مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

کتاب «از خدا هست تا خدا نیست» سیر تحول فکری «آنتونی فلو»، فیلسوف ملحدی که در دهه پایانی عمرش به خدا معتقد شد را به تصویر می کشد. «آنتونی نیوتن فلو» در سال ۱۹۲۳ متولد و در سن ۱۵ سالگی ملحد شد. او یکی از فیلسوفان برجسته معاصر به شمار می آید که دو دوره فکری خدا ناباوری و خداباوری را تجربه کرد. او تا سال ۲۰۰۴ میلادی ملحد بود و پس از آن به خداباوری رسید. فلو می گفت که پس از عمری کاوش در علم و فلسفه به خدا می رسد و خدایی را در زندگی خود می بیند که جدی تر و عمیق تر از خدای افراد عادی است. این موضع از آن بابت مهم است که فلو از مخالفان سرسخت دینداری و خدا بود و در کتاب معروف و جنجال برانگیزش در سال ۱۹۵۵ با عنوان «الهیات و خطا» و همچنین در ۲۸ کتاب بعدی، تقریباً به عدم وجود خدا حکم رانده و با بسیاری از آموزه های دینی و معنوی به مخالفت برخاسته بود. این اثر را دارای دو بخش است: بخش نخست به نقد و بررسی نظریات فلسفی فلو درباره الحاد و استدلال های او برای اثبات الحاد می پردازد. فلو تا سال ۲۰۰۴ ملحد بود و آثار بسیاری در اثبات الحاد نگاشت، اما او در این سال به خدا معتقد شد و آخرین کتابش با عنوان «خدا هست» شامل دیدگاه های خداباورانه را به رشته تحریر درآورد که بخش دوم این اثر، ترجمه همین کتاب را شامل می شود. انتخاب عنوان «از خدا هست تا خدا نیست» برای این کتاب اشاره به دو عنوان متقدم و متأخر کتاب های فلو است و در نقد و بررسی دیدگاه های الحادی این اندیشمند از روش تحلیل فلسفی استفاده شده است، زیرا او استدلال هایش را تنها با روش فلسفی ارایه می کرد، بنابراین باید با استفاده از همین روش به نقد این دیدگاه ها پرداخت.

بحث این ترم، شر و ارتباط مسئله ی شر به اوصاف الهی و مسائل تربیتی مترتب بر مسئله ی شر است، مسئله ی شر به یک لحاظ در فلسفه ی دین و علم کلام یک مسئله ی منحصر به فرد است. از قدیم الایّام تا زمان ما در باب این که آیا وجود خدا اثبات شده است یا نشده است، دائماً مشکل وجود دارد. دیدگاه ها در باب اثبات وجود خدا در این باب سه دیدگاه وجود دارد: دیدگاه اوّل : وجود خدا اثبات شده است مراد از اثبات، اثبات عقلی و فلسفی است؛ این افراد برای این که ادعای خود را اثبات کنند باید لااقل یک دلیل عقلی بر وجود خدا اقامه کنند که این دلیل عقلی در معرض هیچ گونه انتقادی واقع نشود، نه به لحاظ منطق ماده و نه به لحاظ منطق صورت، دارای هیچ گونه عیب و ایرادی نباشد. دیدگاه دوم :وجود خدا اثبات نشده است این دیدگاه میگوید کسی نتوانسته است وجود خدا را با دلیل عقلی اثبات کند؛ یعنی وجود خدا اثبات نشده است. کسی که این ادعا را دارد، برای اثبات مدعای خود، باید در همه ی ادله ای که بشر تا کنون برای اثبات وجود خدا اقامه کرده است، نقصهایی را نشان بدهد، اگر کسی بتواند این را نشان دهد که همه ی ادلهای که بر اثبات وجود خدا اقامه شده، بلا استثناء دارای ایراد است، میتواند بگوید که وجود خدا اثبات نشده است. دیدگاه سوم : وجود خدا اثبات ناشدنی است. این قول میگوید اصلاً نمیشود وجود خدا را اثبات کرد. قول قبلی درباره ی آینده سخنی نمیگوید، بلکه میگوید، تاکنون اثبات نشده است، ولی دیگر خبر نداریم؛ ممکن است در آینده، فیلسوف یا متفکری، ظهور کند تا بتواند دلیلی بدون عیب و نقص اقامه کند؛ اما قول سوم میگوید اثبات ناشدنی است؛ یعنی در آینده هم اصلاً انتظار نبرید که کسی بیاید که بتواند بر وجود خدا، دلیل عقلی اقامه کند. کسی که این ادعا را دارد، برای اثبات ادعای خود باید نشان دهد که خدا موجودی است که قوای ذهنی بشر، قدرت اثبات وجود او را ندارد. نه بشر سابق بلکه بشر لاحق نیز همینطور است که با این قوای ذهنی نمیتواند در راه اثبات وجود خدا کاری از پیش ببرد. بشر اگر بتواند ضعف همه ی ادلّه را هم نشان بدهد، باز هم هنوز نتوانسته است اثبات کند که اثبات ناشدنی است، بلکه باید یک چیز دیگری را هم نشان بدهد؛ یعنی نشان دهد قوای ادراکی ما آن قدر محدودیت دارند که نمیتوانند در راه اثبات موجودی مثل خدا کارآیی داشته باشند. البتّه راههای دیگری هم برای اثبات این مدّعا متصوّر است، از جمله راه پارادوکسیکال بودن مفهوم خدا، که ما وارد اینها نمی شویم…