مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

ترجمه ماشینی: صفات الهی مفهوم سنتی خداباوری خدا را به عنوان کامل ترین موجود ممکن بررسی می کند و از صفات اصلی الهی که از این درک سرچشمه می گیرد -شخصیت، تعالی، وجود، همه جا حضور، دانایی مطلق، قدرت مطلق، خیر کامل، وحدت، سادگی و ضرورت بحث می کند. این استدلال می‌کند که تصور زمان‌گرا از خدا بر اساس الاهیات کامل بودن باید بر تصور زمان‌گرا ترجیح داده شود، اما اگر اینطور باشد که خدای موقت وجود داشته باشد تا خدای موقت، او همچنان وجود دارد. «به اندازه کافی عالی» که بتوان آن را خدای خداباوری به حساب آورد.

ترجمه ماشینی: گزارشی روشن و سازنده از ماهیت و صفات خدا ارائه می دهد و تصویر کتاب مقدسی از خدا را در ارتباط با جهان با پرسش های برجسته فلسفی و الهیاتی به گفتگو می آورد.

ترجمه ماشینی: میریام اوادیه در کتاب ابن قیم الجوزیه و صفات الهی بحث کاملی را در مورد روش شناسی هرمنوتیکی به کار رفته در الهیات محقق سنت گرای حنبلی ابن قیم الجوزیه (متوفی 1350)، برجسته ترین شاگرد تمیّه (ابن) ارائه می دهد.در سال 1328). اوادیا با تمرکز بر کار حجیم ابن قیم - اما تاکنون مورد مطالعه قرار نگرفته - در مورد انسان گرایی، الصواعق المرسلة، شیوه عمل او را در حمله خود به چهار عقیده عقل گرایانه بنیادی بررسی می کند و در عین حال نظام مندی دین را توسط ابن قیم نشان می دهد. و گفتمان نظری اوادیا با زمینه سازی الصواعق المرسلة با نوشته های مرتبط متفکرانی که پیش از ابن قیم بودند، استفاده خود را از اصطلاحات و استدلال های کلامی آشکار می کند. بنابراین، او یک بیانیه الهیاتی را که علیه نخبگان اشعری معاصر مملوک دمشق بود، تألیف کرد.

صفات فعلیِ خداوند متعال هم­چون رازقیّت، از جمله مباحث مهم در الهیات اسلامی است که عالمان کلام و تفسیر به بحث درباره آن پرداخته­اند. این صفات از رابطه ذات باری با مخلوقات انتزاع می‏گردد. پژوهش حاضر، کوشیده برای نخستین بار، با تکیه بر نظریه ژرژ دومزیل در حوزه اسطوره‏شناسی تطبیقی، صفات فعلیِ خدا(یان) در قالب یک الگوی سه‏وجهی را مطالعه کند و نظرگاه قرآن کریم در این باره را تبیین نماید. این مطالعه، نشان می‏دهد که عرب پیش از اسلام، با اثرپذیری از باورهای اقوام هند و اروپایی، صفات فعلی خدایان را در سه رده اصلی حاکمیت، جنگ و تولید، دسته‏بندی می‏کرده و هر یک از خدایان را موصوف به یکی از آن صفات می‏دانسته است. قرآن کریم نیز این الگوی سه‏گانه را برای یادکرد از صفات فعلیِ خداوند متعال به کار بسته؛ با این تفاوت که خدای یگانه را به‏جای خدایانِ پرشمارِ جاهلی نشانده و به‏جای آن­که کارکردهای سه‏گانه‏ یادشده را به سه گروه مختلف از خدایان منتسب کند، تمامی آن­ها را به صورت واحد در خدای یگانه جمع کرده است.

ترجمه ماشینی: ویلیام پیلی (1743-1805) در این آخرین کتاب خود که در سال 1802 منتشر شد، درباره وجود خدا به عنوان خالق هوشمند جهان استدلال می کند. Nieuwentyt، و بیشتر نمونه های او از پزشکی و تاریخ طبیعی گرفته شده است. پیلی از قیاس و استعاره استفاده می‌کند، از جمله نسخه‌ای به‌خوبی نوشته شده از «قیاس ساعت‌ساز»، تا ثابت کند که جهان توسط خدا طراحی و نگهداری می‌شود. این ویرایش ششم همچنین شامل کتابشناسی مفصل، ضمیمه‌های دوره‌های Paley و یادداشت‌های پیش‌زمینه در مورد چهره‌های کلیدی است. این کتاب در طول قرن نوزدهم پرفروش‌ترین کتاب بود که توسط الهی‌دانان و دانشمندان به طور یکسان خوانده می‌شد و در نسخه‌های ارزان قیمت برای طبقه متوسط ​​تجدید چاپ شد. این کتاب الهام‌بخش بسیاری از آثار قرن نوزدهم در مورد الهیات طبیعی، از جمله رساله‌های بریج‌واتر (که در این مجموعه نیز آمده است)، و نقطه عطفی از تفکر غربی است.

