مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

اتحادیه ( معتزله ) اصحاب معارف (معتزله) اصلحیه (معتزله) بهشمیه (معتزله) ثمامیه (معتزله) جاحظیه (معتزله) حماریه ( معتزله ) عمرویه (معتزله) قصبیه (معتزله) مرداریه (معتزله) معتزله بصره معتزله بغداد معتزله ری معمریه ( معتزله ) مکاسبه (معتزله) نظامیه (معتزله) واصلیه ( معتزله ) هذیلیه (معتزله) هشامیه ( معتزله )

جستجو در برای عبارت

مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو

خروجی چاپ نتایج

انتخاب همه

48 49 50 51 52 53 54 55 56 57

تعداد رکورد ها : 860

عنوان :

قاعده لطف و بررسی مبانی آن در آیات و روایات

نویسنده:

جمال‌الدین موسوی

نوع منبع :

رساله تحصیلی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

وضعیت نشر :

ایرانداک,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

امامیه , لطف الهی , قواعد کلامی Basic Principles of Kalam , 2- قاعدة اللّطف: قاعده لطف , اشاعره (اهل سنت) , معتزله (اهل سنت) , لطف , قرآن , معارف اسلامی , قرآن , علم کلام

چکیده :

لطف، یکی از قاعده‌های مهم و تاثیر گذار در علم کلام بوده و عبارت است از هر آن چه که مکلف با آن به انجام فعلِ طاعت نزدیک ، و از معصیت دور گردد و در اصلِ توان مکلف بر انجام فعل، دخیل نبوده و به حد اجبار نرسد.معتزله از طرفدران این قاعده هستند و اکثر آنان فعل لطف را بر خداوند واجب می‌دانند. اشاعره در مقابل، منکر این قاعده بوده و اساسا چیزی را بر خداوند واجب ندانسته و به تبع ، لطف را نیز بر خداوند واجب نمی‌دانند.اکثر علمای امامیه، قائل به وجوب لطف بر خداوند هستند و مسائلی مانند وجوب نبوت و وجوب وجود امام معصوم در هر عصر و زمان را با آن اثبات می‌کنند.کاربرد این قاعده در علم کلام گسترده بوده و کسانی که قائل به وجوب لطف هستند وجوب تکلیف شرعی، حسن آلام ابتدایی، وجوب وعده و وعید، وجوب عصمت انبیا، وجوب بعثت انبیا و وجوب نصب امام را با این قاعده اثبات می‌کنند.کاربرد این قاعده در علم کلام گسترده بوده و کسانی که قائل به وجوب لطف هستند وجوب تکلیف شرعی، حسن آلام ابتدایی، وجوب وعده و وعید، وجوب عصمت انبیا، وجوب بعثت انبیا و وجوب نصب امام را با این قاعده اثبات می‌کنند.آیات فراوانی از قرآن وجود دارد که به غایات و مبادی لطف اشاره دارد اما اکثر آن‌ها دلالت بر وجوب لطف بر خداوند ندارد.روایات زیادی در باب بعثت انبیا و خالی نبودن زمین از حجت خدا وجود دارد که دلالت بر لطف بودن این افعال از جانب خدای متعال می‌کند ، اما دلالت بر وجوب این افعال، و وجوب هر گونه لطف از جانب خدای متعال ندارد.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

قلمرو عقل و وحی از دیدگاه معتزله و نقد آن از منظر قرآن و حدیث

نویسنده:

رسول هاشمی

نوع منبع :

رساله تحصیلی , مطالعه تطبیقی

وضعیت نشر :

ایرانداک,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

معتزله (اهل سنت) , اصطلاحنامه معرفت شناسی(اسلامی) , عقل و دین در اسلام , وحی و عقل

چکیده :

