مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

کتاب حاضر درباره مفهوم علم، دین و علم دینی با رویکرد اسلامی تهیه و تدوین شده است. در این اثر نخست به چیستی علم، دین و علم دینی پرداخته و علم را به‌عنوان نظام معرفتی تبیین نموده و اهداف علوم تجربی (طبیعی) را مورد بررسی قرار می‌دهد. نگارنده سپس با اشاره به چیستی و قلمرو دین، به مخالفت عقل با وحی در تعیین قلمرو دین پردازش نموده و دیدگاه‌های ناممکن برخی از متفکران را موردنقد و بررسی قرار می‌دهد. در خاتمه این نوشتار به چیستی علم دینی بر شالوده جهان‌بینی دینی پرداخته و تأثیر جهان‌بینی عالم در سرنوشت علم را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. شاخص های علمی دینی از موضوعات قابل‌ذکر در این مجموعه به شمار می‌رود.

کتاب "پدیدارشناسی و عرفان" گزارشی است از بعدی مشخص از تجربه بشر و شهود که البته این مقولات به تدریج از سنت فلسفی حذف شده است. موضوع تجربه، شهود، امر تجربی به تجربه درآمده یا موضوعات عقلانی از مباحث بسیار مهم در حوزه پدیدارشناسی و عرفان است که نویسنده در این کتاب به ارائه دیدگاه خود درباره آنها پرداخته است. این کتاب بر اساس دغدغههای پیوسته و مداوم و معضلاتی که در خصوص ماهیت شهود وجود دارد به نگارش درآمده است. نویسنده در طی مراحل نگارش کتاب با اساتید، دانشجویان و محققان حوزه موضوعی به بحث و گفتگو پرداخته است. کتاب مشتمل بر یک مقدمه و یک موخره و در 8 فصل سامان یافته است. فهرست برخی عناوین کتاب عبارت است از: "ادیان و شکل عرفانی تجربه"، "خواهر ترزا و عرفان دعا"، "دار بایر و عرفان فلسفه"، "روزبهان و عرفان شهود"، "موضوع گواه در تجربه دینی "، "در باب تفرد" و "بت پرستی". آنتونی اشتاین بوک استاد تمام دانشگاه الینویز جنوبی است و کتاب "موطن و پدیدارشناسی بعد از هگل" از جمله آثار اوست. وی همچنین سرویراستار مجموعه "مروری بر فلسفه قارهای" است.

یکی از دیدگاه‌های منحصر به فرد زبان دین رویکرد ایان توماس رمزی، اسقف و فیلسوف دین آکسفورد دهة 50 میلادی، است. مقالة حاضر به روش توصیفی و تحلیلی به بررسی دیدگاه زبان دین ایان توماس رمزی پرداخته و عمدة مباحث آن دو موضوع است؛ یکی تبیین و توصیف معرفت زبان دین ایان توماس رمزی و دوم زبان سخن گفتن رمزی از خداوند و توجیه گزاره‌های الهیاتی. ایان رمزی دربارة زبان دین معتقد به نوعی تجربة دینی است؛ یعنی با توصیف عبارات و کلمات الهیات می‌توان به امری ماورای تجربی دست یافت. رویکرد معرفتی رمزی دفاع از آموزه‌های دینی در برابر موضع انتقادی آنتونی فلو و آیر مبنی بر ابطال‌ناپذیری و بی‌معنایی گزاره‌های دینی بود. در نتیجه معتقد بود کلمات زبان دین و گزاره‌های دینی همچون گزاره‌های علمی می‌توانند دربردارندة معنا و در موقعیت خاصی حاوی مکاشفه و از نوع تجربة منحصر به فرد باشند. مهم‌ترین مسائل و دغدغه‌های ایان رمزی جایگاه تجربی بخشیدن به زبان دین، درک کاربرد معنایی کلمات، کشف امور واقع جهان با مدل‌سازی و به‌کارگیری استعاره در روش فهم زبان الهیاتی بود.