ملارجبعلی تبریزی ازجمله اندیشمندان عصر صفوی و معاصرِ ملاصدرا است. او در موارد متعددی با اصول و مبانی حکمت متعالیۀ صدرا به مخالفت برخاسته است. یکی از اختلافات وی با صدرا مسئلۀ اشتراک معنوی وجود است. تبریزی به‌شدت با اشتراک معنوی وجود مخالفت کرده و با ادلۀ متعددی به اثبات اشتراک لفظیِ آن پرداخته است. او در باب صفات الهی نیز با استناد به روایات، صفات را نفی کرده است. در نوشتار حاضر با بررسی این دو مسئله، ضعف و سستی ادلۀ تبریزی نمایانده شده است. اشکالات وارد بر دیدگاه تبریزی به این قرار است: برداشت از روایات بدون درنظرگرفتن فضای حاکم بر عصر صدور آن‌ها، توجه‌نکردن به قرائن متصل و منفصل در فهم مراد حقیقی از آن‌ها، نادیده‌گرفتن روایاتی که تفسیری کاملاً ایجابی از صفات الهی عرضه کرده‌اند، خروج برخی از روایات از محل بحث و ناظربودن آن‌ها به مسئلۀ توقیفی‌بودن اسما و صفات الهی.

نظریه «الهیات سلبی در حوزه معنا­شناسی صفات خدا»، بیان­گر سلبی­انگاری صفات ثبوتی اوست و برخی محدثان و متکلمان شیعه آن را پذیرفته­اند؛ از جمله: ثقة­الاسلام کلینی، شیخ صدوق، ملامحمدصالح مازندرانی، علامه مجلسی، قاضی سعید قمی و سیدعبدالله شبر. از رهگذر این جستار، مشخص می­شود که در فرهنگ روایی، تنها دو روایت می­تواند مستند الهیات سلبی در حوزه معنا­شناسی صفات الهی قرار گیرد که به­ترتیب از امام رضا(ع) و امام جواد(ع) صادر شده، اما با ملاحظه محتوای آن­ها، آشکار می­گردد که روایت نخست، در صدد نفی محدودیت­های صفات انسانی از صفات الهی است؛ چنان­که روایت دوم، اثبات بساطت ذات الهی را کانون بررسی قرار داده و هیچ­کدام در پی موجه­سازی نظریه سلبی­انگاری صفات ثبوتی نیستند؛ علاوه بر این­که این نظریه، نه­تنها با فرهنگ روایی امامیه سازگار نیست؛ ‌بلکه یک سلسله محذورات ثبوتی و اثباتی دارد که مانع پذیرش آن می‌شود.

