جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

مسئله این تحقیق، دیگری و تأثیر آن در استکمال نفس از دیدگاه حکمت صدرایی است. برخی از متفکران معاصر در غرب به بحث دیگری و انواع مناسبات انسانی پرداخته‌اند و هر یک از زاویه‌ای آن را بررسی نموده‌اند. استکمال نفس از مسائلی است که ملاصدرا به واسطۀ دو اصل «جسمانیة الحدوث و روحانیة البقا» بودن نفس و «حرکت جوهری»، آن را توجیه عقلانی کرده است. کمال آدمی بر به‌کارگیری دو قوۀ نظری و عملی و رسیدن به مرتبۀ عقل مستفاد و تخلیۀ نفس از رذائل اخلاقی وابسته است. از منظر ملاصدرا، استکمال نفس تنها از رهگذر نشیءۀ دنیوی و حیات اجتماعی قابل‌تحقق است. بی‌‌تردید در حیات اجتماعی نیز آدمی با دیگران ارتباط دارد و سعادت و شقاوت نفس تا حد زیادی در گرو نحوۀ تعامل با آنهاست. مصادیق دیگران، تودۀ مردم، استاد و ولی جامعه است. سالک در سفر چهارم نیز ناگزیر با دیگران، مرتبط است و از این رهگذر نه تنها در هدایت آنان رهگشاست، بلکه این ارتباط در سیر صعودی او نیز اثربخش است. در این مقاله با روش تحلیلی، نحوۀ اثربخشی دیگران در استکمال نفس بررسی خواهد شد.

ترجمه ماشینی : این کتاب تحلیلی انتقادی از انسان‌شناسی هگل ارائه می‌کند، رساله‌ای که مدت‌ها نادیده گرفته شده بود که به روان یا «روح» اختصاص داده شده بود، که فلسفه طبیعت ارگانیک هگل را با فلسفه روح ذهنی او پیوند می‌دهد. Allegra de Laurentis این متن نادیده گرفته شده را بازیابی می کند و خوانندگان را از طریق استدلال ها و ایده های اساسی آن راهنمایی می کند. او نشان می‌دهد که هگل چگونه از «تعطیل» حرکت طبیعی، ابتدا به احساسات حیوانی و سپس در تجلی احساس خود بودن، تا آستانه تفکر خود بازتابی می‌اندیشد. او انسان‌شناسی را در چارچوب نظام بالغ فلسفه هگل (دایره‌المعارف) مورد بحث قرار می‌دهد و در عین حال برخی از منابع علمی و فلسفی برداشت‌های او از حالت‌های ناخودآگاه، روان تنی، آسیب‌شناسی ذهنی، شکل‌گیری مهارت، حفظ کردن، عادت‌سازی بدنی، و خود را آشکار می‌کند. ظرفیت های شرطی سازی گونه ما او استدلال می‌کند که این رساله در مورد تبدیل شدن انسان، قدرت و محدودیت‌های «فلسفه امر واقعی» ایده‌آلیستی هگل را در پیوند دادن پدیده‌هایی مانند حالت ایستاده، دستی متمایزکننده، و نگاه رو به جلو به ظهور نفس انسانی، یا از هم پاشیدگی ساختاری جهان اجتماعی تا به هم ریختگی ذهن فردی. این کتاب که سهمی اساسی در پژوهش درباره هگل و فلسفه قرن نوزدهم دارد، نشان می‌دهد که انسان‌شناسی برای درک مفهوم روح هگل، نه تنها در ارتباط با طبیعت، بلکه در تحقق‌های پیچیده‌تر آن به عنوان روح عینی و مطلق، ضروری است. بورس تحصیلی آینده در مورد این موضوع، مطالعه ابتکاری دو لورنتیس را بازگو کرده و بر آن استوار خواهد شد. ALLEGRA DE LAURENTIS، استاد فلسفه در دانشگاه استونی بروک است. او نویسنده موضوعاتی در دنیای باستان و مدرن: در باب نظریه سوبژکتیویته هگل، ویراستار هگل و متافیزیک: در باب منطق و هستی شناسی در سیستم، و ویراستار همدم بلومزبری هگل است.