زبان دین امروزه یکی از مسائل مطرح در مباحث فلسفه دین در غرب است که بیشتر متأثر از کاربردهای آن است: مثلاً وقتی گفته می‌شود خداوند با موسی تکلم کردند، آیا منظور این است که خداوند دارای جسم مادی است که با اندام‌های نطق با موسی سخن گفت یا معنای دیگری مراد است؟ یعنی آیا زبان دین واقع‌نماست یا رازآلود ویا نمادین و... است؟ و به‌تدریج وارد جهان اسلام نیز گردیده است؛ وزمزمه آن هر از گاهی از زبان برخی نویسندگان و روشنفکران شنیده می‌شود؛ و ما چون مسلمانیم و کتاب آسمانی ما قرآن کریم است، بر آن شدیم تا ببینیم زبان دین ما که زبان قرآن کریم است در آثار، گفتار و نوشتجات امام خمینی؟ره؟ چگونه بازتاب یافته است. ازاین‌رو مقاله حاضر را به شکل تطبیقی بین نظریات فلیسوفان غرب در زمینه زبان دین و معتقدات حضرت امام خمینی؟ره؟ در مورد زبان قرآن در زمینه‌های مورد بحث هماهنگ با فیلسوفان غرب است یا با آن‌ها تفاوت دارد؛ بنابراین دیدگاه‌های حضرت امام خمینی؟ره؟ را از آثار پراکنده و مختلفشان جمع‌آوری کردیم و این بحث را سامان دادیم و با قبول کاستی‌های کار خود به این نتیجه رسیدیم که امام خمینی؟ره؟ چنان‌که سادگی بیانش حاکی از ذوب در اسلام و معارف قرآن بود، به صورت خیلی روشن و چشمگیر در وادی فلسفه دین نیز ورود همه‌جانبه داشته و زبان دین ما یعنی قرآن را کاملاً واقع‌نما دانسته، برداشت‌های همه را از قرآن معتبر و غیرحجت دانسته‌اند و الفاظ را موضوع برای روح معانی در نظر گرفته‌اند؛ ازاین‌رو مفهوم حقیقی متن و الفاظ آن را ثابت و فراتاریخی دانسته و مصادیق آن را در چرخه تاریخ متحول می‌دانند.

کتاب "پدیدارشناسی و عرفان" گزارشی است از بعدی مشخص از تجربه بشر و شهود که البته این مقولات به تدریج از سنت فلسفی حذف شده است. موضوع تجربه، شهود، امر تجربی به تجربه درآمده یا موضوعات عقلانی از مباحث بسیار مهم در حوزه پدیدارشناسی و عرفان است که نویسنده در این کتاب به ارائه دیدگاه خود درباره آنها پرداخته است. این کتاب بر اساس دغدغههای پیوسته و مداوم و معضلاتی که در خصوص ماهیت شهود وجود دارد به نگارش درآمده است. نویسنده در طی مراحل نگارش کتاب با اساتید، دانشجویان و محققان حوزه موضوعی به بحث و گفتگو پرداخته است. کتاب مشتمل بر یک مقدمه و یک موخره و در 8 فصل سامان یافته است. فهرست برخی عناوین کتاب عبارت است از: "ادیان و شکل عرفانی تجربه"، "خواهر ترزا و عرفان دعا"، "دار بایر و عرفان فلسفه"، "روزبهان و عرفان شهود"، "موضوع گواه در تجربه دینی "، "در باب تفرد" و "بت پرستی". آنتونی اشتاین بوک استاد تمام دانشگاه الینویز جنوبی است و کتاب "موطن و پدیدارشناسی بعد از هگل" از جمله آثار اوست. وی همچنین سرویراستار مجموعه "مروری بر فلسفه قارهای" است.

یکی از دغدغه‌های اصلی تدئوس متز، مبحثِ معنای زندگی می باشد. او با سیر در نظریه‌های پیشین درباره معنای زندگی، در پی وجوه اشتراکِ این نظریه هاست. وی با تاکید براینکه هیچ کدام از آنها کامل نیست درصدد پاسخ به این پرسش بر می آید که آیا می توان نظریه ای کامل ارائه داد که دربردارنده تمام نظریاتِ پیشین باشد و در عین حال از کاستی‌های آنها مصون باشد؟ از این رو در راستای نیل به این هدف به شناخت، واکاوای و انتقاد بر نظریات پیشین پرداخته و سپس به جستجوی اینکه ویژگی‌های یک نظریه کامل چیست؟ می پردازد. متز نظریۀ خود را «نظریه بنیادی» می نامد و آن را کامل ترین نظریه تاکنون، درباره معنای زندگی می داند. وی برای رسیدن به نظریه نهایی خود سه تقریر ارائه می دهد که هر تقریر به ترتیب کامل و کامل تر می شود. نگارندگان در این مقاله، پس از بررسی آراء متز، به نقد پاره ای از اندیشه‌های او می پردازند. آنچه امتیازِ ویژۀ نظریه متز می باشد، توصیفِ فراگیر آن از موضوعات معنابخش به عنوان شرایط بنیادین وجود بشری است. اگر با «رویکرد نقادانه» به نظریۀ متز بنگریم آراء او قابل نقد می باشد لکن با اینهمه چنانکه رویکرد همدلانه به اندیشه های متز داشته باشیم پژوهش ها و تلاش‌های فکری او را برای ارتقاءِ شرایطِ بنیادین زندگی، موثر و سازنده دانسته و همچون او، جست و جوی معناداری را، معنابخش به زندگی می دانیم.