوری» و دیلتای آن را «تجربه زیسته» می‌نامد.این دو نظریه از جهات زیادی دارای شباهت می باشند از این روی میتوان به بررسی تطبیقی این دو نظریه پرداخت.
مشخصات اثر
عوامل تقویت و تضعیف معنویت از دیدگاه ملاصدرا
نویسنده:
باقر مهدوی؛ استاد راهنما: عابدین بزرگی؛ استاد مشاور: محمد حسن کیانی، اسدالله مصطفوی
نوع منبع :
رساله تحصیلی
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین
چکیده :
ملاصدرا در آراء خود توجه زیادی به معنویت داشته و معنویت را از ویژگی مخصوص انسانها می‌داند. ایشان این موضوع را در آثاری مانند: اسفار، رساله سه اصل، عرشیه، کسر اصنام الجاهلیه و مثنوی خود شرح و بیان نموده است. ملاصدرا معنویت را همان سیر و سلوک عرفانی می‌داند و معتقد است که تنها از این طریق می توان به اوج معنویت رسید، وی حتی فلسفه و کلام و سایر علوم را برای رسیدن به اوج معنویت کافی نمی‌داند. معنویت از نظر ملاصدرا دارای شدت و ضعف از نظر وی عواملی مانند: شریعت‌مداری، توجه به خدا، معرفت نفس، هماهنگی علم و عمل، دوستی با عرفا، عقلانیت و خرد ورزی، یقین به فنای عالم دنیا و معادباوری، توبه، شنیدن موعظه های عرفا و متألهین، عدم دنیا طلبی، دوست داشتن مرگ، انجام نوافل، دوست داشتن علم و علما، دوست داشتن علوم سماوی، مهربانی با دوستان و دشمنی با دشمنان خداوند، فرو رفتن در هیبت الهی، تشخیص خواطر و وساوس شیطانی، غلبه بر نفس امّاره عوامل تقویت معنویت در انسان می‌باشد. و عواملی مانند: رهبران گمراه و مدعیان دروغین، جهل به نفس، مقلد بودن و مصاحبت با عوام، پیروی از شهوات و خواسته های نفسانی، مخالفت و دشمنی با عرفا، عدم اعتقاد به فنای جهان و معاد، شهرت طلبی و حبّ جاه و مقام و دنیا، اعتماد بر علوم ظاهری، لقمه‌ی حرام، منیّت و خودخواهی، لغو و لعب عوامل تضعیف معنویت می باشد. البته قابل ذکر است که عوامل تقویت و تضعیف معنویت از دید ملاصدرا را نمی‌توان در این عوامل خلاصه کرد، شاید عواملی وجود داشته باشد که در این تحقیق از قلم افتاده باشد.
مشخصات اثر
تحلیل عواملِ ضعف اراده از منظر فلسفه اسلامی (بررسی تطبیقی سه دیدگاه ابن‌ سینا، شیخ اشراق و ملاصدرا)
نویسنده:
حمید عاشوری؛ استاد راهنما: احمدحسین شریفی؛ استاد مشاور: مرتضی رضایی
نوع منبع :
رساله تحصیلی , مطالعه تطبیقی
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین , ابن سینا: ابوعلی سینا
چکیده :
مسئله «ضعف اراده» یا آکراسیا، به مثابه یکی از معضلات بنیادین در فلسفه عمل، به تبیین چراییِ کنش فاعل برخلاف حُکم صواب خویش می‌پردازد. این پژوهش با اذعان به خلأ یک تحلیل نظام‌مند در سنت فلسفه اسلامی، این موضوع را به صورت تطبیقی مورد واکاوی قرار می‌دهد. هدف، ارائه یک تحلیلِ جامع و چندساحتی از این پدیده، از طریق بررسی تطبیقی آراء سه فیلسوفِ بزرگ فلسفه اسلامی (ابن‌سینا، شیخ اشراق، ملاصدرا)، در سه قلمرو شناختی (بینشی)، انگیزشی (گرایشی) و زیستی