جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

این تحقیق در شش فصل اخلاق حسنه را با تکیه بر آیات و روایات بررسی کرده است. در فصل اول، کلیاتی از بحث و در فصل دوم، معنای خلق و حسن و حسنه در لغت و کاربرد قرآنی آن آمده است. در فصل سوم، تقسیمات علم اخلاق، اصول و فروع آن و راه های پرورش اخلاق حسنه و طرق حفظ آن بررسی شده است. در فصل چهارم، به بیان مصادیق اخلاق حسنه از دیدگاه آیات و روایات پرداخته شده است. فصل پنجم، به بررسی نظریه نسبیت در اخلاق و فصل ششم، به نتیجه گیری از مباحث اختصاص دارد.

اخلاق جمع خلق و خلق است و خلق به هیئت ها و شکل ها و صورت هایی که با چشم ادراک می شوند اختصاص داده شده و خلق به قوا و سجایا و خویهایی که با بصیرت و معرفت ادراک می شود. و حقیقت خلق آن آداب و خویهایی است که نفس آدمی کسب می کند و از آن جهت خلق نامیده شده که همانند امور خلقی و آفرینشی در انسان می گردد و در دو سوره قلم و هود واژه خلق آمده است. مادیون برای اخلاق ریشه و زیربنای ثابت قائل نیستند بر خلاف الهیون و موضوع اخلاق روح و نفس است و اینکه هدف از بعثت تکمیل مکارم اخلاق عنوان شده است و سپس بیان فواید اخلاق و برشمردن ویژگی های مربیان اخلاق. اخلاق خوب دو گونه است مکارم اخلاق و محاسن اخلاق. محاسن اخلاق خویهایی که حسن اجتماعی و عرض دارد و مکارم اخلاق صفاتی که به انسان کرامت و بزرگواری می دهد. حسن خلق در دو معنی عام و خاص به کار می رود در معنای عام متخلق بودن به همه اخلاق نیکو و خویهای ستوده است و در معنای خاص برخورد با مردم با گفتار خوش و روی شاد. حسن خلق واقعی محقق نمی شود مگر در وجود پیامبران الهی و اوصیاء آنان و خوشخویی با معتدل شدن ارکان چهارگانه علم و شهوت و خشم و نیرویی که میان این سه قوه تعادل برقرار مکند حاصل می شود و اصول اخلاقی نیک صفات و فضایل چهارگانه است که عبارتند از حکمت و شجاعت و عفت و عدالت و بقیه فضایل شاخه های آن ها به شمار می روند. و اینکه اخلاق از طریق تمرین تغییر پذیر است زیرا در غیر این صورت سفارشات و اندرزها و تربیت ها باطل خواهد بود. و آیات و روایاتی که در زمینه حسن خلق و سفارش بر آن آمده است بیان شده است و صفت مقابل آن سوخلق و سرچشنه های آن و مضرات آن عنوان شده است. و اشاره ای شده است به اخلاق پیامبر ( ص) و امیرالمؤمنین در مسائل شخصی و اصولی که در مسائل شخصی بسیار نرم و ملایم و خوش برخورد بودند و در مسائل اصولی بسیار قاطع برخورد می کردند. و اشاره شده است به برخورد والدین با فرزندان و اینکه رفتار آن ها تا چه حد می تواند در آینده آن ها تأثیر گذار باشد و به نقش مهم مادر در این زمینه اشاره شده است که فرزند در ابتدا بیشتر مسائل را از مادر می آموزد و در خاطرش می ماند و نحوه رفتار فرزندان با والدین و نیکی و احسان و خوش برخوردی با آن ها و آیات مربوط در این زمینه. و در رابطه با همسران با یکدیگر و طرز برخورد آن ها با یکدیگر مورد بررسی قرار گرفته است. و در نهایت انحطاط اخلاق در جهان معاصر و در جوامع اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است. بنابراین احیای ارزشهای اصیل اخلاقی و بازگشت به اصول فراموش شده اسلامی شرط لازم حاکمیت بخشیدن به اسلام در جامعه ماست . و این وظیفه بر دوش فرد فرد مسلمانان است.

مباحث این پایان نامه عبارتند از: معنا و اهمیت زکات، اسرار زکات با توجه به متون فقهی و تفسیری،چگونگی تشریع زکات، آثار و فوائد مادی و معنوی زکات، همراهی زکات با نماز در قرآن، مصارف هشتگانه زکات، پیامدهای منفی ترک زکات، نقش فردی و اجتماعی زکات از دیدگاه معصومین (ع).

