جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

واژه قلب و جمع آن قلوب یکی از واژگان پر کاربرد در قرآن است. همچنین واژگان مترادفی برای آن در قرآن آمده است. قلب در قرآن نه تنها به عنوان یک عضو فیزیکی بلکه به عنوان نمادی از حالات درونی و معنوی انسان به کار رفته ا ست. قلب در قرآن متصف به صفات ممدوح و مذمومی شده است. همچنین در عهدین نیز به قلب و صفات آن اشارت رفته است. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای با هدف دستیابی به وجوه اشتراک و افتراق صفات مذموم قلب در قرآن و عهدین پرداخته است. نتایج نشان می دهد که بسیاری از صفات مذمومی که قرآن برای قلب بیان داشته است در عهدین نیز آمده است. همچنین افتراقاتی در این زمینه وجود دارد که در ضمن پایان نامه بیان شده است. قرآن نسبت به عهدین به این صفات دقیق‌تر توجه داشته است.

یکی از روش های آموزشی که قرآن کریم بر آن تاکید دارد و ویژه تعلیم و تربیت اسلامی است، روش حکمت آموزی است. این که آموزش حکمت به چه معناست و در تعلیم و تربیت اسلامی چه جایگاهی دارد، چه تفاوتی با موعظه و جدل دارد، انواع آن کدامند، چه شیوه های برای ارائه آن مطرح است، شرایط تاثیرگذاری آن کدامند، عوامل و اسباب تحصیل و یا اعطای آن کدامند، چه آثاری ممکن است بر آموزش حکمت مترتب شود، موانع تاثیر آن چیست و با چه آسیب هایی ممکن است مواجه شود، سوالاتی است که در این مقاله با بهره گیری از روش تحلیل اسنادی و تفسیر در قرآن کریم بررسی می شود.نتایج حاصل از این تحقیق این است که حکمت به معنای یقین قلبی به علم یا عمل راست و درست مبتنی بر مبانی عقلانی است که دارای سه نوع نظری، عملی و حقیقی است و دارای آثاری چون هدایت، فرقان، عصمت و شکر است و با تحصیل، تزکیه نفس، ایمان، اخلاص، سکوت و تفکر انفاق بهترین ها برای انسان حاصل می شود.

این مقاله، به تفاوت­ های حکمت و فلسفه پرداخته است. حکمت فراتر از فلسفه است. حکمت، فلسفه متجلّی در جان و روح و فعل و عمل آدمی است و حاصل نوعی مکاشفه و شهود، و فراتر از مباحث نظری و بحثی صرف است. حکمت، دانشی موهبتی و حاصل فیض الهی است؛ اما فلسفه، برای هر صاحب عقلی، پس از کسب مقدمات و اندکی ممارست در مسائل عقلی حاصل می ­شود. لذا تحصیل حکمت برای هر کس میسّر نیست و مقدّمات و شرایطی دارد که برخی علمی و نظری و برخی عملی و اخلاقی­ اند. آن­ها در واقع، اخلاق حکمت جویی­ اند و حکیم فردی است متخلّق که خود تبلور حکمت عملی است.صدرا، با توجّه به عنایت «قرآن» و احادیث به واژه حکمت، آن را بر واژه فلسفه ترجیح می­ دهد؛ اما حکمت مورد نظر او متعالی است، یعنی حکمتی است دینی و قرآنی و برگرفته از «قرآن» و احادیث. حکمت صدرایی در انطباق با قرآن است و تمامی آثار صدرا، عرصه این انطباق است. بدین لحاظ و به سبب اهتمام فراوان او به «قرآن» و تأویل، حکمت حاصله متعالی است و از دیگر فلسفه ­ها برتر است.

