مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

«علوم شناختی دین» شاخه‌ای نوظهور از علوم شناختی است که با استفاده از یافته‌های علوم شناختی به مطالعه باورها و رفتارهای دینی می‌پردازد. اغلب محققین این حوزه معتقدند که باورها و رفتارهای دینی، محصولات فرعی معماری شناختی ذهن ما انسان‌ها هستند. بر اساس این رویکرد غالب که اصطلاحاً «مدل استاندارد» نامیده می‌شود، ذهن انسان یک سیستم پردازش یکپارچه نیست، بلکه دارای ابزارهای اختصاصی متعدد برای پردازش اطلاعات ورودی به ذهن است. این ابزارهای ذهنی، در فرآیند تکامل، سوگیری‌هایی پیدا نموده‌اند که روی اطلاعات ورودی به ذهن تأثیر می‌گذارند و آن‌ها را به نحو سیستماتیک جهت‌دهی می‌کنند. ازنظر مدافعان مدل استاندارد، این ابزارهای ذهنی و سوگیری‌های شناختی آن‌ها، در شکل‌گیری بسیاری از باورهای ما ازجمله باورهای دینی نقش اساسی ایفا می‌کنند. ما در این مقاله، از منظر فلسفه علم، سه شاخص اصلی برای نشان دادن اعتبار این رویکرد را موردبررسی قرار می‌دهیم: شواهد تجربی در دفاع از آن، قدرت تبیینی و ساختار نظری آن و همچنین پیش‌فرض‌های روش‌شناختی آن. ما در این مقاله نشان می‌دهیم که مدل استاندارد به لحاظ شواهد تجربی، نامتعیّن؛ به لحاظ قدرت تبیینی، ضعیف؛ و به لحاظ پیش‌فرض‌های روش‌شناختی، دچار چالش است.

امروزه با مشخّص شدن اهمیّت نگرش سیستماتیک به دین، تبیین نظریه‌ای روشی و الگو محور برای استنباط روابط بین اجزاء نظام، امری ضروری است. این نوشتار، ضمن بررسی مهم‌ترین روش‌های موجود کشف نظام، به دنبال پاسخ به این سؤال است که چه روش مطمئنی در باب کشف روابط میان اجزاء دین وجود دارد؟ این مهمّ با روش تحلیل عقلی و استنباط از داده‌های نقلی صورت می‌‌گیرد و این یافته‌ها را برای ما مشخص می‌‌سازد که همه اجزاء دین در عین تشریعی و وحیانی بودن، در مقام تحقق نمودی خارجی دارند. عناصر دین در مقام تحقّق غایاتشان وابسته به یکدیگرند و ارتباط علّی معلولی ناگسستنی میان آن‌ها برقرار است. این ارتباط علّی با تحلیل عقلی و داده‌های نقلی قابل کشف و استنتاج است. توسعه و گسترش مرحله به مرحله این روابط از عناصر اصلی به عناصر فرعی و کشف نظام ثبوتی عناصر دین محقّق، پایه‌ای متقن برای کشف ساز وکار اقامه دین در مقام اثبات خواهد بود.

شعر آیینی یا شعر مذهبی به گونه­ای از شعر متعهدانه گفته­می­شود که از جهت معنوی و محتوایی صبغه­ای کاملاً دینی دارد، و از آموزه‏های وحیانی و ولایی در سایه سار شعر نبوی، علوی، فاطمی، رضوی، مهدوی، و عاشورایی سرچشمه می­گیرد. این نوع از شعر تناسب معنایی منحصربه فردی با عرفان و تصوف دارد، چراکه شاعران عارف و متصوفه نیز همچون شاعران آیینی و در مقایسه با دیگر شعرای ادب پارسی در اشعار دینی خود توجه خاصی به ساختارهای فکریِ آیینی داشته­اند، حضور چشمگیر و تعهد و توجه جدی به مضامین ولایی و عبارات قرآنی، احادیث و اصطلاحات دینی، و مصور ساختن این معانی به تناسب معنایی واژگان، استفاده وسیع از صور خیال به‌ویژه تشبیه و غنابخشی به موسیقی خیال و... در آثار همه این شاعران بیش از پیش نشان از همگرایی آن­ها با اشعار آیینی و دینی دارد. نگارندگان در این مقاله بر آنند که با روش توصیفی- تحلیلی، درون­مایه‏های اشعار عرفانی سه تن از شعرای شعر نو شامل قزوه، سبزواری، و هراتی را از منظر فکری آیینی از نظر گذرانده و به بررسی دقیق و موشکافانه این اشعار بپردازند.

