مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

علوم حدیث، مجموعه دانش هایی است که اجزای دو گانه سند و متن حدیث را محور بحث قرار می دهند. از میان این علوم، علم رجال متکفّل بررسی سند و به عبارت دیگر، نقد بیرونی حدیث است. دانش جرح و تعدیل زیر مجموعه دانش رجال است. در دانش جرح و تعدیل الفاظ و اصطلاحات ویژه ای – برای تعیین وثاقت یا عدم وثاقت راویان- به دقت سامان دهی و تقریر گشته اند. شماری از اصطلاحات جرح و تعدیل، اصطلاحاتی هستند که درباره معنا و دلالت آنها بر جرح یا تعدیل در میان صاحب نظران و حدیث پژوهان نظریه واحدی وجود ندارد؛ بلکه در مواردی هم اختلاف دیدگاه های آشکاری وجود دارد.در این پژوهش، از میان اصطلاحات اختلافی، 10 مورد را با توجه به تعاریف و آرای اهل نظر درباره آنها، مورد بررسی و ارزیابی کاربردی(مصداقی) قرار داده ایم. و کوشیده ایم وزن رجالی اصطلاحات مورد نظر را بررسی و حدود دلالی آنها را تبیین نماییم.

سخن از سنت پیامبر(ص) در ساختار فکری اسلام به عنوان یکی از منابع شریعت اسلامی اهمیت به سزایی دارد،.اهمیت سنت و جایگاه آن در تشریع اسلامی، از آنجا معلوم می شود که سنت، بیانگر داده های قرآن و شارح مفاهیم و احکام آن است و انکار سنت به عنوان یکی از منابع تشریع، پیامدی جز انکار عملی بسیاری از اصول و احکام مسلّم اسلام را ندارد.در رساله حاضر، با تمسک به آثارفکری و دینی استاد قرضاوی اندیشمند مصری، کیفیت شناسایی سنت اصیل توسط امت اسلامی و نحوه ی تطبیق بینش و رفتار خویش با آن مورد بحث وبررسی قرار گرفته تا در پرتو آن به بهترین روش که همان روش صحابه و تابعین می باشد، در زمینه تعامل با سنت دست یابد؟از دیدگاه استاد امت اسلامی ما، نیازمند برنامه فراگیروکامل و نوینی است که در شرایط امروزی مبانی ساختن یک امت نمونه و تمدن جدید اسلامی را قلم بزند. وبرای رسیدن به این مهم، بایداز شروط و مقدمات لازم برای رسیدن به آن موقعیت مطلوب، بهره مند باشد و در نخستیین قدم، به تدوین و تنظیم منظومه فکری و فرهنگی امت بپردازد .و همچنین به نظر ایشان جای تردید نیست که با اتکاء به اندیشه ای پویا، ذهن مسلمان معاصر از عهده مطالبات این مرحله در تدوین منظومه فکری و فرهنگی امت برآمده و چنین خیزشی مستلزم قرائت مجدد از مصادر ثابت اسلام – کتاب و سنت نبوی – از روی خود آگاهی و فهم عمیق و دقیق و صحیح است .استاد قرضاوی با رعایت این اصول و درک ضرورت تدوین منظومه فکری و فرهنگی، در پژوهش های سنت و احادیث نبوی خویش، درصدد تدویناصول وضوابطی برای تعامل و مواجهه با سنت است . تا هر محققیبا در نظر گرفتن این اصول و ضوابط، به فهم صحیح و بهره گیری از سنت اصیل نبوی نائل گردد . وی با نگاهی درون دینی به نقد و بررسی برخی از اسلوب های رایج در پژوهش «سنت» دست می زند.همچنین با استناد به منابع متعدد و پیروی از تسامح و تساهل دینی به پاسخ گویی بعضی شبهات موجود در باب سنت اهتمام می ورزد . استاد قرضاوی بر این باور است که: « سنت وسیله مناسب برای تحقق اهداف شریعت در چارچوب مشخص زمانی و مکانی خود است و با توجه به نقش زمان و مکان و عرف و واقعیت های اجتماعی در صدور برخی از احادیث با تغییر شرایط مشکل و صورت مسئله تغییر و ناگزیر اجتهاد جدیدی را می طلبد و مسئله نو پاسخ جدیدی می یابد.»سعی و تلاش جدی او در آثارشان بر این بوده که اثری علمی وموثق عرضه نمایند، از این رو تمام آرا را به گوینده اصلی نسبت داده و هر ادعایی را با دلیل مناسب،قرین و تایید نموده و در این راستا فقط به حدیث صحیح یا حسن استناد نموده و اطمینان از ثبوت و صحت هر حدیث طبق موازین علمی و دقیق حدیث شناسی و در نظر گرفتن دلالت لغت و سیاق و اسباب ورود و بیان هر حدیث و حصول یقین از عدم تعارض حدیث با قویتر از خودش ( قرآن و احادیث صحیح) را برای فهم صحیح سنت نبوی به عنوان اصولی سرلوحه ی کار و تحقیقات خویش قرار داده، تا آنچه را که برای دیگران مقبول و روا نمی داند، خود مرتکب نگردند . مطالب را به دانشمندان امت – خصوصاً در بهترین قرون – ارجاع داده تا از نور معرفت آنها اقتباس کرده واز نهج و روش آنها بهره وافر برده است .در این رساله، مباحث دامنه داری درزمینه معنا و مفهوم و تعاریف سنت نبوی ازدیدگاه استاد قرضاوی و اندیشمندان قدیم و جدید وهمچنین تبیین ویژگی ها وضوابط فهم صحیح وآسیب شناسی فهم آن،به استناد مکتوبات استاد همراه با برخی از نمونه های پژوهشی احادیث نبوی از ایشان آورده شده که تعامل روشمند خاص ایشان را با سنت نبوی در معرض دیدگان اهل قلم و فکر به نمایش می گذارد .