نگارنده در مقدمه با بیان این نکته که عالی‌ترین طریقه برای ادراک و اثبات وحی و نبوت، روش وحی قرآن است، خاطرنشان می‌سازد. "ما در این تالیف، اهتمام داشته‌ایم که خواننده به برکت آیات کریمه‌ای که در این کتاب، تفسیر و تشریح شده است، به روشنی حقانیت ادیان و شرایع الهی و صدق انبیا را بفهمد و بپذیرد و نزول وحی و وقوع معجزات را به آسانی تصدیق کند و برائین مسلم و قطعی شود که نجات بشر عصر فضا از این جهنم سوزانی که به راهنمایی عقل و علم و به کمک صنعت و ماشین برافروخته، جز با پناه بردن به سایه‌ی دین ممکن و میسر نیست و فقط در پرتو دین خواهد توانست به سعادت حقیقی برسد". وی سپس مطالبی از این دست را مطرح می‌سازد: معنی وحی، حقیقت وحی، موارد استعمال وحی در قرآن، دعوت و وحدت انبیا، چگونگی شناخت انبیا و نیازهای ثابت و متغیر انسان.

شناخت از نظر قرآن، حاصل 9 جلسه درس استاد شهید آیت‌الله مرتضی مطهری در سال 1356 و 1357ش، در حوزه علمیه قم (حسینیه ارگ) است که به‌صورت کتاب حاضر به چاپ رسیده است. تنظیم و ویرایش علمی این کتاب توسط علی مطهری، انجام شده است. شهید مطهری از 1355 تا 1357ش، روزهای چهارشنبه تا جمعه را به برگزاری چند درس عمومی و خصوصی در حوزه علمیه قم پرداختند. درس مبحث «قوه و فعل» اسفار ملاصدرا و درس فلسفه هگل و در اواخر، درس حکومت اسلامی، از جمله این درس‌هاست. یکی دیگر از این درس‌ها، درس معارف قرآن بود که استاد قصد داشتند موضوعات متعددی را در آن تدریس نمایند؛ مانند: شناخت از نظر قرآن، جامعه و تاریخ در قرآن، قرآن در قرآن، خدا در قرآن، معاد در قرآن و... ازآنجاکه این دروس مقارن با دوره جدید نهضت اسلامی در 1356ش شد، ایشان تنها توانست دو موضوع اول، یعنی شناخت از نظر قرآن و جامعه و تاریخ در قرآن را تدریس نماید؛ لذا این کتاب جلد اول مجموعه معارف قرآن و جامعه و تاریخ... جلد دوم آن را تشکیل می‌دهد. شهید مطهری در سال 1356ش، ده سخنرانی در کانون توحید تهران تحت عنوان «مسئله شناخت» داشته‌اند که منتشر نشده است. مباحث کتاب حاضر، گرچه مشترکاتی با آن مباحث دارد، ولی به سبک دیگر و غنی‌تر است. در این کتاب، مسئله معرفت و شناخت که امروزه جایگاه ویژه‌ای در میان دانشمندان و فلاسفه پیدا کرده است، خصوصا از نظر قرآن تحلیل شده است و ضمن این دروس نشانه‌هایی از فضای فکری جامعه ایران در آن سال‌ها نیز به چشم می‌خورد. در این کتاب، ابتدا طرح بحث شده است، سپس مسئله شناخت در دنیای فلسفه و دنیای اسلام توضیح داده شده است؛ پس از آن لغزشگاه‌های عقل بیان گردیده و سپس منابع و ابزارهای شناخت از منظر قرآن بیان شده است. پس از این مباحث، به سراغ شناخت و شناسایی علمی و معرفت و شناخت غیب از نظر قرآن می‌رویم. در سه بخش پایانی کتاب، با وجوه اشتراک و اختلاف آینه و ذهن انسان، منطق دیالکتیک و اصول چهارگانه آن و شناخت جهان از منظر منطق دیالکتیک و نقد آن، مواجه می‌شویم.

