جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی

فارسی  |   العربیه  |   English  
telegram

در تلگرام به ما بپیوندید

public

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
header
headers
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
نقدی بر ترجمه تفسیر المیزان
نویسنده:
محمد علی خسروی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
تفسیر گرانقدر«المیزان» تألیف علامه گرانقدر آیت الله سید محمد حسین طباطبایی را از غایت شهرت نیازی به تعریف و توصیف نیست. این تفسیر در عین فراگیری موضوعات متنوع، دارای یک رویکرد ویژه ای است و آن عبارت است از تمرکز بر تربیت و تکامل روحی و رشد معنوی فرد و جامعه، بطوری که می توان گفت «المیزان» یک تفسیر تربیتی و اجتماعی است. این تفسیر گرانقدربا ترجمه مرحوم آیت الله موسوی همدانی در قالب بیست جلد قطور و یا چهل جلد معمولی بارها چاپ و منتشر شده است. حجم زیاد و تعداد مجلدات آن یکی از موانعی است که علاقه مندان و اهل مطالعه را از بهره برداری و مطالعه آن باز می دارد. و از سوی دیگر کثرت گرفتاری‌های روزمره و اشتغالات مردم در این روزگار، مجال مطالعه کتاب های مفصل را نمی‌دهد، و می توان با تلخیص حساب شده و اصولی، به نحوی که به اصل مباحث لطمه وارد نشود، کار را آسان کرد و جمع بیشتری را با این کتاب نورانی آشنا ساخت. پیش از این عزیزانی به تلخیص آن همت گماشته‌اند که سعی‌شان مشکور و اجرشان نزد خداوند محفوظ باد. ولی هر کدام دارای نواقصی است که نمی توان از آنها چشم پوشید. یکی از آنها ترجمه کتابی است که یکی از نویسندگان عرب زبان از اصل متن عربی المیزان طبق برداشت خود تلخیص کرده است و سپس همان به فارسی ترجمه شده است. و یکی دیگر گزینش و خلاصه ای از تفسیر برخی آیات است نه همه آیات. به هر حال جای کتابی که خلاصه کامل المیزان به زبان فارسی باشد خالی بود. بحمدالله پس از شش سال کارمداوم، تلخیص آن همراه با ویرایش علمی و ادبی به اتمام رسید. در حین بررسی این تفسیر به اشکالات لفظی و محتوایی زیادی برخوردم که شرح آن خود کتاب مستقلی می طلبد. در این مقاله از باب مشت نمونه خروار به بخشی از اشکالها اشاره می شود. گفتنی است در ترجمه آیات قرآن که به انشاء و قلم مرحوم آیت الله سید محمد باقر موسوی همدانی است علاوه بر اشکال‌های ادبی و نگارشی در پاره‌ای از موارد تعارض ‌های جدی با نظرات تفسیری علامه داشت که سعی کردم ترجمه آیات تا حد امکان با نظر علامه منطبق باشد و اشکال‌های آن مرتفع شود. در واقع بازبینی کامل در ترجمه آیات با حفظ شیوه و ادبیات خاص مترجم محترم صورت پذیرفته است.