صبر به عنوان یکی از فضایل اخلاقی است که همواره مورد تأکید قرآن و روایات پیلمبران و ائمه معصومین صلوات الله اجمعین قرار گرفته، و به همه مسلمانان هشدار می دهد که همواره این خوی خصلت الهی را سر منشأ زندگی خود قرار دهند. این رساله شامل چهار فصل است که در فصل اول به واژه شناسی صبر و استقامت پرداخته شد ابتدا در لغت، در اصطلاح و تعریف صبر در قرآن، روایات و در کلام بزرگان دین، اشاره شده است. بعد از واژه شناسی صبر و استقامت، فرق صبر و استقامت ذکر شد، و ضرورت صبر و انگیزه صبر و استقامت بیان گردید، و مطلب پایانی فصل اول اختصاص داده شد به حدود صبر و استقامت. در فصل دوم به ارزش و اهمیت صبر در روایات پرداخته شد. ابتدا جایگاه صبر و استقامت در روایات و نقش صبر و استقامت در ایمان بررسی شده و در فصل دوم شعبه ها و پایه های صبر و استقامت ذکر شده و نقش که عبارتند از : 1- شوق 2- اشفاق(ترس) 3- زهد 4- مراقبت(توجه به مرگ) و اقسام صبر در این فصل اشاره شده است و توضیح مفصلی درباره ی آن ها داده شد، که عبارتند از : 1- صبر در برابر معصیت 2- صبر در برابر اطاعت خداوند 3- صبر و استقامت در برابر مصیبت فضایل صبر و استقامت در روایات و نمونه هایی از صبر و استقامت معصومین علیهم السلام عبارات پایانی فصل دوم ذکر گردیده است. در فصل سوم به ارزش و اهمیت صبر و استقامت از دیدگاه قرآن پرداخته شد. ابتدا جایگاه صبر و استقامت در قرآن و سپس موارد صبر و استقامت در قرآن بیان گردیده است که عبارتند از : 1- صبر و استقامت در برابر بلاهای دنیا 2- صبر و استقامت در برابر خواهش های نفس 3- صبر و استقامت در اطاعت از خداوند 4- صبر و استقامت در تبلیغ دین 5- صبر و استقامت در نبرد با دشمن 6- صبر و استقامت در معاشرت با دیگران. آفات و موانع صبر و استقامت از مطالب بعدی در این فصل هستند که عبارتند از : 1- عجله و شتاب 2- خشم و غضب 3- افسردگی و ناراحتی 4- یأس و نا امیدی. عوامل و طرق تحصیل صبر و استقامت از مطالب پایانی فصل سوم هستند که عبارتند از : اول شناخت و بینش صحیح از زندگی دنیا، راه دوم شناخت واقعی خویش. سوم امید به گشایش مشکلات بوسیله خداوند. چهارم ایمان به قضا و قدر الهی. پنجم توسل و یاری طلبیدن از حضرت حق. ششم امید داشتن به جبران محرومیت ها. هفتم اطمینان کامل به پاداش خداوند. هشتم مطالعه در زندگی صابران راستین. عامل نهم شناختن مفاسد و ضرر و زیان گناه، و شناخت مصالح و فضایل برای ترک گناه است. در فصل چهارم آخرین فصل آثار فردی و اجتماعی ذکر شده است. ابتدا آثار فردی صبر که عبارتند از : 1- پیدایش روح شکست ناپذیری 2- تجلی رفتار نیک و خصلت های پنهان 3- توجه و اتکاء بیشتر به خداوند 4- تزکیه و تربیت نفس 5- آسان شدن سختیها 6- صلوات و رحمت و هدایت الهی 7- سلام و سرای آخرت 8- پاداش برتر اعمال 9- صبر و استقامت مانع فقر و تنگدستی. سپس به آثار اجتماعی پرداخته شد که که عبارتند از : 1- پایداری و پیروزی 2- برخورداری از کرامت و عزت 3- سلامت و امنیت جامعه 4- امامت و پیشوایی 5- امدادهای غیبی خداوند و خنثی شدن توطئه های دشمن.

استکبار در آیات قرآن و روایات معصومین (ع)رذیلتی اخلاقی برشمرده شده است. شیطان که نخست مقرب درگاه الهی بود، به سبب همین رذیلت مطرود وملعون گردید. در این پایان نامه سعی شده با استناد به آیات قرآن و روایات معصومین (ع) ابعاد و مصادیق استکبار تبیین گردد.