ریشه همه حرکت‌های انسان نیازهای اوست. شناسایی نیازهایی ریشه‌ای‌تر به درک و رفع عمیق‌تر نیازها و مدیریت و تربیت موفق‌تر در انسان منجر می‌شود. در میان اندیشمندان غربی و اسلامی از نیازهای انسان و نسبت میان آن‌ها سخن گفته شده است اما نیازی که هم در همه حرکت‌های انسان وجود داشته باشد (گستردگی) و هم ریشه بقیه نیازها باشد و به نیاز دیگری وابسته نباشد (نهایی بودن)، ذکر نشده است. مدعای این مقاله این است که با تحلیل نیازهای انسان می‌توان به نیازی رسید که چنین ویژگی‌ای داشته باشد و آن نیاز به ارزشمندی خویش است. البته در ادبیات دینی و ادبیات علمی (روان‌شناسی) به مفاهیمی اشاره شده است که به مفهوم ارزشمندی خویش نزدیکند اما هیچ کدام از آن‌ها را نمی‌توان به معنایی که ذکر شد نیاز بنیادین دانست. ارزشمندی، نیازی است برآمده از حب نفس و دوست داشتن خود که ذاتی انسان است و برای دوست داشتن خویش به دنبال اثبات یا ایجاد ارزشمندی خویش خواهد بود تا دچار تناقض «دوست داشتن امر بی‌ارزش» نشود. بر این اساس ابعاد وجه بنیادین این نیاز را می‌توان، ذاتی، عمومی، پیشینی، درونی، هدف نهایی، آرامش‌آفرین، ناخودآگاه و مشکک بودن دانست و شواهدی از متون دینی برای جایگاه بنیادین آن ذکر نمود. این ارزشمندی در نسبت بین خود مطلوب و خود فعلی اندازه‌گیری می‌شود و مطلوبیت بر اساس نظام ارزشی فرد تصویر می‌شود. بر این اساس نظام ارزشی فرد چیستی ارزشمندی و چگونگی تأمین آن را در فرد رقم می‌زند.

این مقاله به بررسی تحلیلی انسان شناسی منسیوس، یکی از بزرگترین فرزانگان چین باستان و تاثیرگذار بسیارمهم بر حیات فکری و عملی مردم سرزمین خاور دور، پرداخته است. مضمون مرکزی فلسفۀ منسیوس برداشت او از طبیعت انسان است. پرسش از طبیعت واقعی انسان برای منسیوس پرسشی راستین و اساسی است که در ساختار وجودی او باید به آن پاسخ یافت. شناخت طبیعت انسان از یک سو از فهم او از خدا/تین گرفته شده و از سوی دیگر از ایدۀ انسان کامل وی. او طبیعت آدمی را نیکو دانسته و ابعاد تشکیل دهنده وجود انسان را در سه عنصر ذکر می کند: 1-جسم انسان، که فی نفسه بد نیست، اما باید تحت کنترل ذهن آگاه قرار گیرد؛ 2- ذهن (قلب)، که انسان به واسطه آن می تواند انسانی رفتار کند. راه رسیدن به ذهن کامل توسعه دادن و پرورش آن از راه تفکر است. 3- طبیعت انسان، جنبه ای از وجود انسان، که پدیدآورنده انسانیت است. توسط ذهن کامل ظاهر می شود و تجلی می یابد و جسم حامل آن است؛ ولی هرگز با ذهن و جسم یکی نیست. طبیعت انسان حقیقتی محض است، که هر انسانی حتی شرور هم آن را دارد؛ خوبی صرف است به خاطر این که عناصر بد در آن وجود ندارد. این جنبه است که باید کشف و پرورش یابد.