صفحات :
از صفحه 271 تا 303
گسترة‌ اعتباربخشي موافقت با قرآن به احاديث فاقد سند معتبر با تأكيد بر «الميزان»
نویسنده:
حميد نادري قهفرخي
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
براساس روايات، موافقت با قرآن موجب اعتباربخشي به حديث فاقد سند معتبر مي‌شود. در اين صورت اين سؤال مطرح مي‌شود که چنين حديثي تا چه ميزان معتبر خواهد بود: همة‌ محتوا همراه با جزئيات آن، يا فقط مقداري از محتوا و جزئياتي که موافقت آن با قرآن احراز شود؟ استفاده از تفسير «الميزان» به‌خاطر به‌کارگيري گستردة‌ عرضة‌ احاديث به قرآن، مي‌تواند نقش مهمي در روشن کردن اين مسئله داشته باشد. «روشن شدن اعتبار بسياري از جزئيات روايات فاقد سند»، «افزايش دقت در به‌کارگيري اين روايات در تفسير قرآن»، «بديع بودن نظرات تفسير الميزان در اين زمينه» و نکاتي مانند آن ايجاب مي‌کند ابعاد اين مسئله با دقت بررسي شود. بررسي «تحليلي ـ انتقادي» چند حديث در «الميزان» نشان مي‌دهد: با وجود موافقت محتواي کلي اين احاديث با قرآن، همه‌ جزئيات آنها مورد تأييد قرآن نيست و فقط ميزاني از محتوا معتبر است که موافقت آن با قرآن ثابت شود. با ضميمه کردن قاعده‌ «حُكم الأمثال فيما يجوز و فيما لايجوز واحد» به اين بررسي، مي‌توان اين نتيجه را به تمام احاديث فاقد سند موافق با قرآن تعميم داد.
صفحات :
از صفحه 43 تا 60
جایگاه و نقش روایات تفسیری در تفسیر المیزان
نویسنده:
نویسنده:مسلم طاهری؛ استاد راهنما:محمدحسین لطفی؛ استاد مشاور :محمدحسین لطفی
نوع منبع :
رساله تحصیلی
چکیده :
علامه طباطبایی در تفسیرش بحثی با عنوان «بحث‌های روایی» مطرح می‌کند و با بررسی دقیق و همه جانبه روایات، مخصوصاً عرضه روایات بر قرآن، به طور مفصّل به بهره گیری و استناد، شرح و توضیح، تأیید و توجیه، ارزیابی روایات و نقد و بررسی اجتهاد مفسّران در مورد به کارگیری روایات جهت تفسیر قرآن پرداخته است. با بررسی تفسیر المیزان، می توان ادعا کرد تفسیر المیزان میدان تفسیر و تفهیم، اعتبار سنجی، تعیین صحت و سقم روایات تفسیری و همچنین بررسی و نقد نظرات مفسران در بهره گیری از روایات تفسیری می باشد به‌طوری که می‌توان گفت بحث‌های روایی المیزان مدرسه‌یحدیث‌شناسی علامه طباطبایی است. طباطبایی در بررسی و تعیین صحت و سقم روایات جز موارد معدودی به اسناد روایات نپرداخته بلکه بررسی‌های خود را بر متن روایات متمرکز نموده است. مهم‌ترین مبانی و معیارهای ایشان در بررسی روایات را می‌توان در ملاک‌های مختلف روایی و فقه‌الحدیثی از جمله: ظاهر قرآن، سیاق آیات، قرائن و شواهد و دلالت‌های درون‌متنی آیات، روایات صحیح معصومان(ع)، تاریخ مسلّم، عقل و..... گزارش نمود. وی با عنایت به نقش مهم و راهگشای میراث معصومین(ع)، به گونه‌های مختلفی از جمله: تشخیص و تمایز روایات جری و تطبیق از روایات تفسیری، برداشت نکات و مطالب تفسیری، اعتقادی، اخلاقی و.... از روایات ، تشخیص و رفع تعارض و اختلاف از روایات، تشخیص و تفکیک اقوال راویان از بیانات معصومین(ع)، رفع ابهام از روایات، تکمیل توضیحات مفسران در توضیح روایات، ترجیج برخی از روایات بر برخی دیگر، توجیه و تقریب روایات به صحت، مستند نمودن نمودن روایات به آیات قرآن و... در صدد برجسته نمودن نقش روایات تفسیری در فهم قرآن می باشد. البته مهم‌ترین معیار مؤلف المیزان در اعتبار سنجی روایات ملاک عرضه (عرضه‌ی روایات بر قرآن) می‌باشد که با مطالعه و بررسی تمام مجلّدات المیزان این مؤلفه ها کشف، استخراج و به شیوه‌ی کنونی تدوین شده است. پژوهش حاضر با ابزار کتابخانه ای و روش توصیف و تحلیل داده ها انجام شده است به گونه ای که ابتدا با منبع شناسی کتب و مقالات مرتبط با موضوع حاضر به جمع آوری، مطالعه و روش شناسی آن آثار پرداخته شده است.
