مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

فلاسفه، همواره به دنبال پاسخ گویی به پرسش های اساسی انسان و ارائه راه حل برای سرنوشت بشری بوده اند. در این راستا پرداختن به مسائل اساسی همچون سعادت، زندگی سیاسی مطلوب و رهبری فاضله، دغدغه اصلی آنان بوده است. فلاسفه اسلامی اعم از مشائی و متعالیه، نیل به سعادت و نظم سیاسی مطلوب را متوقف بر وجود رهبر و ریاست فاضله می دانند که آن را بر امام7 (انسان کامل) تطبیق داده اند؛ اما افتراق اساسی آنها در این است که امام، نزد فلاسفه مشاء، بیشتر کارکرد سیاسی (راهبری جامعه سیاسی به سوی تخلق افراد جامعه به کمالات) دارد و نزد فلاسفه متعالیه، بیشتر کارکرد عرفانی و معنوی دارد، هر چند در هر دو رویکرد، امام، کامل ترین فرد در میان افراد جامعه است.

پژوهش حاضر تحت عنوان عشق در سه مکتب: مشاء، اشراق و حکمت متعالیه درصدد است تا با بررسی آراء و اندیشه های ابن سینا (ره)، شیخ اشراق (ره) و ملاصدرا (ره)، به تطبیق این سه دیدگاه با یکدیگر در خصوص مسائل قابل طرح در مورد مقوله فلسفی – عرفانی عشق بپردازد. دستاورد و یافته های این تحقیق ، حاکی از این مطلب است که اولاً؛ هر سه مکتب مشاء و اشراق و حکمت متعالیه یا به صراحت و یا غیر صریح برای پرسش های اساسی این تحقیق پاسخ هایی ارائه نموده، با اطلاع از روح کلی اندیشه هر مکتب در خصوص عشق می توان دریافت که چنانچه در یکی از این مسایل تصریحی ننموده باشند، اما آن مسأله را پذیرفته اند یا نپذیرفته اند. ثانیاً؛ همچنین یافته ها، تأثیر پذیری جدی دو مکتب اشراق و حکمت متعالیه، از آموزه های حکمت مشاء و شهودات عرفانی عارفان ناموری همچون ابن عربی (ره) حاکی است. ثانیاً؛ می توان مدعی شد بخش عظیمی از اندیشه های دو مکتب اشراق و حکمت متعالیه، و بلکه طرح اصلی اندیشه آن ها در مورد بحث از عشق، چیزی جز گفته های ابن سینا (ره) نیست، و در اکثر یافته های شیخ اشراق (ره) و صدرا (ره) در این بحث که ادعا به کشف و شهود و اختصاص شده، بوعلی (ره) تقدم دارد.