یکی از ارزش ها و فضیلت های ارزنده اخلاقی صبر است. فضیلتی که در تربیت اخلاق آدمی نقش بنیادی و اساسی دارد. به دلیل ارزش و اعتباری که در تربیت انسان دارد در اسلام، قرآن، احادیث و روایات جایگاه خاصی دارد. ارزش آن تا اندازه ای است که از ارکان ایمان به خدا شمرده شده است. و با بررسی و مطالعه زندگی پیامبران ( ص) و امامان معصوم ( ع) و شیعیان و رهروان آن بزگواران مشاهده می کنیم که زندگی آنها سراسر، صبر و استقامت در برابر سختیها و مشکلات و مصائبی است که با آنها روبرو بوده اند و همواره همه انسانها را نیز به صبر و استقامت در برابر مشکلات و سختی ها فراخوانده اند. معنی دقیق صبر عبارت است از خویشتنداری و حبس نفس بر چیزی که شرع و عقل به آن امر می کنند و یا چیزی که عقل و شرع از آن نهی می کنند و بازداشتن نفس از زاری کردن در برابر حوادث ناگوار، و خویشتنداری در برخورد با گناه و استواری در انجام عبادات و نیایش خداوند و زیباترین شکل آن صبر جمیل است. صبر جمیل صبری است که در برخورد با مصائب و مشکلات سخنی بر زبان نیاوری که موجب خشم خداوند شود. مطالب این تحقیق در چهار فصل تهیه و گردآوری شده است. فصل اول: در این فصل معانی صبر از چند فرهنگ لغت گردآوری شده است. معانی مختلف آن در قرآن مورد بررسی قرار گرفته، به رأی و نظر چند تن از دانشمندان اشاره شده است. جایگاه صبر در اسلام بررسی شده، در مورد اینکه صبر در برخورد با خواهشهای نفسانی اسامی مختلفی پیدا می کند بررسی شده و در پایان فصل هم تحریف معانی صبر و رد این تحریف مورد بررسی قرار گرفته است. فصل دوم: مطالب این فصل با ضرورت صبر شروع می شود بعد به ضرورت صبر برای اهل ایمان و پیامبران اشاره شده است. و تکرار فرمان صبر در قرآن بیان شده، و بررسی آیاتی که امر به صبر فرموده اند، ارزش صبر، جمال و فضیلت صبر مورد بررسی قرار گرفته است. به کنار هم آمدن صبر با ارزش های معنوی دیگر و فضیلت صبر بر شکر هم اشاره شده و در پایان فصل هم اشاره شده به پیامبران و شیعیان صبور و خصوصیات آنها. فصل سوم: مطالب این فصل در مورد اقسام صبر، توضیح هر یک از اقسام صبر، آیات و روایات در مورد اقسام صبر ( صبر بر طاعت، صبر بر معصیت، و صبر بر مصیبت) بیان شده است. فصل چهارم: تفسیر آیاتی از قرآن کریم که در مورد صبر و اقسام صبر بوده است ( از نظر مفسرین) بررسی شده است و همچنین اشاره ای شده به پیامبر اسلام، اسطوره صبر و استقامت، آزمایش های الهی، تنوع آزمایشها، فلسفه ابتالاء مورد بررسی قرار گرفته، و ثمرات صبر در دنیا و آخرت مورد بررسی قرار گرفته است. به آفت بی صبری و پیکار با بی صبری هم اشاره ای شده است.

این تحقیق با عنوان «نفوذ اسرائیلیات» در یک مقدمه و پنج فصل تنظیم شده است. در مقدمه به تبیین موضوع، پیشینه، ضرورت، روش و سؤال های اصلی و فرعی تحقیق پرداخته شده است. فصل اول به مفهوم لغوی و اصطلاحی واژه های اسرائیل و اسرائیلیات، جمع بندی معنای این دو واژه و تبیین عوامل چهارگانه اختصاص دارد: 1. حضور اهل کتاب در جزیرةالعرب قبل از اسلام. 2. ضعیف بودن فرهنگ عرب. 3. کینه یهود نسبت به اسلام. 4. حکومت اموی و نقش آن در اشاعة اسرائیلیات. در فصل دوم، عوامل و زمینه های پیدایش ورود اسرائیلیات مورد بررسی قرار گرفته است. فصل سوم، گستره اسرائیلیات را از دیدگاه تفاسیر مورد بحث و بررسی قرار داده است. فصل چهارم، برخورد با اسرائیلیات را مورد بررسی قرار داده است. این برخوردها عبارت اند از: 1. برخورد پیامبر اکرم| با اسرائیلیات: الف موضع گیری پیامبر اکرم| در برابر دل باختگان فرهنگ اهل کتاب، ب اقدام عملی پیامبر اکرم| برای از بین بردن آثار خرافات اهل کتاب، ج سفارش خصوصی پیامبر| به تمسک و مودت با اهل بیت اطهار^، د سفارش پیامبر اکرم| به مسلمانان در مورد عرضه روایات بر قرآن. 2. برخورد ائمه و اصحاب با اسرائیلیات: الف واکنش امام علی، امام رضا و امام حسن عسکری^، ب واکنش عبدالله بن عباس، عبدالله بن مسعود، اباذر غفاری و حذیفه یمانی، ج موضع گیری علمای فریقین، علامه طباطبایی، فخر رازی و علمای اهل سنت. در فصل پنجم، نمونه ها و شیوه نقد روایات اسرائیلی، بررسی نمونه ها و زیرمجموعه های آن بیان شده است که عبارت اند از: 1. مقاتل بن سلیمان، عبدالله بن عمرو بن عاص، تمیم داری، کعب الاحبار، ابن جریح.