از مهم‎ترین جلوه‎های خرد خداوند، کنش دوسویۀ دین و خرد است. این پژوهش به‎روش توصیفی تحلیلی با بررسی شواهدی از متون زردشتی، درصدد تحلیل و ارزیابی رابطۀ متقابل دین و خرد است: خرد خداوند، خیمِ جاودانیِ اوست و دین در گوهر خود، خردمندی خداست. خداوند از راه خرد، آفرینش را بنیان نهاده و فلسفۀ هستی براساس نبرد کیهانی است؛ پیروزی در این نبرد براساس پیمانی است که خاستگاه‎اش «آسن خرد» ایزدی است و مبارزه همیشگی با افراط و تفریطی که برآمده از بی‎خردی است. کنش متقابل دین و خرد در زردشتی جلوه‎های گوناگونی دارد که به‎مراتب در عوالم سریان دارد. این جستار ابتدا کنش‎های دوسویۀ دین و خرد در زردشتی را مورد کنکاش قرار داده، آنگاه با تحلیل این جریان‎ها به‎این نتیجه نائل شده‎ است که بنیاد همه آنها، همه‎آگاهی اورمزد می‎باشد که سبب سازگاری دین و خرد است. با ژرف‎نگری این مؤلفه‎ها به‎آغاز اصلی (خرد خداوند) باز می‎گردیم که گواه حقیقی آن در آدمی، دادگری یا خرد ایزدی داشتن (yazadān-xradīs) است که عالی‎ترین تجلی خرد اوست.

دین برای خداناباوران (در انگلیسی: Religion for Atheists) نام کتابی است نوشتهٔ الن دو باتن نویسنده در این کتاب مشکلاتی که جوامع مختلف درگیر آن هستند را تشریح کرده، و پس از اینکه بیان می‌کند ادیان چگونه سعی در حل این مشکلات کرده‌اند، راه‌حل‌های «سکولار» (غیردینی) جایگزین برای حل این مشکلات ارائه می‌دهد.

ترجمه ماشینی: جان رالز هرگز چیزی در مورد اعتقادات مذهبی خود منتشر نکرد، اما پس از مرگ او دو متن کشف شد که نور فوق‌العاده‌ای بر این موضوع می‌تاباند. یک تحقیق مختصر در مورد معنای گناه و ایمان، پایان نامه کارشناسی ارشد رالز است که در دسامبر 1942، درست قبل از ورود او به ارتش ارائه شد. در آن زمان رالز عمیقاً مذهبی بود. این پایان نامه اثر مهمی از اخلاق الهیاتی است که هم به خودی خود و هم به دلیل ارتباطش با نوشته های بالغ او مورد توجه است. بیانیه کوتاهی که در سال 1997 تهیه شد، «درباره دین من»، تاریخچه عقاید مذهبی و نگرش های او نسبت به دین، از جمله ترک ارتدکس در طول جنگ جهانی دوم را شرح می دهد. جلد حاضر شامل این دو متن است، همراه با مقدمه ای از جاشوا کوهن و توماس ناگل، که در مورد رابطه آنها با اثر منتشر شده رالز بحث می کند، و مقاله ای از رابرت مرییو آدامز، که این پایان نامه را در زمینه الهیات خود قرار می دهد. این متون تعامل عمیق با دین را نشان می‌دهد که پس‌زمینه دیدگاه‌های بعدی رالز درباره اهمیت جدایی دین از سیاست را تشکیل می‌دهد. علاوه بر این، اعتقادات اخلاقی و اجتماعی که این تز به شکل دینی بیان می‌کند، به شیوه‌هایی روشنگر با ایده‌های اصلی نوشته‌های بعدی رالز مرتبط است. مفاهیم او از گناه، ایمان و اجتماع به طور همزمان اخلاقی و الهیاتی هستند و دیدگاه اخلاقی موجود در نظریه عدالت را به تصویر می کشند. (20090612)