نام خانوادگی دانشجو: مسعودی نژادنام: لطیفهعنوان پایان نامه: نقد و بررسی احادیث قدسیاستاد راهنما: دکتر قاسم بستانی

الف( موضوع و طرح مسئله یاهمی موضوع و هدف( : موضوع این رساله تاثیرات نمازهای نافله از نگاهقرآن کریم و احادیث معصومین می باشد . در حقیق در این رساله قصد این اس کته دانستته شتودنمازهای نافله از نگاه قرآن کریم و احادیث معصومین چه تاثیرات دنیوی و اخروی برای انسان ها دارند. اما این که هدف از گردآوری این تاثیرات از نگاه خود قرآن کریم و احادیث چه بوده اس ؟ باید گفکه هدف اصلی از گردآوری این اطلاعات و تاثیرات تنبه و آگاه ساختن فرد و اجتماع از اثرات ستازندهی این نمازها که هم دنیا را ساخته ، هم آخرت را برای انستان هتا آبتاد متی کنتد زیترا نمتاز یکتی ازمهمترین عبادت ها برای تقرب به سوی خداوند اس چنان که مکررا در قرآن کتریم و احادیتث بیتانشده اس .ب( مبانی نظری شامل مرور مختصری از منابع ، چهارچوب نظری و پرسش ها : از جمله منتابعی کتهدر این رساله به کار رفته اس ، تفاسیر گوناگون شیعه و اهل سن می باشد اما اصلی ترین تفاسیریکه به کار رفته اند عبارتند از : 4( ترجمه تفسیر المیاان از علامه طباطبایی 9( تفسیر کشتاف از جتارالله زمخشری 9( التبیان از شیخ طوسی 1( ترجمه تفسیر مجمع البیان از شیخ طبرستی . و از جملتهجواب پرسش های این رساله این اس که ایتن نمازهتا در زنتدگی دنیتوی و اختروی فترد و اجتمتاعتاثیرگذار اس .پ( روش تحقیق شامل تعریف مفاهیم ، شیوه ی گردآوری و تجایه و تحلیل داده ها : در این رساله ازنوع روش تحقیق کتاب خانه ای و ف ای مجازی یاینترن ( و نرم افاارهای مرتب استفاده شده اس .در این رساله پس از فیش برداری مطالب از کتاب خانه و یا اینترن و نرم افاارهای مرتب بته مرتتبکردن آن ها با صلاح دید استاد راهنما اقدام شده اس .ت( یافته های تحقیق : از یافته های مهم تحقیق این اس که نمازهای نافله دارای آثار بساایی در دنیاو آخرت هستند که مهم ترین آن ها عبارتند از 4( ایجاد آرامش برای فرد 9( آماده کردن جامعه برای8جهاد 9( بهره مندی از رحم الهی 1( پاکی از انواع آلودگی های حسی و معنتوی 5( بهتره منتدی ازشفاع 6( سبب قبول اعمال 7( سبب ترفیع درجه و تقرب 8( مصونی از عذاب و ....ث( نتیجه گیری و پیشنهادات : نتیجه این که نمازهای نافلته چنتان نیستتند کته یتک ستری اعمتالظاهری و خشک و بی روح باشد که فرد در طول شبانه روز انجام می دهد و مایت و تتاثیری غیتر ازثوابی که برای آن ذکر شده اس نداشته باشد بل که تاثیرات آن چنان اس که دنیا و آخرت انسان هارا تح الشعاع قرار داده و به سوی شخصیتی که مد نظر استلام است ، فترد و جامعته را ستوق دادهچنان که قرآن کریم و احادیث پیشوایان دین با تعابیر گوناگون برای تشویق افراد به انجام این عبادتپرداخته و افراد را با این دستورات به سوی کمال و سعادت فراخوانتده انتد و پیشتنهاد ایتن کته ایتنموضوع به قدری گسترده و مهم اس که در منابع مهم مسلمانان یعنی قرآن بسیار بر آن تاکید شده واینجانب فق توانسته ام گوشه کوچکی از این تاثیرات را بیان نموده و سایر دانشجویان نیا می تواننتداین موضوع را در عرصه ی گسترده تری مورد بررسی قرار داده و به نتایج جدیدی دس یابند .