کودکی که به دنیا می آید بصورت بالقوه عالیترین و کاملترین امکانات لازم برای رشد را داراست. وی آمادگی دارد که به شایسته ترین شکل پرورده شود و سیر تکاملی خویش را طی نماید. کافی است که سالم به دنیا آید و در شرایط خانوادگی، آموزشی و محیطی مناسب قرار گیرد تا رشد و نمو یابد. توجه والدین به کودکان موجب رشد و شادابی و اصلاح آنان می شود و آنان را از دام هایی که در پیش رویشان گسترده اند نجات می دهند. ما باید با شناخت از دستورات و راهنمایی های معصومین ( ع) کلید تربیت صحیح کودکانمان را به دست آوریم و خانه را محل امن و آرامش و موجب رشد فکری آنان کنیم. موضوع این پایان نامه، ادب آموزی به کودک از دیدگاه قرآن و حدیث می باشد . اهدافی که این موضوع دنبال می کند: بررسی چگونگی تادیب و تربیت کودک و علل و عوامل موجود از دیدگاه قرآن و حدیث بوده است. مسایل مطرح شده شامل: ضرورت و جایگاه ادب آموزی، شرایط تادیب در مربی و متربی، نقشهای مؤثر در تربیت و برخی شیوه ها و مصادیق ادب آموزی می باشد که از طریق بررسی در آیات و روایات و نیز کتب روانشناسی انجام گرفته است. این تحقیق از دامنه ی وسیعی برخوردار است و بسیاری از علما و دانشمندان به گونه های مختلف در این موضوع قلم فرسایی کرده اند. مجموعه ی حاضر ترکیبی از آیات و روایات با نظر بعضی از دانشمندان و روانشناسان است. منابع موجود، بیشتر کتب روایی و نیز کتب روانشناسی بوده که از جمله ی آنها می توان به اصول کافی، بحارالانوار، حقوق فرزندان در مکتب اهل بیت اشاره کرد. این مجموعه از چهار بخش تشکیل شده است. بخش نخست آن شامل سه فصل می باشد که فصل اول درباره ی جایگاه و اهمیت ادب، فصل دوم مناسب ترین زمان تادیب و فصل سوم به بهسازی وراثت پرداخته است. بخش دوم از دو فصل تشکیل شده است: فصل اول آن، ویژگیها و شرایط ادب آموز است و فصل دوم ویژگیهای ادب پذیر را مورد بحث قرار داده است. بخش سوم که در آن نقش ها و حیطه های بررسی می گردد از دو فصل تشکیل شده است. فصل نخست آن حوزه های مؤثر در ادب آموزی و فصل دوم نقش شخصیت ها در آن آورده شده است. و در نهایت بخش چهارم نیز شیوه ها و راهکارها و برخی مصادیق تأدیب کودکان آمده است و سپس راهکارها و نتیجه گیری این مباحث می باشد. کلید واژه ها: ادب، کودک، آموزش و پرورش.

