مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

چکیدهجایگاه و نقش عقل در قلمرو دین و رابطه آن دو از مسائلی است که از دیرباز همواره مورد بحث و بررسی متکلمین بوده استو تضاراب آراءفرواوان و مهمی در این رابطه و در بین آن ها وجود دارد . برخی از نحله های کلامی نظیر معتزله عقل را مقدم بر نقل شمرده و برخی مانند ظاهرگرایان عقل را در معرفت دینی بی‌اعتبار دانسته و تنها منبع و روش معتبر معرفتی را نقل می‌دانند و برخی مانند سلفیه تا آنجا پیش رفتند که کلام گذشتگان از صدر اسلام را اگر چه عصمت نداشتند و بری از نسیان و خطا در ضبط و نقل سخنان رسول اکرمنبودند بر یافته-های مسلم عقل ترجیح می‌دهند. در این پایان نامه با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی تطبیقی دیدگاه های متکلمین عقل‌گرای شیعی و سلفیه پیرامون این مسئله پرداخته شده است. متکلمین عقل‌گرای شیعی نظیر شیخ مفید، سید مرتضی و ... عقل را هم به عنوان منبع و هم به عنوان ابزار دین پذیرفته و حجیت آن را ثابت کرده و عدم تعارض آن را با آموزه های دینی تبیین می کنند و از آن در بسیاری از مسائل نظیر مسئله تأویل صفات خبری استفاده می کنند ولی سلفیه نظیر ابن تیمیه و احمد بن حنبل با تحدید جایگاه عقل و نقل گرایی افراطی و با جایگزین نمودن قیاس، استحسان، استصلاح و تبعیت از سلف برای کارکردهای عقل در فهم دین علی رغم ادعای ظاهری برخی از آن ها اعتباری قائل نیستند.کلید واژگان: سلفیه، شیعه، عقل، دین، ابن تیمیه، شیخ مفید، سیدمرتضی

---

(از مجموعۀ 5 جلدی)در مجموعه حاضر به برخی از مهم‌ترین مسائل در عرصه دین‌پژوهی پرداخته شده است. مسائل مطرح شده در این مجموعه به پنج دسته کلی تقسیم می‌شوند: جریان‌شناسی اعتزال نو؛ اعتزال نو و مسائل فلسفه دین اسلامی؛ اعتزال نو و اندیشه‌های حقوقی، علم دینی و ...؛ چالش‌ با ابوزید که از شخصیت‌های محوری این جریان است؛ و عقل شیعی و عقل نواعتزالی. این اثر متشکل از نه مصاحبه و چهل و هفت مقاله در پنج مجلد است. هدف از انتشار این کتاب، جریان‌شناسی و نقد و بررسی دیدگاه و آرای مختلف اعتزال نو و پاسخ‌گویی به شبهات مرتبط و فراهم کردن زمینه برای تحقیقات بعدی است. در جلد دوم مجموعه با موضوع مسائل فلسفه دین اسلامی، به تحلیل و نقد آرای نواعتزال در این موضوعات پرداخته شده است.