ترجمه ماشینی : اشارات گذرا به رابطه کی یرکگارد و ویتگنشتاین در ادبیات فلسفی رایج است، اما تفسیر جدی و جامعی درباره رابطه اندیشه های آنها وجود ندارد. Genia Schönbaumsfeld این شکاف را می‌بندد و خوانش‌های جدیدی از برداشت‌های کی‌یرکگارد و ویتگنشتاین از فلسفه و باور دینی ارائه می‌کند. فصل اول تأثیر کی یرکگور بر ویتگنشتاین را مستند می‌کند، در حالی که فصل‌های دوم و سوم انتقادات شدیدی را از دو تلاش برجسته برای مقایسه این دو متفکر، آنهایی که توسط دی. در فصل چهارم، شونبامسفلد نقدهای هماهنگ کی یرکگارد و ویتگنشتاین را درباره «دیدگاه فضاپیمایی» دین مطرح می کند و از آن در برابر اتهامات رایج «باورگرایی» و «غیر عقلانی» دفاع می کند. آشفتگی حوزه‌ها علاوه بر مشارکت در بحث معاصر در مورد چگونگی خواندن آثار کی‌یرکگارد و ویتگنشتاین، به موضوعاتی می‌پردازد که نه تنها به محققان ویتگنشتاین و کیرکگارد، بلکه به هر کسی که به فلسفه دین، یا جنبه‌های اخلاقی عمل فلسفی علاقه‌مند است، می‌پردازد. چنین.

تنها نسخه کامل زندگی نامه چارلز داروین برای اولین بار در سال 1887، پنج سال پس از مرگ او منتشر شد. این یک نسخه‌ی بدبینانه بود: خانواده داروین، در تلاش برای محافظت از شهرت پس از مرگ او، تمام قسمت‌هایی را که خیلی شخصی یا بحث‌انگیز می‌دانستند حذف کرده بودند. نسخه کامل کنونی تا سال 1959، صد سال پس از انتشار منشاء گونه ها، ظاهر نشد. لورن آیزلی پس از ظهور آن نوشت: "هیچ کس نمی تواند وانمود کند که داروین را می شناسد که زندگی نامه او را نمی شناسد. در اینجا، برای اولین بار پس از مرگ او، آن طور که در آرشیو خانواده وجود دارد، کامل و پاک نشده ارائه می شود. برای زندگی نامه نویسان بسیار ارزشمند خواهد بود و نور جدیدی می افکند. در مورد شخصیت یکی از بزرگترین دانشمندان جهان. نورا بارلو، نوه داروین، ثابت کرده است که یک ویراستار عالی است. حاشیه نویسی های خود او خواندن شگفت انگیز است." ذهن متهور و بی قرار، یکپارچگی و سادگی شخصیت داروین در این گزارش مستقیم و شخصی از زندگی او آشکار می شود - خانواده، تحصیلات، کاوش های او در جهان طبیعی، مذهب و فلسفه او. ویراستار ارجاعات صفحه و خطی را به قسمت های مهم تر بازسازی شده ارائه کرده است و یادداشت ها و نامه های منتشر نشده قبلی در مورد مسائل خانوادگی و در مورد اختلاف بین ساموئل باتلر در یک ضمیمه آمده است.