جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

خداوند حکیم جهان را بر پایه سبب و مسبب آفریده است. بحث سبب و وسیله برای رفع احتیاجات مردم نه تنها شرک نیست بلکه عین توحید است چون ما از کسی که به او توسل می کنیم و حاجت می خواهیم به او مقام الوهیت که نمی دهیم بلکه این عین فرمایش حق تعالی است که فرمود: وابتغوا الیه الوسیله. این کتاب ارزشمند درباره بحث مهم توسل و مسائل پیرامون آن و پاسخ به شبهات مطرح شده می باشد.

در برخی پژوهش ­های اخیر، نقشبندیه به شکل یک طریقت سنی سلفی و به عنوان عکس ­العملی در برابر رشد سلسله­ های صوفی متشیع مانند نعمت اللهیه و کبرویه، معرفی شده است. در این طریقت بر ابوبکر به عنوان سر سلسله نقشبندیه تأکید ویژه ­ای می­ شد و دست کم یکی از طرق این سلسله به خلیفه نخست ختم می­ شد. معنای ضمنی این جابه­ جایی می­ تواند چنین باشد که جایگاه خلیفه نخست فراتر از جایگاه امام علی (ع) به عنوان خلیفه چهارم پیامبر (ص) خواهد بود. اما بررسی متون نقشبندیه خلاف این مطلب را نشان می­ دهد. برای بررسی این موضوع سؤال پژوهش حاضر این است که منزلت امام علی (ع) ـ در مقایسه با سه خلیفه نخست ـ نزد نقشبندیه متقدم چگونه بوده است؟ پاسخ بدین سؤال ما را با گرایش­های مذهبی طریقت نقشبندیه مخصوصاً در دوره نخستین آن بهتر آشنا می­کند. برای پاسخ بدین سؤال جایگاه امام علی (ع) در دو کتاب کهن نقشبندی­ها یعنی فصل الخطاب و شواهد النبوه مورد بررسی قرار گرفت. یافته­ های این پژوهش حاکی از آن است که نقشبندی­ ها علی­رغم توجه بسیار به خلیفه نخست، هیچ­گاه درصدد فروکاستن از جایگاه امام علی (ع) برنیامده و همچون سلسله­ های دیگر به اقتضای شرایط زمانه بر حبّ اهل بیت (ع) به ویژه امام علی (ع) پا می­فشردند. بنابراین در عین پذیرش اصل این موضوع که یکی از عوامل پیدایی نقشبندیه عکس­العمل در برابر رونق فرقه­ های صوفی متشیع بوده است، در مورد کم توجهی این سلسله نسبت به امام علی (ع) نمی ­توان آن را نزدیک به واقعیت تاریخی دانست. این پژوهش به روش تاریخی و رویکرد توصیفی ـ تحلیلی انجام گرفته است.

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش معنویت در ارتقای اصول اخلاقی در آموزه‌های امام علی(ع) با محوریت کتاب شریف نهج البلاغه به روش توصیفی- تحلیل انجام شد. با توجه به اهمیت تربیت اخلاقی در سیره‌ی معصومین, بررسی آموزه‌های اخلاقی آنان به ویژه سخنان حضرت علی(ع) در نهج البلاغه کارگشاست. بررسی سخنان آن حضرت در نهج‌البلاغه نشان داد که از دیدگاه ایشان معنویت دارای سه مولفه‌ی اساسی یعنی خدامحوری، اعتقاد به معاد و ولایت‌مداری است و اخلاق نیز دارای سه رکن اساسی اخلاص، حق مداری و عدالت‌گستری است. نتایج این بررسی و سخنان حضرت نشانگر آن است که خداباوری به عنوان مولفه‌ی بنیادین معنویت تاثیر محوری در ارتقای پایبندی به اصول اخلاقی دارد. بر این اساس انسان خداباور در تمامی امور زندگی خویش از خداوند سبحان، یاری طلبیده و در تمام لحظات خود را در محضر قدس الهی می‌داند. باور به جلال و جبروت الهی دارد و همین امر سبب مراقبه‌ی دائم وی می‌گردد. اعتقاد به خداوند سبب تبلور اخلاص، آرامش قلبی و روحی، عدالت پیشگی، آزادگی، فروتنی و تواضع می‌شود زیرا انسان خداباور در تمام امور زندگی تنها از خدا یاری می‌طلبد و به وی امید دارد. باور به معاد نیز به عنوان مولفه‌ی دیگر معنویت سبب جهت‌دهی به زندگی فرد شده و انسان معادباور از ارتکاب گناهان اجتناب نموده و از گناهان احتمالی خود بخشش می‌طلبد. بر یاد و ذکر خداوند مداومت دارد. دلبسته دنیا و مادیات نیست. انس با قرآن، سرلوحه‌ی اعمال اوست و به سبب ترس از خداوند متعال مهر سکوت بر دهان زده و خشم و عصبانیت خویش را فرو می‌برد. از فرصت اندک حیات خود برای توبه و انجام اعمال صالح کمال استفاده را دارد. پذیرش ولایت ولی و حجت خدا نیز سبب پایبندی شدید به اصول اخلاقی می‌شود زیرا پیرو ولی خدا، سعی دارد عمل و رفتار خویش را هر چه بیشتر به مولای خود نزدیک سازد. جلوه‌ی تاثیر ولایت بر پایبندی اخلاقی در دو عرصه‌ی ولایت الگویی و ولایت اخلاقی پدید می‌آید. به طور کلی نتایج این بررسی نشان داد از دیدگاه امیرمومنان(ع) معنویت و مولفه‌های آن به عنوان پشتوانه‌ی اصلی اخلاق بر آن تاثیر مستقیم دارد و رابطه‌ی بین معنویت و اخلاق رابطه‌ای متقابل و دو سویه است.