ازدواج سنّت دیرینه ی اجتماعی است، که از آغاز زندگی بشر بوده است. ازدواج، در لغت به معنای با هم جفت شدن، زن گرفتن و شوهرکردن است. در اصطلاح به یک پیوند و از دست دادن نیمی از اختیارات شخصی و سهیم شدن صددرصد در زندگی طرف مقابل گفته می شود. این پیمان خواسته ای طبیعی است که همه ی جوامع بشری و ادیان آسمانی بر آن صحّه نهاده اند، به خصوص آیین اسلام. امّا برخی از ادیان الهی و غیر الهی به انحراف رفته و تجرّد را پیشه ی خود ساخته اند. ازدواج در بین ادیان مختلف، دارای آیین و اهداف متفاوتی می باشد. ولیکن شریعت اسلام بر شکل خاصّی از قرارداد یا مراسم دینی خاصّی اصرار ندارد. بلکه به تناسب آداب و رسوم کشورِ محل انجام مراسم، اَشکال فرهنگی مختلفی به وجود می آید و نیز دارای اهدافی بالاتر از ارضای غریزه ی جنسی است؛ که عبارتند از: انجام وظیفه ی الهی، ایجاد و بقای نسل، یافتن سکون و آرامش و... البتّه نباید غریزه ی جنسی را هم کوچک شمرد؛ چرا که بسیاری از افراد در برابر این غریزه، دچاره لغزش شده اند و تن به فحشا وکارهای ناپسند داده اند. در حالی که وظیفه ی افراد در همه حال، پاکدامنی و تقوا می باشد. باید توجّه داشت که گاهی لغزش جوانان به پدر و مادرها، بزرگ ترها و مسئولین دولتی برمی گردد؛ زیرا آنها با بی توجّهی به سنّ جوانان و نقش واسطه گری خویش باعث شده اند که آنها به راه خطا بروند. طبق آیات و روایات بسیاری، بنای خانواده بر اساس قداست و محبوبیّت می باشد و از نظر اسلام ازدواج کردن، موجب پیدایش ارزشها، فواید و غنایم فراوانی است. آن کسی که موجبات ازدواج برایش فراهم آمده باشد و به آن تن دهد؛ به حقیقت خود را به سعادتی نائل کرده است. دامنه ی این سعادت وسیع در برگیرنده ی جنبه های متعدّدی از حیات آدمی است. در صورتی که ترک ازدواج آثار شوم و عواقب ناگواری برای فرد و جامعه به دنبال دارد. نگارنده در این رساله ی علمی تلاش نموده است تا با مراجعه به کتب معتبر روایی و تاریخی و مطالعات و جمع آوری مطالب معتبر، این مسأله را اثبات کند که، ازدواج دارای اهمّیّت و فواید بسیاری است که همه ی جوامع بشری به ارزش و اهمّیّت آن پی برده اند. نگارنده در این راه از چندین کتاب معتبر اعم از منابع دست اول و مآخذ قابل اطمینان استفاده نموده است. امید به این که توانسته باشد مسئولیّت خود را به نحو احسن انجام داده باشد. کلید واژه ها: ازدواج، قرآن، روایت، نکاح.

پس از آنکه حیات در روی زمین سر گرفت انسان با نیاز های متضاد و افکار متباین واحساسات مختلف به آن پا نهاد در حالی که تارو پود اورا با حقیقت طلبی و جستجوگری سرشته بودند. انبیا در طول تاریخ، انسان ها را متوجه این خلقت خدادادی می کردند وآنها را به تفکر دعوت می کردند واسلام در محیطی که بیشترین محتوای آن را خرافات بی پایه تشکیل می داد، داعیه برهان طلبی سرداد و کتاب آسمانی مملو از استدلالات منطقی و براهین علمی خود را بر آنان عرضه کرد و به رسول خود درکتاب خویش به آن فرمان داد وخانواده طاهره آن حضرت، نقل جدایی ناپذیر قرآن ، همواره درمناظرات خود با فرقه ها ومکاتب الهادی ، همچون قرآن از استدلالهای ساده عملی ومحسوس و به دور از پیچیدگی و ابهام، بهره جسته اند. قرآن کریم نه تنها دعوت به تفکر وتعقل کرده ولغزش گاه های اندیشه را یاد اورشده، بلکه خود در بر خورد با افراد وگروه های مختلف در زمینه مسائلی چون توحید، معاد و نبوت به احتجاج پرداخته است وعلاوه برآن احتجاجات ومناظرات بی مانند انبیاء(ع) را نیز ذکر کرده است و در تمامی این مواردکلام این خالق با شیوه خاص خود، یکی از وجوه اعجاز قرآن را به تماشاگذارده است. استدلالات قرآن کریم به گونه ای است که برای عوام و خواص قابل درک و فهم است. و بر خلاف فلاسفه تنها عقل را مورد خطاب قرار نداده و متناسب با ابعاد وجودی انسان از شیوه ها و زبان ها و ابزارهای مختلف مانند.........؟