جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

پرداختن به ابعاد وجودی انسان و عوامل ارتقای سلامت معنوی او در زندگی دنیوی و اخروی مبحثی بسیار اساسی و مهم است‌‌، به‌خصوص بعد معنوی انسان که اگر کمتر مورد توجه قرار گیرد‌‌، آسیب‌های جبران ناپذیری به‌دنبال خواهد داشت‌. حتی می‌توان گفت که سلامت و ارتقای بعد معنوی انسان‌‌، سلامت و ارتقای بعد دیگر انسان‌‌، یعنی بعد جسمی او را نیز فراهم می‌کند‌. در تحقیقی اجمالی مشخص ‌می‌شود که میل به سعادت و کمال میلی فطری است و خداوند در وجود انسان به ودیعه گذاشته است‌‌، خدای متعال راه‌ها و مسیرهای مختلف برای رسیدن به این مهم را با توجه به گرایشات و روحیات انسان‌‌، برای بشریت بیان نموده است‌. گرایش انسان به معنویت و امور غیر مادی‌‌، امری فطری و باطنی است‌. چارچوب نظری دراین پایان نامه همان روشی است که عوامل ارتقای سلامت معنوی در ابعاد بینشی‌‌،کنشی و گرایشی‌‌، سلامت معنوی را پوشش می‌دهد و در ارتباط با خدا‌‌،خود‌‌،دیگران و طبیعت قابل بررسی می‌باشد‌. در معارف علوی همه ابعاد جسمی‌‌، روحی و اجتماعی مورد تبیین قرار گرفته است‌. این پژوهش با روش اسنادی با استفاده از معارف علوی و به صورت کتابخانه انجام گرفته و از جهت نوع پژوهش به صورت کاربردی به موضوع مورد بحث پرداخته است‌‌، از جمله عواملی که این پژوهش به آن دست یافت می‌توان به خداشناسی‌‌، خودسازی‌‌، ایثار‌‌، ایمان‌‌، کمال طلبی‌‌، تقوا‌‌، تزکیه‌‌، شکرگزاری‌‌، حسن خلق‌‌، زیباگرایی‌‌، مسئولیت پذیری اشاره نمود و به سوال اصلی پژوهش که عوامل ارتقای سلامت معنوی از منظر امیرالمؤمنین علیه‌السلام است پاسخی ارائه نمود‌.

خداوند در زبان عربی معادل «اللّه» می باشد و در ترکیبی خاص به معانی چون صاحب و مالک نیز به کار رفته است و ذات آن جامع تمامی کمالات و منزه از همه ی کاستی ها می باشد در تعریف از خداوند تاحدی که در توان انسان باشد یکی از موارد مهم سفارش شده در آموزه های دینی می باشد و خداوند نیز راههایی برای رسیدن به این تعریف در نظر گرفته است بنابراین راه برای تعریف خداوند برای انسان وجود دارد با توجه به این اهمیت و ضرورت در تعریف خداوند در این تحقیق به بررسی تطبیقی تعریف خداوند از منظر امام علی( ع) و سنت آگوستین پرداخته ایم. امیرالمؤمنین در کلام و رفتار جایگاه ویژه‌ای نزد مسلمانان و شیعیان دارد و در مقابل، سنت آگوستین جایگاه ویژه‌ای نزد مسیحیان دارد. با توجه به بررسی های صورت گرفته نتایج تحقیق نشان می دهد، در حالی که تعاریف خداوند هم در اندیشه امام علی (ع) و هم آگوستین، معتقد بر سرمدیت است، اما سنت آگوستین تعریف خود را بر مبنای تثلیث بنا نهاده است ولی در مقابل در تعاریف امام علی (ع)، چنین مفهومی از کثرت درباره خداوند نفی توحید است و با آنچه در منابع برجای مانده از ایشان که در امتداد قرآن است، وجود دارد، بیگانه است، زیرا که شرک، شریک قائل شدن برای خدا است، که در اندیشه امام علی نوعی بی‌ایمانی قلمداد می‌شود. امیر المومنین، در احادیث و روایات، به‌طور مکرر و قاطعانه بر یگانگی مطلق خداوند تصریح می‌کند، بنابراین احتمال شراکت شخص دیگری در حاکمیت یا ذات او و خدا ره سه دانستن، همانند آنچه که در اندیشه تثلیث آگوستینی است، را رد می‌نماید.