چکیده:تحقیق حاضر قلمرو عقل و وحی از دیدگاه معتزله و نقد آن از منظر قرآن و حدیث را بررسی می کند.در سه محور، مسئله عقل از دیدگاه معتزله، روش و دیدگاه معتزله در جمع بین عقل ونصوص دینی، نقددیدگاه معتزله بر اساس آیات و روایات» انجام شده است. در این پژوهش در تحقیق از روش استقراء و در مقام مقایسه با آیات و روایات از روش نقل استفاده شده است.معتزله در چیستی، عقل را قوه، در نقش، عقل را منبع و ابزار شناخت و در قلمرو ، قائل به حداکثری حجیت عقل شده اند.در جمع بین عقل و نصوص دینی، نصوص مورد قبول عقل را حجت می دانند. در غیر این موارد با تاویل قرآن و رد حجیت خبر واحد ، خبر متواتر را نیز با ملاحظاتی، تاویل می بردند.در مرحله نقد نیز تلاش شده است با بهره از روش قرآن و اهل بیت «علیهم السلام» در برخورد با چالش های معرفتی، دیدگاه و روش معتزله نقد شود. تاکید می شود، نمی خواهیم با دلیل نقلی، اعتبار عقل را نقد کنیم، بلکه منظور از نقد، نقد عقل گرایی معتزله است.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

آراء معتزله در مطالعه تطبیقی بین گرایش تفسیری طوسی و طبرسی

نویسنده:

محسن قاسم‌پور راوندی؛ سمیه مسعودی‌نیا

نوع منبع :

مقاله , مطالعه تطبیقی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

اصول عقاید معتزله , معتزله (اهل سنت) , گرایش تفسیری , تفسیر شیعه , تفسیر امامیه , تفسیر معتزله

چکیده :

شیخ طوسی در تفسیر تبیان به‌مثابه متکلّمی بزرگ و تحت تأثیر اساتید برجسته‌ای مانند شیخ مفید و سید مرتضی وارد مباحث عقلی- کلامی شده است. مباحث کلامی در تفسیر تبیان برجسته است و این موضوع بیانگر جایگاه کلامی و ویژه شیخ طوسی است. از سویی دیگر تأثیر مبانی فکری و گرایش شیخ طوسی در مواجهه با آیات قرآن بر مفسّران بعدی هم چون طبرسی، نکته‌ای است غیرقابل‌انکار. بازتاب عقل‌گرایی در تفسیر تبیان به‌ویژه با توجه به پیوند فکری میان مکتب کلامی بغداد - که شیخ طوسی از آن بی‌بهره نبوده است – و مکتب عقلی اعتزال محسوس است. انعکاس چنین مباحثی در تفسیر مجمع‌البیان هم - البته نه به گستردگی تبیان - مشهود است. تحولات فکری قرن پنجم و ششم و مواجهه شیخ طوسی و طبرسی را با آنها می‌توان با توجه به جولان فکری – عقیدی گروه‌های مختلف کلامی در قالب احتجاجات، مناظرات، تبیین عقاید و نقدهای این دو مفسّر به آرای کلامی معتزله جستجو کرد. سه رویکرد تبیینی، تقریب‌گرایانه و نقّادانه با آرای تفسیری معتزله، محورهای اساسی این پژوهش است که با رویکرد توصیفی – تحلیلی و گزارش و بیان داده‌های تفسیری و همراه با شواهد و قرائنی سامان یافته است. هردو مفسّر از رهگذر این رویارویی‌ها به دفاع از مبانی کلامی شیعه پرداخته‌اند.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 11 تا 34

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

بررسی نسبت مکتب ادبی امین الخولی با اندیشه‌های معتزله

نویسنده:

سهیلا پیروزفر ؛ حسن زرنوشه فراهانی؛ حمید ایماندار

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

خلق قرآن , عقاید معتزله , معتزله (اهل سنت) , تاریخ قرآن , مکتب ادبی در تفسیر قرآن

چکیده :