سلیمان یکی از حکیمان و پادشاهان آرمانی یهود و یکی از پیامبران بزرگ در قرآن به شمار می رود. از نگاه متون عبری، سلیمان یکی از مقتدرترین و حکیم ترین پادشاه آرمانی منصوب از سوی خداوند بوده است. در طول حدود چهل سال حکومت (961 تا 922ق.م.) در قلمرو فرمانروایی وی آرامش و سلامت بی نظیری حاکم بود. از این رو، لقب وی ازیدیدیا (محبوب خدا) به شلومو یا سلیمان(پر از سلامتی) تغییر یافت. حتی حیوانات و نباتات نیز از این تنعم و عنایت سلیمان بهره مند بوده اند. این جستار، عمدتاً با استناد به چند کتاب عهد قدیم و کتاب های قانونی ثانی، به تصویر سیمای سلیمان در نگاه یهودیان، با نگاهی به دیدگاه قرآن کریم می پردازد. در مواردی، گزارش عهد قدیم درباره اوصاف و کارکرد سلیمان، با متون اسلامی سازگار نیست، برخی از مغایرت ها در این مقاله نشان داده شده است.

موضوع و محتوای اصلی کتاب، خداشناسی برای گروه سنی کودکان و نوجوانان است و هدف اصلی آن، پاسخ‌گویی به پرسش‌های متنوع آنان درباره‌ خدا، متناسب با سن آنهاست. این پرسش‌ها در نمایشگاه بزرگ قرآن کریم و در محیط‌های فکری و فرهنگی گوناگون مطرح شده‌اند.

یوم الآخر بحث قرآنی في المعطيات الأخلاقية و الإجتماعية، ترجمه عربی کتاب «معاد در قرآن» اثر حسین مظاهری است که برگردان عربی آن توسط خالد توفیق (جواد علی کسار) صورت گرفته است. کتاب با دو مقدمه از ناشر و مترجم آغاز گردیده است. در مقدمه ناشر، به موضوع و اهمیت کتاب اشاره گردیده[۱] و در مقدمه مترجم، ابتدا به ثمره اعتقاد در زندگی اشاره شده و سپس، مزایا و ویژگی‌هایی که باعث ترجمه کتاب شده، بیان گردیده است که از جمله آن‌ها عبارتند از: استفاده کتاب از منهج اجتماعی و اخلاقی در مطالعه موضوع عقیدتی معاد، به‌گونه‌ای که نویسنده تنها بحث از مرگ و حیات پس‌ازآن را مدنظر قرار نداده؛ بلکه به بررسی اعتقاد به مرگ در حیات فردی و اجماعی نیز پرداخته است. همچنین نویسنده از استغراق در مباحث نظری مذاهب گوناگون، پرهیز نموده است. اعتماد نویسنده در بیان مراحل مرگ و مشاهده آخرت و منازل قیامت، به قرآن کریم به‌عنوان مصدر و منبع اصلی، در کنار استفاده از سنت و احادیث و اخبار وارده در بیان مجملات قرآن کریم و تفصیل آن‌ها. استفاده نویسنده از لغات و عبارات آسان و غیر پیچیده که به فهم مطالب کمک خواهد کرد. از جمله ویژگی‌های این ترجمه، می‌توان به مؤلفه‌های زیر اشاره نمود: حذف استطرادات و مطالب تکراری و اضافی که معمولاً در گفتگوهای و مناظرات وجود داشته اما وجود آن‌ها در کتاب، معمول و طبیعی نیست. تنظیم حواشی و پاورقی که در آن به ذکر منبع نصوص قرآنی و روایی وارد شده در متن و نیز برخی ملاحظات و توضیحات مؤلف و مترجم، پرداخته شده است. تغییر اندک در نام کتاب از «معاد در قرآن» به «یوم الآخر بحث قرآنی في المعطيات الأخلاقية و الإجتماعية» به دلیل جذابیت بیشتر برای خواننده عرب‌زبان. فهرست مطالب در انتهای کتاب جای گرفته است.