در منابع تفسیری روایی، روایات تأویلی از روایات تفسیری تفکیک نشده است؛ لذا جداسازی روایات تأویلی از روایات تفسیری و تعیین نوع تأویل آنها اهمیت و ضرورت می‌یابد. در این تحقیق بر آنیم تا این مهم را در مورد روایات تأویلی مرتبط با امیرمؤمنان(ع) در سوره نحل محقق سازیم. این پژوهش در پی یافتن پاسخ به این سؤال است که در روایات تأویلی اهل‌بیت(ع) در سوره نحل چه نوع تأویلاتی در رابطه با امیرمؤمنان(ع) صورت پذیرفته است؟ در این راستا، بر اساس معنای اصطلاحی تأویل قرآن در آیات و روایات، روایات تأویلی سوره نحل از بین روایات تفسیری آن استخراج و با روش توصیفی- تحلیلی مشخص شد که ذیل ۱۵ آیه از سوره نحل، چهار نوع تأویل در ‌روایات تأویلی مرتبط با امیرمؤمنان(ع) وجود دارد که عبارت‌ اند از: معنای باطنی آیه، مصداق باطنی آیه، مصداق آیه در گذر زمان (جری و تطبیق) و مصداق اطلاق یا عموم آیه.

با تتبع در روایات موجود، به دست می آید که امام علی (ع) جایگاهی ویژۀ در تأویل دارا می‌باشد. با وجود اختلافاتِ بین دیدگاههای مختلف تأویلی، ضرورت دستیابی به نوع نگاه امام علی (ع) در اینباره به عنوان یک مبنای معتبر در تشخیص دیدگاهِ صحیح، مشخص می گردد. در راستای رسیدن به این هدف، روایات دربردارندۀ واژۀ تأویل از امام علی (ع)، مورد تحلیل قرار گرفت و سپس دیدگاههای مطرح تأویل با دو رویکرد عینی گرا و معناگرا در این روایات پیجویی شد. از جمله نتایج تحقیق حاضر این است که، امام علی (ع) به بیان معنای غیرظاهری آیات قرآن کریم (اعم از محکم و متشابه) و سایر گزارههای دینی پرداخته‌اند؛ تا به این وسیله ابعاد مختلف دین اسلام را تبیین، تفهیم و محقق نماید و این یکی از معانی اصلی تأویل نزد ایشان است. ذیل رویکرد معناگرا، دیدگاه «تأویل به معنای خلاف ظاهر» (با رعایت قواعد و مصالح دین اسلام) مورد پذیرش قرار گرفت. ذیل رویکرد عینی گرا، دیدگاه علامه طباطبایی دربارۀ تأویل به عنوان امور صرفاً عینی و خارجی، رد شد. و قسمتی از دیدگاه ابن تیمیه که قائل به تأویل در معنای عملی کردن اوامر و نواهی الهی است، مورد پذیرش واقع شد.

نوشتار پیش‌رو بر اساس نقدهایی نگاشته شده است که امین حسین‌پوری و وحید عابد بر مقاله «اعتبارسنجی "النساء نواقص العقول" در نهج‌البلاغه» ارائه داده‌اند؛ این مباحث در هفدهمین نشست از سلسله نشست‌های شناسه ـ شیعه (16 اسفند 1402 ش) به میزبانی پژوهشکده معارف اهل‌بیت (ع) قم ارائه شد.

اصطلاح دین در قرآن و عرف جاری مسلمانان نسل های اول و بعد آن، تا اندازه‌ای متفاوت و متحول بوده است. اما دین اسلام یا دین محمد، عنوانی است که به‌سرعت رواج یافته است. در جنگ جمل، یکی از مخالفان برای طعنه از تعبیر «دین علی» استفاده کرد. این تعبیر چند بار دیگر هم در جاهای مختلف به کار رفته است. برداشت برخی از این تعبیر، البته با نوعی ابهام، تلقی دودینی است. در این مقاله سعی شده است این تفسیر که در تفسیری غالیانه از تاریخ عصر اول شیعه صورت گرفته، مورد نقد و بررسی تاریخی قرار گیرد و کاربردهای مختلف آن، انگیزه‌ها، و فضای حاکم بر آن مورد تأمل قرار گیرد.