است. بدین منظور، براساس روش کتابخانه‌ای، به آثار ایشان مراجعه و سپس با روشی تحلیلی به بیان جوانب مختلف دیدگاهشان و در نهایت بیان دیدگاه مختار و برگزیده پرداخته‌ایم. دستاورد محوری این رساله، صورت‌بندی یک نظریه مختار در باب مبادی صدور فعل است که با تفکیک دقیق مراحل فرآیند ارادی در فاعلیت بالقصد — شامل حلقه‌های واسطی چون «سنجش و موازنه» و «تصمیم بر التزام عملی (ایمان)» — و تعمیم تحلیل به سایر اقسام فاعلیت انسانی (بالرضا و بالتجلی)، چارچوبی علّی برای فهم این پدیده فراهم می‌آورد. بر مبنای این الگو، یازده علت بنیادین برای ضعف اراده شناسایی و طبقه‌بندی شد که طیفی وسیع از عوامل، از اختلال در ساحت بینش (مانند ضعف علم و باورهای غیرمنطقی) و ساحت گرایش (نظیر نارسایی در حبّ و اختلال در ایمان) تا تأثیرات زمینه‌ساز امور زیستی را در بر می‌گیرد. یافته نهایی تحقیق آن است که ضعف اراده، پدیده‌ای تک‌علتی نیست، بلکه معلولِ تعامل پیچیده مجموعه‌ای از عوامل در یک ساختار چندلایه است که مدل ارائه‌شده می‌کوشد آن را به صورتی منسجم تبیین نماید.
مشخصات اثر
علاج باخودبیگانگی از مسیر معنا: تطبیق دیدگاه‌ ملاصدرا و ویکتور فرانکل
نویسنده:
مرجان عسگری بابادی ، زیبا زلقی ، صادق خوشخو
نوع منبع :
مقاله , مطالعه تطبیقی
منابع دیجیتالی :
نسخه PDF
چکیده :
پدیده ازخودبیگانگی به‌مثابه یکی از بحران‌های عمیق وجودی انسان معاصر، در نتیجه گسست فرد از خویشتن اصیل، جهان هستی و غایت زندگی، توجه متفکران حوزه‌های مختلف فلسفی و روان‌شناختی را برانگیخته است. از طرف دیگر، مفهوم معنای زندگی به‌عنوان نقطه مقابل این گسست، نقش محوری در بازیابی هویت و زیست اصیل ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی مسئله ازخودبیگانگی و معنای زندگی در اندیشه ملاصدرا، فیلسوف برجسته حکمت متعالیه، و ویکتور فرانکل، بنیان‌گذار معنا‌درمانی وجودی (لوگوتراپی)، صورت گرفته است. روش پژوهش تحلیلی ـ تطبیقی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای بوده و با تحلیل مفهومی، به استخراج مبانی نظری هر دیدگاه و مقایسه تطبیقی آن‌ها پرداخته است.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در منظومه فکری ملاصدرا، معنا امری هستی‌شناختی، فطری و غایت‌مدار است که از طریق حرکت جوهری نفس، سلوک وجودی، و اتصال به مبدأ هستی تحقق می‌یابد. در مقابل، فرانکل معنای زندگی را واقعیتی روانی‌ـ‌اگزیستانسیال و انحصاری می‌داند که فرد در بطن رنج، مسئولیت‌پذیری و آزادی در انتخاب، آن را کشف می‌کند. با وجود تفاوت در مبانی هستی‌شناسی، هر دو متفکر بر ضرورت بازگشت به خویشتن راستین و بازیابی معنا برای خروج از وضعیت ازخودبیگانگی تأکید دارند. این پژوهش بر امکان گفت‌وگوی میان‌رشته‌ای میان حکمت اسلامی و روان‌شناسی معناگرا برای پاسخ‌گویی به بحران‌های معنایی انسان معاصر تأکید می‌ورزد.
مشخصات اثر
  • تعداد رکورد ها : 5207