ولایت بر مردم، حق ذاتی و انحصاری خدای متعال است. خداوند حق خود را به برگزیدگانش، پیامبران و اوصیای ایشان واگذار کرده است. امیرالمؤمنین(علیه السلام) وصیّ پیامبر خاتم(صلی الله علیه واله) دارای فضائل و امتیازات انحصاری هستند که قرآن کریم و روایات نبوی به آن دلالت می‌کنند. ایشان در احتجاجات و مناشدات خویش بر حق ولایت بر دیگران، به آن فضائل استناد و استدلال می‌نمودند. با وجود اذعان مخالفان بر فضائل حضرت، آنان هیچ‌گاه حاضر به تن‌دادن به ولایت او نشدند. این، مسئله‌ای است که شگفتی حق‌طلبان را در طول تاریخ برانگیخته است. هدف از این پژوهش، بررسی علل عدم پذیرش امیرالمؤمنین7 از سوی شماری از مردم، چه به‌هنگام تعیین خلیفه یکم و چه سوم، با وجود اذعان به فضائل ایشان می‌باشد. این تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی و با گردآوری کتابخانه‌ای مطالب انجام یافته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که زمینی‌انگاری و قبیله‌گرایی، عدل علوی، علل روانی‌ای همچون حسادت، حرص، بخل، حقد و عداوت، و نیز پایبندی بر عهدنامه «صحیفه»، ازجمله دلایل انکار و رویگردانی از ولایت امیرالمؤمنین(علیه السلام) بود.

الشافي في الإمامة رساله‌اى است به زبان عربى از سيد‌‎مرتضى علم الهدى (متوفاى 436 ه‍.ق)، فقيه و متكلم نامدار شيعى.سيد‌‎مرتضى اين رساله را در نقد فصل امامت كتاب «المغنى في ابواب التوحيد و العدل» نوشتۀ قاضى عبدالجبار همدانى (متوفاى 415 ه‍.ق) از متكلمان نامدار معتزلى به نگارش درآورده و ديدگاه‌هاى او را دربارۀ مسألۀ امامت به چالش كشيده است. جلد اول تحقیق آنچه صاحب المغنی، پیرامون وجوب امامت ذکر کرده است. استدلال بر وجوب امامت، بنا به دلایل نقل. مخالفت قاضی، با ادله شیعه در امامت و عصمت.

الشافي في الإمامة رساله‌اى است به زبان عربى از سيد‌‎مرتضى علم الهدى (متوفاى 436 ه‍.ق)، فقيه و متكلم نامدار شيعى.سيد‌‎مرتضى اين رساله را در نقد فصل امامت كتاب «المغنى في ابواب التوحيد و العدل» نوشتۀ قاضى عبدالجبار همدانى (متوفاى 415 ه‍.ق) از متكلمان نامدار معتزلى به نگارش درآورده و ديدگاه‌هاى او را دربارۀ مسألۀ امامت به چالش كشيده است. جلد سوم ردّ سخن قاضی، در مورد صفات واجب امام. ردّ آنچه قاضی، در مقدار علمی که امام به آن متمایز می‌شود، وارد کرده است. ردّ سخن قاضی، در مورد افضل. ردّ کلام قاضی، در مورد روایت ان الأئمة من قریش. ردّ کلام قاضی: آیا عدول از قریش، در باب امامت جایز است یا نه؟ در مورد عدد عاقدین امامت کسانی که از طرف امت، با امام بیعت می‌کنند، به آن استناد کرده است. ردّ سخن قاضی، در مورد امامت ابوبکر.