المقدمة: إن هذا الأثر يشتمل على مجموعة من المقالات، لعدد من الكتّاب في موضوع الإنسان من زاوية مدخلين؛ المدخل الأول: «الاتجاه الإسلامي» بمعنى بيان النظريات الإسلامية المختلفة حول الإنسان. والمدخل الثاني: «الاتجاه الغربي» بهدف بيان التحليل الانتقادي للأفكار الغربية حول الإنسان. إن الإنسان على الرغم من اشتماله على صورة شاملة ومصاديق أكثر شمولية، يعدّ مفهومًا معدًّا وفي متناول الجميع، إلا أنه في الوقت نفسه يقع موضوعًا للكثير من الأبحاث والتحقيقات المتنوّعة بوصفه من أكثر الكائنات تعقيدًا. كما تمّ استعمال الكثير من الأساليب المتنوّعة في تجزئة وتحليل ماهية الإنسان ورغباته ومطالبه وآرائه وأفعاله وسلوكياته، وتمّ النظر فيها إلى الإنسان، على الدوام، بوصفه مسألة جديدة. إن كل حقيقة واقعية وحقيقية في العالم الخارجي، وكل نظرية اجتماعية وتجريبية بل وحتى الرياضية منها، يمكنها أن تنتهي، بشكل مباشر أو غير مباشر، إلى تقديم تفسير مختلف عن الانسان، ومن هنا ربما كان الإنسان هو الكائن الوحيد الذي يتحوّل على الدوام في كل حقل من العلوم إلى مسألة جديدة. وعلى الرغم من تحوّل «الإنسان» ـ بتأثير من حقول العلوم الإسلامية، ولا سيّما في الفقه والفلسفة والكلام والعرفان وما إلى ذلك ـ إلى محل للنظريات المتنوّعة، بل وموضع لتضارب الآراء؛ إلا أن هناك حوله الكثير من الأفكار المشتركة والتفسيرات المتفق عليها. إن هذه الأفهام المشتركة تعود جذورها في الغالب إلى الأوصاف التي تمّ بيانها في النصوص الدينية بشكل صريح؛ من قبيل أن جوهر الإنسان أمر واحد، وإن الاختلافات الجنسية والقومية والتربوية والاجتماعية بأجمعها أمور عارضة على ذلك الجوهر. وأن الإنسان يمتلك فطرة توحيدية وإلهية، وإن هذه الخصيصة هي التي تهديه إلى الكمالات وفعل الخيرات والحسنات وما إلى ذلك. ومن ناحية أخرى فإن تفسير الإنسان وتحليل المسائل الإنسانية عند المفكرين الغربيين مشتتة ومتباينة بل ومضطربة أحيانًا. من ذلك، على سبيل المثال، يمكن مشاهدة هذه الاضطرابات بشكل واضح في تقريرات الفلاسفة الغربيين في مختلف المراحل. إن التأمل حول الإنسان في ضوء التقرير الإسلامي والغربي، يشير إلى أن التفكير الغربي في هذا الشأن يواجه بعض التحديات؛ بالإضافة إلى اشتمال التفسير الغربي للإنسان على تناقضات هامّة أيضًا. ومن هذه الناحية ومن الزاوية الإسلامية، يمكن العمل على تحليل ونقد الكثير من الآراء الغربية بشأن المسائل المتعلقة بالإنسان. وإن هذه الإمكانية تفتح مساحة واسعة من الموضوعات التحقيقية بالنسبة إلى المحققين المسلمين؛ ابتداء من المسائل الأولية والبسيطة وصولًا إلى المسائل الغائية والمعقدة، وهي موضوعات من قبيل: ماهية الإنسان، والهوية الأنثروبولوجية، ومنهج فهم الإنسان، والاتجاهات الإنسانية المتعددة ـ الأعم من الدينية والمعنوية والفلسفية والتجريبية والنفسية والاجتماعية والاقتصادية وما إلى ذلك ـ وخصائص الإنسان المادي، وظرفيات وقابليات الإنسان، والغايات والأهداف الإنسانية، ومعاني الحياة، وماهية السعادة، والكرامة الإنسانية، وطرق الوصول إلى السعادة، والأبعاد المختلفة من الإنسان، واختيار وقدرة الإنسان، ومنشأ الطلب والإرادة، والميول والرغبات النفسانية، والموت ومسألة المصير، والتكامل والتطوّر، وعناصر ازدهار الإنسان، ومنشأ القوانين الإنسانية، وارتباط الإنسان بالله، وخلافة الإنسان في الأرض، والمسؤولية الإنسانية، وتقابل العقل والإحساس والكثير من المسائل الأخرى. ومن هنا فإن هذا الكتاب يسعى، من خلال اشتماله على مجموعة من المقالات المتنوّعة، إلى فهم أبعاد الإنسان، ونسبة الإنسان إلى الدين، وبحث بعض الأفكار والآراء الغربية حول الإنسان. إن الموضوعات والمسائل المتنوّعة لهذا الأثر في القسم الأول من الكتاب، تشتمل على ضرورة وإمكان الأنثروبولوجيا الإسلامية، وموقع الإنسان في الأنطولوجيا الإسلامية، وتحليل الإنسان الكامل في المنظومة الإسلامية، والأنثروبولوجيا عند صدر المتألهين، والعلامة الطباطبائي، ونظائر ذلك. والقسم الثاني منه يشتمل بدوره على نقد مباني وأساليب الأنثروبولوجيا الغربية، ونقد الاتجاه الإنساني في الغرب، ونقد تقرير بعض المفكرين والمذاهب الغربية حول الإنسان، والتحليل النقدي للأنثروبولوجيا الغربية القائمة على نظرية التطوّر، والقائمة على الفطرة، والناظرة إلى أسلوب الحياة، وحقوق الإنسان وما إلى ذلك. ومن هنا يمكن لهذا التحقيق أن يشكل خطوة تمهيدية في إطار التأمّل في هذا الشأن، وأن يكون نافعًا للأساتذة والباحثين والطلاب والجامعيين من الراغبين في فهم هذا الموضوع. وفي الختام يجدر بنا أن نتقدّم بالشكر الجزيل لكل من ساهم في إبداع هذا الأثر، ونخص منهم بالذكر كتّاب المقالات. كما نرفع أسمى آيات التكريم لرئاسة المركز الإسلامي للدراسات الاستراتيجية سماحة حجة الإسلام والمسلمين السيد هاشم الميلاني، على ما قدّمه من المساعدات والتسهيلات الكثيرة والقيّمة في إطار إنجاز هذا المشروع، بالإضافة إلى ما قدّمه من المقترحات والاراء النافعة في هذا الشأن. كما نتقدم بالشكر لسماحة حجة الإسلام الدكتور السيد محسن الموسوي على ما تقبله من عناء الإشراف والإرشاد النافع والعلمي، ولا يفوتنا أيضًا أن نتقدم بالشكر إلى الدكتور أحمد قطبي على مقترحاته وإنجازه لبعض المراحل العملية والتنفيذية من هذا المشروع. (محمد حسين كياني)