مقایسه روشها و گرایشهای تفسیری علامه طباطبایی در المیزان با آیت الله طالقانی در پرتوی از قرآن
نویسنده:
نویسنده:صابر زارع بیدکی؛ استاد راهنما:سیدعبدالمجید حسینی‌زاده؛ استاد مشاور :محمد جواد کوچک یزدی
نوع منبع :
رساله تحصیلی
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
چکیده :
این پژوهش ، با روش توصیفی تحلیلی به هدف شناساندن دو تفسیر المیزان علامه طباطبایی وپرتوی از روشهای تفسیری هر دو آنها مانند روش قرآن به قرآن ،روش روای وعلمی که هر یک از تفاسیر مورد بحث دارا می باشند مورد بررسی قرار گرفته است . در تفسیر المیزان بحث روش قرآن به قرآن بصورت روشن تر از مشخصه های این تفسیر می باشد که در پرتوی از قرآن بیشتر از روش روای وتطبیقی بهره برده است . در گرایش تفسیری هر دو تفسیر آنچه که مشخص می باشد آنکه هر دوی آنها گرایش اجتماعی دارند که در تفسیر پرتوی از قرآن مباحث سیاسی آن پر رنگتر می باشد . قرآن آیت الله طالقانی و با بیان اشتراکات و تفاوت های روشی وگرایش تفسیری آن دو می پردازد.
عقل‌انگیزی قرآن کریم از منظر تفسیر المیزان و کاربرد آن در آموزش
نویسنده:
نویسنده:زهرا عاقلی نژاد؛ استاد راهنما:سکینه رستگارمقدم؛ استاد مشاور :مژگان سخی مطلق
نوع منبع :
رساله تحصیلی
چکیده :
تردیدی نیست که دستیابی به معارف قرآنی و درک دقیق آن‌ها (به‌عنوان معجزه جاویدان) جز با توجه و مستمسک قرار دادن تفاسیر مستند و متقن امکان‌پذیر نیست. علامه سید محمدحسین طباطبایی ازجمله مفسرانی بوده است که در تفسیر خود از منابع اصیل و مستند سود برده و با تکیه‌بر عقل به این مهم دست‌یافته است. در این تحقیق پس از بررسی روش‌های تفسیری علامه در المیزان؛ ضرورت سود جستن از عقل و منطق در تفسیر را موردبحث و بررسی قرار داده و با تعریف معانی و مفاهیم مختلف عقل که یکی از ادلّه اربعه در علم اصول فقه است، به بررسی هر یک از مفاهیم در تفسیر المیزان پرداخته‌شده است. از ویژگی‌های بارز المیزان بهره‌گیری از عقل در تفاسیر آیات قرآن کریم است و هرگونه تقلید کورکورانه را به‌شدت نفی می‌کند؛ زیرا قرآن کریم، ایمان و شناخت را بر پایه تعقل و تفکر استوار ساخته است. این پژوهش قصد دارد تا پس از کنکاش در مقوله عقل انگیزی و روش‌های قرآن کریم از منظر تفسیر المیزان در ایجاد روحیه عقل انگیزی و خردورزی بابیان آفات و چالش‌های فراروی آن ازجمله، بی‌تقوایی، تسلط قوای شهویه و غضبیه بر انسان، تکیه‌بر ظن گمان، اسطوره گرایی و ... با ارائه راهکارهای عملی مانند مراقبه نفس، الگوسازی، پرهیز از سطحی‌نگری، تجربه‌اندوزی، ذکر، توبه و ... تأثیر روش های عقل انگیزی قرآن در ابعاد گوناگون در امر آموزش را نیز موردنقد و بررسی قرار دهد؛ و در پایان بابیان پیشنهاد‌هایی به ارائه راهکار بپردازد.