چکیده رساله ای که پیش رو دارید مجموعه ای از آیاتی است که به ترتیب نزول اشاره به اهل بیت پیامبر علیهم‌السلام دارد.در فصل اول به بیان کلیات پرداخته شده ودر فصل دوم مجموعه ای از آیات مکی با موضوع اهل بیت به ترتیب نزول و در ذیل هر آیه احادیث مربوط به آیات جمع‌آوری شده است.در فصل سوم مجموعه‌ای از آیات مدنی با موضوع اهل بیت به ترتیب نزول و نیز احادیث مربوط به این آیات جمع‌آوری شده است و در آخر با تحلیل و بررسی آیات فوق الذکر این نتیجه‌گیری به عمل آمد که آیات قرآن با موضوع اهل بیت ویژگی‌های آنها را بیان میدارد و آنها را مرجع علمی و عملی مردم معرفی می‌کند و بر لزوم پیروی و پذیرش رهبری آنان تاکید دارد و در آخرین آیات نازل شده، پیامبر امام علی (ع) را به عنوان جانشین خود معرفی می‌کند و اینگونه دین اسلام و رسالت خود را کامل می‌کند.کلیدواژه ها : قرآن، حدیث، تفسیر، تأویل، اهل بیت، ترتیب نزول آیات.

در این پژوهش با بررسی کردن فضائل و مناقب امیرالمومنین (ع) از کتاب های : صحیح بخاری، صحیح مسلم ، مستدرک علی الصحیحین و شروح آن ها به دنبال اثبات اصل وجود فضائل در معتبر ترین کتب اهل سنت و ارتباط دادن این فضائل به افضلیت و امامت امام علی (ع) می باشیم . و با بررسی آن ها به نتایجی همچون وجود مناقب و فضائل ایشان در این کتب ، مولود کعبهبودن ، سبقت امام علی (ع) بر تمام صحابه و مردم در ایمان آوردن به پیامبر(ص)، شرکت امام (ع)در بیشتر غزوات و جنگ های پیامبر (ص) مانند احد، خیبر، خندق، تبوک و... وانجام دلاوری ها ورشادت های ارزشمند در دفاع از اسلام و پیامبر(ص)بگونه ای که در این دلاوری ها امیر المومنین (ع)بشدت زخمی شدند همانند نبرد احد،مدح و ستایش پیامبر وبیان انواع فضایل ایشان در احادیث مختلف مانند: حدیث سفینه ، منزلت ، ثقلین واخوت...، همکاری امام با خلفا در زمینه های نظامی ، قضایی و مشورتی به دلیل رعایت مصالح مسلمین ، اثبات خلافت و امامت ایشان با وجود فضائل بی شمار، از این پژوهش بدست آمد.

تفسیر نمونه یکی از تفاسیراجتهادی واجتماعی در قرن پانزدهم هجری می باشد.مولف تفسیر نمونه درذیل برخی آیات،روایاتی را ذکر می کند ولی از بررسی وصحت وسقم روایات وارد شده خودداری می کند.پایان نامه حاضر در جهت بررسی صحت وسقم روایات وارده در جلد 26و27 تفسیر نمونه می باشد.

در تمام عصرها هر ملتی به دنبال حیات فردی و اجتماعی خود هست و در این مسیر به روش های مختلف دست می زند . اما باید ببینیم چه راه کارهایی را می توانیم از قرآن و روایات اهل بیت علیهم السلام بدست بیاوریم که ما را در این طریق به مقصد برساند . در این تحقیق به شناخت عوامل ، راه کارها و قانون مندی حیات و مرگ ملت ها از دیدگاه قرآن و احادیث پرداخته ایم ، حیات و مرگ مادی و معنوی . چند علت از حیات و تعالی ملت ها را بیان می کنیم 1 – پیروی از رهبران دینی جامعه 2 – عدل و داد 3 – جهاد و اخلاص 4 – عبرت گرفتن از فانی شدن ملت های گذشته 5 – خوش رفتاری ، و اما عوامل سقوط و مرگ ملت ها 1 – عدم شناخت حق از باطل 2 – جدایی و اختلاف 3 – خودرأیی 4 – دنیاگرایی سران ملت 5 – فقر و تهیدستی 6 – برخورد ناشایسته 7 – گذاشتن بار سنگین بر دوش مردم . هر چند ممکن است عوامل دیگری هم وجود داشته باشد که با تحقیق بیشتر یا گذشت زمان به آن دست یابیم ، که با تبعیت از دستور قرآن و روایات به حیات انسانی دست خواهیم یافت .

در این نوشتار، ابتدا مفهوم تفریح و تفرّج و واژه‌های مترادف آن مورد تحلیل قرار گرفته است. سپس اهمیّت و جایگاه مهم تفریحات سالم و نقش سازنده‌ی آن در جوامع بشری بیان گردیده و لزوم پرداختن به آن به ویژه در جهان امروز که عصر پیشرفت علم و فناوری و عصر ارتباطات سریع جوامع بشری است مورد تاکید قرار گرفته است. در ادامه به بیان ویژگی‌های یک تفریح سالم از نظر اسلام با توجه به مبانی اصلی آن یعنی قرآن و روایات معصومین علیهم‌السلام پرداخته و ویژگی‌های مهم یک تفریح سالم که انسان را در رسیدن به هدف متعالی خلقت یعنی قرب الهی یاری می‌کند، مشخص گردیده و همچنین به معرفی برخی از تفریحات ناسالم و پیامدهای ناگوار ناشی از آنها پرداخته‌ایم و خطرات و عواقب دنیوی و اخروی این گونه تفریحات را بیان کرده‌ایم، در پایان هم به تطبیق تفریحات امروزی بر شاخصه‌هائی که از قران و حدیث بیان شده بود پرداخته تا مشخص شود کدام ورزش در چهارچوب اسلام و کدام خارج از آن می‌باشند.

طبق آیات و روایات اسلامی، در تشکیل شخصیت انسان عوامل مختلفی دخیل‌اند که تأثیرگذاری برخی از آن عوامل در حوزه‌ی اختیار شخص نیست. از جمله‌ی مهم‌ترین عوامل غیر اختیاری شکل‌دهنده‌ی شخصیت انسان می‌توان به وراثت، محیط (که شامل محیط تربیتی، اجتماعی و جغرافیایی می‌شود)، حیث طبیعی وجود انسان، فطرت و طینت نام برد که در متون دینی به نقش مؤثر آن‌ها اشاره شده است.در این نوشتار، ابتدا نقش عوامل غیر اختیاری در تکوّن شخصیت انسان طبق آیات و روایات بیان می‌شود؛ سپس به نقش اختیار در شخصیت انسان در تقابل با عوامل غیر اختیاری پرداخته می‌شود و ثابت می‌شود که اگر چه نقش عوامل غیر اختیاری را نمی‌توان انکار کرد، اما تأثیر این عوامل تنها در حد زمینه و اقتضا بوده و موجب جبر انسان نمی‌شود. در پایان، اختیار به عنوان عامل سعادت یا شقاوت انسان اثبات می‌شود.