یکی از مباحث مهم در حوزه خداشناسی بررسی و شناخت جایگاه اسماء الهی است .این موضوع همواره از منظر بسیاری از فیلسوفان و متکلمان مسلمان و غیر مسلمان مورد کنکاش و تحقیق واقع شده است. در میان مسلمانان، بعضی از فرق و مذاهب وجود دارند که در این مسأله دیدگاه های متعددی ارائه نمودند. در این امر باید دانست دسته ای از صفات الهی وجود دارد که به آن ها «صفات خبری» گفته می شود مانند اتصاف باریتعالی به لوازم جسم نظیر وجه، ید، ساق، نسیان، معیت با عباد، استواء بر عرش، نزول بر آسمان دنیا و... . از آنجا که این صفات موهِم تشبیه و تجسیم هستند هر گروه از متکلمین و فلاسفه واندیشمندان با نیت تنزیه باری تعالی، به شکلی متفاوت به تبیین و توجیه صفات پرداخته اند. اهلِ تفویضِ معانی صفات، ضمن اثبات اصل صفات خبری، معانی آن را فراتر از فهم انسان دانسته و به خدا واگذار کردند. وهابیون با تاکید بر ظواهر صفات و مخالفت با تاویل ، در ورطه تشبیه و تجسیم فرو رفتند. پیروان نظریه اثبات بلا کیف پس از اثبات صفات خبری، برای گریز از اتهام تشبیه ، قید بلا کیف را ضمیمه صفات نمودند. معطلّه با استناد به این که صفت از توابع موصوف است و وجودش نشان دهنده ترکیب موصوف با صفت می باشد، گفته اند چون حضرت حق مرکب نیست پس صفتی ندارد و به نظریه «تعطیل» روی آورده اند. امامیه با اعتماد به عقل و راهنمایی معصومین (ع) معانی ظاهری صفات را تاویل می‌کنند. دیدگاه نفی صفات نیز با توجه به تباین بین خالق و مخلوق، صفات کمالی خداوند را مشترک لفظی دانسته و به سلب نقیض آنها می‌پردازد. از آن جا که هرصفتی با موصوف خود معنا می‌دهد ناگزیر وقتی از صفات الهی صحبت میکنیم باید از موصوف که همان «ذات» خداوندی است نیز سخن بگوییم؛ بنابراین بحث رابطه ذات و صفات الهی نیز مطرح می شود که شامل نظریات زیادت، نیابت و عینیت صفات با ذات می باشد. شیعیان و معتزله دیدگاه عینیت ذات با صفات و اشاعره دیدگاه زیادت را پذیرفتند. در اهمیت و ضرورت این مسئله باید دانست که نظر به آن که آشنایی با ذات الهی از طریق أسماء و صفات الهی می باشد و عدم شناخت درست أسماء و صفات الهی باعث عدم درک و فهم درست نسبت به ذات الهی می شود لذا این پژوهش بر آن است تا ضمن تبیین برخی دیدگاه ها در مورد این موضوع ، به روش توصیفی تحلیلی به جایگاه أسماء و صفات الهی از منظر قرآن کریم و روایات بپردازد.

بحث پیش‌رو با عنوان «تفسیر حنابله نسبت به آیات صفات، و اثر آن در تشبیه و تجسیم» از مباحث قرآنی و کلامی است، که به صورت استقرائی و تحلیلی به نقد و بررسی تفسیر مکتب حنبلی نسبت به صفات الهی خبری می‌پردازد. هدف این مبحث تبیین منهج تفسیری است که مکتب حنبلی بر آن تکیه نموده‌اند، و توسط آن به تفسیر آیات صفات قرآن کریم پرداخته‌اند. در این خلال به تبیین اشکالات زیربنایی این منهج تفسیری، و تبیین آثار این گونه تفاسیر بر مسلمانان در عصور گذشته و حال حاضر، و نیز به بررسی نتایج خطرناک مترتب بر این منهج تفسیری پرداخته خواهد شد. مشهور از علمای حنبلی و پیروان ایشان، آیات صفات را بر اساس حسی‌گرایی و مفهوم حقیقی لفظ تفسیر نموده‌اند، و این آیات را از محکمات می‌دانند. برخی از نتایج خطرناکی که بر این دیدگاه مترتب می‌گردد، از این قرار می‌باشد: 1- شکل‌گیری یک تصویر ذهنی فرضی حس‌گرایانه از خداوند متعال، که از آن در اصطلاح متکلمان به «تشبیه و تجسیم» یاد می‌شود، و البته بر اساس ادله عقلی و نقلی مطلبی مردود است. 2- اینان بر اساس این دیدگاه آثار کلامی و فقهی خطرناکی بار کردند، همانند حکم به کفر و ارتداد و الحاد مخالفین خود، و فتوا به مهدور الدم بودن آنان و امور دیگر. روش بررسی و پژوهش در این پایان‌نامه، عبارتست از روش استقراء و نقد و تحلیل، که از راه تتبع و گردآوری و بررسی دیدگاه‌ها و سخنان علمای حنبلی در خصوص تفسیر صفات خبری موجود در آیات صفات قرآن کریم، و نیز بررسی مبانی این تفاسیر، و بررسی لوازم و آثار آنها انجام خواهد شد، سپس به نقد این مبانی و سخنان در چهار چوب عقل و نقل پرداخته می‌گردد. این پژوهش مرا ملزم نموده است برای به دست آوردن نتایج بسیار دقیق و واقعی و موضوع محور، به مقایسه علمی میان دیدگاه‌های حنابله و دیدگاه‌های سایر مسلمانان در تفسیر آیات مذکور، و فراتر از آن به مقایسه دیدگاه‌های میان علمای حنبلی مسلک با یکدیگر، بپردازم. در این پژوهش تلاش نمودم نظریات را از منابع مادر و درجه یک، متعلق به مشاهیر علما، و یا هم مسلکان ایشان به دست آورم.