ارتقای اخلاق اجتماعی و نقش انبیاء در آن با تاکید بر تفاسیر المیزان و فی ظلال القرآن
نویسنده:
نویسنده:مسعود زحمتکش؛ استاد راهنما:حسین رحمانی تیرکلایی؛ استاد مشاور :رحیم آقاعلی
نوع منبع :
رساله تحصیلی
چکیده :
ارتقای اخلاق اجتماعی و نقش انبیاء در آن، موضوع مورد توجه می باشد. بُعد اجتماعی انسان و پدیده‌های اجتماعی، به صورت مستقل و آشکار برای نخستین بار، از سوی پیامبران الهی و در قالب دین، مورد عنایت و توجه قرار گرفته است، در قرآن رفع اختلاف، دعوت به وحدت و یکپارچگی، وضع قوانین اجتماعی و مسائلی همچون برقراری عقد اخوت، تحقق امر به معروف و نهی از منکر و تذکر به امتها در توجه به فراگیری آثار اعمال، با کمال صراحت و به تفصیل مطرح گردیده که نشانه‌های گویایی بر این امر است. در اینجا سعی بر آن است که قرآن کریم، به عنوان منبعی در ارتباطات اخلاقی ، اجتماعی و پیوندها، مطرح و روش‌ها و شیوه‌های بنیادی انبیاء (علیهم السلام) در ارتباطات اجتماعی از دیدگاه علامه طباطبایی در تفسیر المیزان و سید قطب در تفسیر فی ظلال القرآن مورد مطالعه و تحلیل قرار گیرد. و بر این اساس، برنامه‌های راه گشای قرآن کریم، به دلیل جامعیت، اصالت و ریشه در وحی داشتن، برای ایجاد ساختاری نظام مند در ارتباطات اجتماعی مطرح و دستورالعمل‌های ارزنده عینی و همیشگی رفتارهای اجتماعی انبیاء در قرآن کریم و کلام معصومین (علیهم السلام) که وابسته به گذشته نبوده و فراتر از زمان و مکان است و قواعد عمومی اعتقادی و اخلاقی را در جنبه‌های مختلف رفتارهای انسانی در خود دارد. و می‌تواند به صورت کاربردی ایمنی‌ها و آسیب‌های اخلاقی درارتباطات اجتماعی را به ما گوشزد نموده و در محیط‌های مختلف زندگی ، روش‌های صحیح ارتباطات و معاشرت را به بشر آموزش دهد و جایگاه مناسبی برای دستیابی به الگوی انسان کامل باشد.
بررسی اوصاف ذاتی خداوند در اوپانیشادها و مقایسه آن با تفسیر المیزان
نویسنده:
نویسنده:عابدعلی ساهاجی؛ استاد راهنما:مهدی کریمی
نوع منبع :
رساله تحصیلی
چکیده :
مطالعات مقایسه‌ای ادیان یکی از مهمترین رویکردهای عصر حاضر در مباحث الهیاتی و دین‌پژوهی است. در میان موضوعات مختلف این شاخه علمی، خداشناسی و به ویژه صفات الهی دارای اهمیتی غیرقابل انکار است زیرا پایه و اساسی برای سایر مباحث می‌باشد. این پایان نامه با عنوان’ اوصاف ذاتی خداوند از دیدگاه اوپانیشادها و مقایسه آن با تفسیر المیزان‘ به نگرش دو کتاب مهم هندوئیسم و اسلام با محوریت وحی یعنی اوپانیشاد و المیزان درباره صفات ذاتی می‌پردازد و در سه فصل تنظیم شده است. فصل اول کلیات و مباحث مقدماتی است و فصل دوم به مصادیق صفات ذاتی و معناشناسی و ملاک آنها می‌پردازد و فصل سوم درباره ویژگی‌های اساسی صفات ذاتی مانند ضرورت صفات ذاتی، نامتناهی بودن آن، سرمدیت صفات ذاتی و عینیت آن با ذات از نگاه این دو کتاب (اوپانیشادها وتفسیر المیزان) بحث نموده است. از مهمترین دست‌آوردهای این پژوهش که در واقع به نقاط اشتراک و افتراق این دو نگرش مربوط است عبارتند از: رویکرد کلی اوپانیشاد یک رویکرد عرفانی و وحدت وجودی است درحالیکه قرآن کریم از جامعیت منحصر بفردی(نظری و عرفانی و عملی و...) برخوردار است. علاوه بر اینکه در اوپانیشادها گاهی تناقض‌گویی دیده می‌شود در حالیکه در قرآن کریم چنین چیزی وجود ندارد. درباره مصادیق صفات ذاتی اوپانیشاد تمام صفات برهمن را از جمله صفات ذاتی می‌داند و تفاوتی بین صفات ذات و فعل نیست اما در رویکرد اسلامی صفات ذاتی(مثل علم و قدرت) از صفات فعلی(رازقیت) متمایز است. البته این ممکن نیست که همه صفات خداوند را ذاتی خوانده شود.