امین‌الخولی (1895- 1966م) با تأکید بر اولویت داشتن پژوهش ادبی در مطالعه قرآن، مکتب ادبی معاصری در تفسیر قرآن پایه‌ریزی کرد که از سوی محققانی نظیر محمد احمد خلف الله، عایشه بنت‌الشاطی و نصر حامد ابوزید مورد استقبال قرار گرفت و امتداد یافت؛ اما بهره‌گیری این جریان از بعضی آراء مفسران معتزلی مانند زمخشری و نیز تأکید بر اندیشه خلق قرآن سبب شد که برخی، آنها را متأثر از اندیشه‌های معتزله بدانند. در این مقاله، پس از معرفی مکتب ادبی در تفسیر، به معرفی الگوهای اثرگذار بر این جریان پرداخته و معلوم می‌گردد که نظریات مطرح شده از سوی این جریان، ارتباط روشن و مشخصی با اندیشه‌های معتزله ندارد. تنها مطلب قابل ذکر، تأکید ابوزید بر نظریه خلق قرآن است که آن نیز کاملاً به‌صورت گزینشی و در راستای اثبات تاریخ‌مندی قرآن مورد استفاده قرار گرفته است؛ بنابراین حتی نتیجه‌ای که ابوزید از این نظریه گرفته به لحاظ مبنایی با معتزله متفاوت است.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 11 تا 28

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

بررسی جایگاه «نظر و تفکر» نزد قاضی عبدالجبار

نویسنده:

محمد بیدهندی، حسین سلطانی

نوع منبع :

مقاله , کتابخانه عمومی

منابع دیجیتالی :

چکیده نسخه PDF

وضعیت نشر :

قم: انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه قم,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

اصول عقاید معتزله , تفکر

کلیدواژه‌های فرعی :

جهل , فعل انسان , اراده , اشاعره (اهل سنت) , معتزله (اهل سنت) , وجوب دفع ضرر محتمل , اعتقاد , تکلیف عقلی , دلیل عقلی(مسائل جدید کلامی) , خداشناسی(الهیات بالمعنی الاخص) , عقل(فقه) , سکون نفس , علم , دلیل نقلی(قسیم دلیل عقلی و دلیل مرکب از عقلی و نقلی) , معرفت شناسی مکتب معتزله , اعتقاد مطابق با واقع ,

فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :

علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی , جعفر سبحانی

شاپا (issn):

2345-3788

چکیده :

ﻗﺎضی ﻋﺒﺪاﻟﺠﺒﺎر از ﭼﻬﺮه ﻫﺎي ﻣﻌﺮوف ﻛﻼم ﻣﻌﺘﺰلی اﺳﺖ ﻛﻪ درﺑﺎره ﻣﻌﺮﻓﺖﺷﻨﺎسی، ﺑﻪوﻳﮋه ﺑﺤﺚ «ﻧﻈﺮ» آرای ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ای دارد. در ﻧﻈﺎم ﻣﻌﺮفتی ﻗﺎضی، «ﻧﻈﺮ» ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی ﺗﻔﻜﺮ و اﺳﺘﺪﻻل اﺳﺖ و ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ دﻳﮕﺮ اﻓﻌﺎل اﻧﺴﺎن، از ﻗﺪرت و اراده او ﺻﺎدر می ﮔﺮدد و ﻓﻌﻞ ﺧﻮد اوﺳﺖ؛ و از ﻧﻈﺮ و ﺗﻔﻜﺮ، فعلی دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻋﻠﻢ و ﻣﻌﺮﻓﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ می آﻳﺪ. ﻋﻘﻞ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی ﻗﻮه ی ﺗﻔﻜﺮ در ﻧﺰد ﻗﺎضی ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻣﻨﺒﻊ ﻣﺴﺘﻘﻞ و ﻳﻚ اﺑﺰار ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ ﺑﺮای ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻣﻄﺮح اﺳﺖ؛ ﺑﺪﻳﻦ روی، ﻗﺎضی ﺗﻨﻬﺎ راه رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻣﻌﺮﻓﺖ ﺧﺪاوﻧﺪ را ﻧﻈﺮ و ﺗﻔﻜﺮ، یعنی ﻫﻤﺎن راه ﻋﻘﻞ می داﻧﺪ، و ﻧﺰد او ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺗﻜﻠﻴﻒ آدمی، اﺳﺘﺪﻻل عقلی ﺑﺮاي ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺧﺪاوﻧﺪ اﺳﺖ. ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ در ﺻﺪد اﺳﺖ ﻧﻘﺶ و ﺟﺎﻳﮕﺎه ﻧﻈﺮ و راﺑﻄه آن ﺑﺎ ﻋﻠﻢ و ﻣﻌﺮﻓﺖ و ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺎ ﻣﻌﺮﻓﺖ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﺎص را، از دﻳﺪﮔﺎه ﻋﺒﺪاﻟﺠﺒﺎر ﻣﻮرد ﺑﺮرسی ﻗﺮار دﻫﺪ.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 87 تا 104

