جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

الأعمال الكاملة، تألیف شیخ محمد عبده (1266-1323ق)، حاوی نوشته‌ها و مکاتبات تعدادی از متفکرین مسلمان معاصر با نویسنده و تفسیر قرآن است. گردآوری این اثر قریب به ربع قرن طول کشیده است[۱]‏. این اثر با مقدمه و تحقیق محمد عماره منتشر شده است. نویسنده در این کتاب از شش تن از بزرگ‌ترین نوگرایان و مصلحان مسلمان و حیات و فعالیت‌های آنها سخن گفته است. جمال‌الدین افغانی (1314-1254ق) فیلسوف مسلمان، عبدالرحمن کواکبی (1320-1270ق)، مدافع آزادی و دشمن استبداد و قاسم امین (1326-1280ق) مصلح بزرگ اجتماعی از آن جمله‌اند.‏ به‌عنوان مثال فعالیت‌ها و نوشته‌های امام محمد عبده از منابع مختلف - که بالغ بر صدها کتاب، روزنامه و مجله است - گردآوری و ارائه شده است‏. در جلد دوم، مکاتبات اجتماعی و در جلد سوم، اصلاحات تعلیم و تربیت، اصلاحات در دانشگاه الازهر، رد اندیشه‌های فرح انطون و مانند آن مطرح شده است. جلدهای چهارم و پنجم کتاب به تفسیر قرآن کریم از سوره حمد تا ناس اختصاص یافته است. در ابتدای این مباحث تفسیری، گفتگوی محمد عبده و رشید رضا پیرامون تفسیر قرآن کریم مطرح شده است. اعتقاد عبده بر این بوده که قرآن کریم نیاز به تفسیر کامل و همه‌جانبه ندارد؛ چراکه تفاسیر فراوانی در این رابطه نوشته شده است و اکنون نیاز شدیدی به تفاسیر بعضی آیات است[۴]. ‏ بااین‌حال در این دو جلد تفسیر تمام آیات قرآن کریم ارائه شده است. شیخ محمد عبده از کنار هیچ آیه‌ای از آیات قرآن نمی‌گذرد، مگر آنکه اگر نکته‌ای را در رابطه با معالجه امراض مختلف اجتماعی در آن می‌یابد، استخراج می‌کند. نوگرایی و تجدید، یکی از مهم‌ترین مبانی و اصول تفسیری شیخ محمد عبده است و او در جای‌جای درس‌های تفسیر و دیگر آثارش به تبیین و تعلیل ضرورت آن می‌پردازد

الاعتقاد و الهداية إلی سبيل الرشاد علی مذهب السلف أهل السنة و الجماعة، تألیف ابوبکر احمد بن حسین بیهقی، کتابی است به زبان عربی با موضوع کلام اسلامی. نویسنده در این اثر، عقاید اسلامی را بر اساس مذهب سلف اهل سنت و جماعت بیان کرده است. عبدالله محمد درویش، تحقیق این اثر را انجام داده است.

البيان و المزيد المشتمل علی معاني‌التنزيه و حقائق التوحيد علی أنس الوحيد و نزهة المريد للغوث أبي‌مدين التلمساني، کتابی در موضوع توحید تألیف شهاب‌الدین احمد بن عبدالقادر ملقب به باعشن (متوفای 1052)، از علمای شافعی‌مذهب حضرموت است. این کتاب شرح کتاب «أنس الوحید و نزهة المرید» تألیف ابومدین شعیب بن حسین تلمسانی (متوفای ح 588 تا 593ق)، در معانی تنزیه و حقایق توحید است. در ادامه آن، کتاب «الغرر البهیة فی الحکم الإلهیة» نوشته مصطفی بن کمال‌الدین بکری (۱۰۹۹- ۱۱۶۲ق) آمده است که مجموعه‌ای از حکمت‌های الهی و حقایق عرفانی است. در ادامه، کتاب «روح الکبریت الأحمر عن حکم الشیخ الأکبر» نوشته محمد بن محمود بن علی دامونی آورده شده که نویسنده این کتاب را به درخواست برخی از دوستان و مریدان و از جمله آنها شیخ صالح بن ایاس نگاشته است و در آن به ‌شرح مختصری از حکمت‌های ابوبکر محمد بن على حاتمى معروف به ابن عربی (560- 638ق)، پرداخته است. همه این کتب، توسط احمد فرید مزیدی تحقیق شده است.