بررسی تطبیقی تفسیر آیات قرآن کریم در خطبه فدکیه حضرت زهرا (س) بر اساس تفسیر المیزان و تفسیر کبیر
نویسنده:
نویسنده:طاهره السادات حسینی؛ استاد راهنما:حسین صفره؛ استاد مشاور :علی‌اکبر شایسته‌نژاد
نوع منبع :
رساله تحصیلی
چکیده :
سخنان حضرت فاطمه (س) در خطبه فدکیه شامل مباحث متعدد اعتقادی، اخلاقی و فقهی و ... است ازجمله: توحید، نبوت، ولایت، اوصاف و ویژگی‌های قرآن و ... که هرکدام به ‌گونه‌ای در کلام حضرت بازتاب یافته و هماهنگ و همسو با کلام وحی و در حکم تفسیر آن است. نگارنده در ‌این پایان‌نامه به روش تطبیقی به تفسیر آیات قرآن در این خطبه بر اساس دو تفسیر کبیر فخر رازی و تفسیر المیزان علامه طباطبایی پرداخته است. ابتدا به انواع روش‌های تفسیری و ارتباط بینا متنی فرازهای خطبه با آیات قرآن پرداخته و سعی شده آیات مستقیم خطبه اعم از آیات فقهی(نحله ، ارث و خمس ) و غیر فقهی مورد بررسی قرار گیرد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که فخر رازی بیشتر قواعد نحوی آیه را مورد بررسی قرار داده است. به نظر می رسد ایشان در برداشته های مختلف خود، دچار پیش‌داوری و تعصبات مذهبی شده و در برخی آیات نظر خود را به ‌صراحت بیان نکرده است. در صورتی‌ که علامه طباطبایی به قاعده سیاق اهمیت داده و در تفسیر آیات از احادیث ، روایات متعدد و تفسیر آیه به آیه بهره جسته و در نهایت نظر خودش را به‌ صراحت بیان کرده است. در این پژوهش هر دو مفسر علیرغم اختلاف ‌نظر در برخی موضوعات نظرات مشابهی نیز داشته‌اند. خطبه فدک اگرچه در ظاهر برای احقاق حق فدک ایرادشده است . اما دغدغه‌هایی فراتر دارد که حضرت زهرا (س) با استفاده از دلالت‌های کلامی و با ایجاد انگیزه در جامعه ، آن‌ها را به ‌سوی کمال و رستگاری و حفظ دستاوردهای ایمانی سوق می‌دهد. که این مهم با تمسک به قرآن و افراد با ایمان که الگوی تمام‌عیار آن حضرت علی (ع) است، محقق می‌شود.