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

رابطه خدا و عمل انسان از دیدگاه متکلمان اسلامی

نویسنده:

موسی عظیمی

نوع منبع :

مقاله , مطالعه تطبیقی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF متن

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

جبر و اختیار(کلام) , جبریه (مذاهب کلامی) , اختیار , اشاعره (اهل سنت) , اصول عقاید معتزله , عقاید اشاعره , عقیده جبر fatalism , معتزله (اهل سنت) , اصول اشاعره , عقاید شیعه امامیه , عمومیت قدرت الهی , اختیار انسان , جبر اشعری , قدرت الهی , قدرت الهی بر افعال عباد , خدا و اختیار انسان , محرک مباشر , شیعه امامیه Twelver Shiism (فرق تشیع)

چکیده :

در مقاله حاضر رابطه خدا و عمل انسان از دیدگاه متکلمان اسلامی (اشاعره، معتزله و امامیه) و ادله هرکدام از آنها با توجه به قدرت الهی در مورد همه ممکنات، بررسی شده است. بنا بر دیدگاه اشاعره و معتزله فعل انسان یک فاعل دارد. از دیدگاه اشاعره این فاعل خدای متعال است و از دیدگاه معتزله خود انسان است. بنا بر دیدگاه امامیه، فعل انسان دو فاعل دارد: یکی فاعل مباشر و دیگری فاعل غیر مباشر. فاعل مباشر، انسان و فاعل غیر مباشر خدای متعال است. گناه نیز به عنوان فعل انسان، بنا بر دو دیدگاه اخیر ـ یعنی معتزله و امامیه ـ قابل توجیه و بنابر دیدگاه اشاعره غیر قابل توجیه عقلانی است. این مقاله تلاش می نماید تا موضوع فوق را از دیدگاه فرق اسلامی تطبیق و تحلیل نماید.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

إشكاليّة زمن تأليف الأشعري كتابيّ اللمع والإبانة

نویسنده:

إبراهيم برقان

نوع منبع :

مقاله , مدخل آثار(دانشنامه آثار)

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

زبان :

عربی

کلیدواژه‌های اصلی :

اشاعره (اهل سنت) , عقاید اشاعره , عقاید معتزله , معتزله (اهل سنت) , اصول اشاعره , 8- اهل حدیث (فرق اسلامی) , الابانه: ابوالحسن اشعری , اللمع: ابوالحسن اشعری

چکیده :

يهدف هذا البحث إلى دراسة زمن تأليف أشهر كتابين في إطار الدراسات العقدية عند الأشعري وهما كتابا اللمع والإبانة. كما يتناول البحث تعريفاً موجزاً بسيرة الأشعري، إذ يعدّ من أئمّة علم الكلام الذين أسهموا في إنتاج فكر إسلامي دفاعاً عن العقيدة أمام الخصوم. ويبيّن البحث أهمية هذين الكتابين، ومنهج الأشعري فيهما، حيث تضمّنا العديد من القضايا العقدية، وطرق الاستدلال عليها. ويركز البحث على مناقشة الرأيين الواردين في أسبقية تأليف أحد هذين الكتابين على الآخر، لما يتضمنه ذلك من أثر في فكر الأشعري. وتوصل الباحث بعد دراسة الموضوع إلى جملة من النتائج أهمها: أنّ هذين الكتابين ليسا آخر ما ألّف الأشعري من كتب، وأنّه صنّف كتاب الإبانة قبل كتاب اللمع.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر