مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

در این اثر سعی شده است با رویکردی تطبیقی و نگاهی واقع‌بینانه مهم‌ترین مباحث کلام جدید از قبیل چیستی کلام جدید، نسبت بین عقل و دین، رابطه بین دین و اخلاق، پلورالیسم دینی، نسبت بین وحی و تجربه دینی، زبان دینی، براهین اثبات وجود خدا، مسأله شر، رابطه بین علم و دین، هرمنوتیک متون دینی، خاتمیت، امامت و حکومت دینی مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. نویسنده خاستگاه این مباحث را بیشتر در میان غربیان دانسته و اختلاف‌نظر اندیشمندان مسلمان و غرب را در مورد ماهیت ایمان دینی و رابطه آن با عقل، عقل‌گرایی و ایمان‌گرایی و نقد آنها، جایگاه اخلاق و ارزش‌های اخلاقی در علم کلام، نقد تجربه دینی و تجربی انگاشتن ماهیت وحی، نقد نظریه سمبلیک دانستن زبان وحی و غیرشناختاری دانستن آن، نقد هرمنوتیک دینی، نقد پلورالیسم یا کثرت‌گرایی معرفتی، ویژگی‌های گزاره‌های دینی و تفاوت آن با ویژگی‌های علوم تجربی و برهان‌های اقامه شده در زمینه اثبات وجود خدا و تحلیلی از مفهوم شر و عدمی دانستن آن را مورد بحث قرار داده است. وی شبهاتی جدید پیرامون برخی از مسائل کلام جدید مانند مبحث انتظار، فلسفه خاتمیت، نسبت بین امامت و حکومت، رابطه عدالت‌گستری با سلب ارزش و آزادی انسان را مطرح و پاسخ داده و ادله اثبات معاد را نیز بیان نموده است.

علم اصول فقه به عنوان يكي از علوم متقن در حوزه علوم انساني، اسلامي داراي ويژگي هاي و امتيازات فراواني است كه از جمله آعلم اصول فقه به عنوان يكي از علوم متقن در حوزه علوم انساني، اسلامي داراي ويژگي هاي و امتيازات فراواني است كه از جمله آنها ارائه روشهايي دقيق و مبتني بر مباني قطعي جهت فهم و استنباط از متن به عنوان مهمترين روش ارتباطي ميان انسانهاست. در واقع بخش مهمي از مسايل علم اصول علي الخصوص در زمينه مباحث الفاظ متكفل مسايلي است كه قابليت آن را دارند كه نه تنها در راستاي كشف احكام فقهي و حقوقي بكار روند بلكه مي توان از آنها به منزله روشي جهت فهم و تفسير متن – اعم از متون مقدس و ساير متون – در حوزه هاي علوم اسلامي و انساني بهره برد. همچنين در طي دو قرن اخير در مغرب زمين، دانشمندان علوم انساني تلاش و كوشش بسياري در جهت بررسي چگونگي فهم و تفسير متن و روش هاي آن، به خرج داده و كوشيده اند شيوه هاي تفسير متن – كه ابتدا منحصر به تفسير متون ديني بوده و سپس به ساير متون نيز تعميم يافت - را استخراج و ضوابط آن را تبيين كنند . اين تلاشها كه همگي در زير عنوان عام علم هرمنوتيك شناخته مي شود تا جايي پيش رفت كه امروزه هرمنوتيك را روشي جهت فهم متن مي شناسند. از اوايل قرن نوزدهم دانش هرمنوتيك توسط كساني همچون شلاير ماخر (1768-1834)، ويلهلم ديلتاي (1833-1911) و ‌هانس گئورگ گادامر(1900) مسير جديد خود را يافت . در تحقيق حاضر بنا داريم با واكاوي مسايل مطروحه در علم اصول فقه در زمينه روشهاي تفسير متن كه بيشتر در مباحث الفاظ نمود پيدا كرده اند، مقايسه اي ميان آنها و روشهايي كه توسط دانشمندان غربي و تحت عنوان علم هرمنوتيك ارائه شده است انجام دهيم تا ضمن شناخت بيشتر هر دو روش ويژگي هاي مشترك و احياناً تفاوتهاي موجود ميان آن را بررسي نماييم.

.

ملاصدرا با تکیه بر چشم‌اندازی وجودی به عالم و اصول و مبانی خاص حکمت متعالیه، مرگ را استکمال نفس و استقلال وجودی‌اش از بدن می‌داند. در نظر صدرالمتألهین مرگ پایان زندگی نیست، بلکه تولدی است دوباره برای تکامل و تعالی و فراتررفتن از آنچه انسان تاکنون در دنیای مادی بدان مشغول بوده است. طرف دیگر مارتین هیدگر به عنوان یکی از برجسته‌ترین و تأثیرگذارترین فیلسوفان اگزیستانس، با تکیه بر روش پدیدارشناسی هرمنوتیکی، به پدیدة مرگ نه به منزلة نقطة پایان زندگی، بلکه به مثابة پدیده‌ای وجودی و اگزیستانسیال نگریسته که در مواجهه با حقایق زندگی انسان مد نظر قرار می‌گیرد. بر اساس چنین نگرشی، مرگ شیوه‌ای از زیستن محسوب می‌شود‌؛ به این معنا که مرگ به منزلة آخرین امکان دازاین از بدو تولد در وجود او لانه کرده و به همین دلیل در نگرش او هر وجود انسانی را می‌توان «هستی- رو- به- مرگ» محسوب می‌شود، وجودی که در مواجهه با پایان است، اما وقوف به این واقعیت و نه گریز از آن روی آوردن به «وجود اصیل» است. بنابراین بر اساس چنین رویکردی، انسان در مواجهه با مرگ، به «هستی» می‌اندیشد و حضور رمزگونه‌اش را با تمام وجود احساس می‌کند. برای تطبیق و ارائة مدل بایستی گفت ملاصدرا و هیدگر نه‌تنها تأمل در مسأله مرگ و نحوة مواجهه درست انسان با حقیقت مرگ را باعث شکوفا‌شدن استعداد‌های بالقوه انسان می‌دانند، بلکه بر اساس دیدگاه آن‌ها در پرتو مرگ‌اندیشی، می‌توان به وجود اصیل و شناخت ارزش‌های اصیل زندگی نائل شد. در این مقاله دیدگاه‌های صدرالدین شیرازی و مارتین هیدگر در مسأله مرگ با توجه به نظرات هانری کربن تبیین خواهد شد.