بررسی دیدگاه تفسیری گرهارد باورینگ در باره صفات الهی با تأکید بر تفسیر المیزان
نویسنده:
نویسنده:محمد فخر؛ استاد راهنما:سید رضا مودب؛ استاد مشاور :عزت‌اله مولایی‌نیا
نوع منبع :
رساله تحصیلی
چکیده :
صفات خدای متعال عین ذات اقدس اوست. آیات متشابه که ناظر به صفات الهی اند با ارجاع به محکمات، مقصود و مدلول خود را می نمایانند. گرهارد باورینگ به عنوان یک خاورشناس، بدلیل عدم دسترسی به منابع معتبر، مستندات و منظومه ی معرفتی اسلام، تصویر نادرستی از صفات ذات اقدس و افعال خدای سبحان را، با تفسیر به رأی، ارائه نمود. این خاورشناس، هرچند آیه ی " لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْ‏ءٌ" (شوری: 11) را یادآور شده است، با این وجود، در تفسیر خود بر برخی از آیات، با عدم توجه به سیاق آیات، قرائن متصل و منفصل، برخی قواعد زبان عربی، و اصول محاوره و مفاهمه ی عقلایی، شبهه ی تجسیم و تشبیه را تجدید کرده است. باورینگ صفات خدا را غیر از ذات او دانسته و اسماء حسنی و صفات خدا را که در قرآن وارد شده است، گزاره های کلامی که حاکی از اصول اعتقادی باشند بشمار نیاورده است. تفسیر او از صفات فعل خدا نیز یادآور شبهه ی جبرگرایی است. علامه طباطبایی آیات متشابه ناظر به صفات خدا را تفسیر و اثبات کرد که صفات خدا عین ذات اوست و خود صفات نیز با یکدیگر عینیت دارند، که در غیر این صورت، محدودیت و حد و مرز پدید می آمد. اسماء حسنی نیز حقایق تأثیر گذار در عالم اند. این اسما در ذیل آیات، با ماقبل خود و صدر آیات تناسب و تلائم دارند و در مقام تعلیل حکم اند. افعال الهی، مانند خلق، اراده، مشیئت، هدایت، اضلال، قضا و قدر و نظایر آنها از فروعات توحید افعالی اند. در این تحقیق، دیدگاه تفسیری گرهارد باورینگ در باره صفات خدا با رویکرد تحلیلی ـ توصیفی و با روش کتابخانه ای تبیین و با تکیه بر المیزان فی تفسیر القرآن بررسی و نقد گردیده است.
تحلیل تطبیقی تفسیر قرآن به قرآن در المیزان و اضواء البیان
نویسنده:
نویسنده:محمدرحیم درانی؛ استاد راهنما:علی اکبر بابایی؛ استاد مشاور :محمد نقیب‌زاده
نوع منبع :
رساله تحصیلی , مطالعه تطبیقی
چکیده :
بیشتر اختلافها در تفسیر آیات قرآن برخاسته از اختلاف در روش، منابع و قواعدی است که مفسر برای تفسیر قرآن انتخاب می‌کند، در نوشتار حاضر تفسیر برجسته شیعه المیزان فی تفسیر القرآن و تفسیر اهل تسنن با گرایش سلفی اضواء البیان فی تفسیر القرآن بالقرآن والسنه، که هر دو تفسیر با روش تفسیر قرآن به قرآن آیات را تفسیر کرده اند از جهت روش، منابع و قواعد تفسیر بررسی، تحلیل و مقایسه شده اند، معرفی اجمالی دو تفسیر یاد شده و پدید آورنده آنها، معرفی روش تفسیر قرآن به قرآن علامه و شیخ شنقیطی، دلایل آنها برای برتری روش قرآن به قرآن و مقایسه آن در دو تفسیر، منابع علامه و شیخ در تفاسیر خود و مقایسه آنها، قواعد به کار رفته در دو تفسیر، قواعد مشترک و مفترق و نقد و بررسی آنها و مقایسه آنها از جمله مباحث از رساله می‌باشد و در آخر به این نتیجه رسیده است که عملکرد مرحوم علامه هم از نظر روش و پای بند بودن بر آن و هم از جهت استفاده از منابع، که همراه با ذکر ادله دیگران و نقد آنها است، و هم از نظر استفاده از قواعد، از شیخ شنقیطی بهتر بوده است.