جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

این رساله، تحقیقی است پیرامون «اسلوب مدح و ذم در قرآن» که در چهار فصل تنظیم شده است. در فصل اول معنای لغوی مدح و ذم و قواعد مربوط به افعال مدح و ذم مورد بررسی قرار گرفته است. فصل دوم به بررسی مدح صریح و غیر صریح در قرآن پرداخته وعلاوه بر اسلوب مدح به وسیله «نِعمَ»، مدح خداوند در جملات خبری، مدح در جملات استفهامی و تفصیل مشتمل بر مدح را مورد بررسی قرار داده است. فصل سوم به بررسی ذم صریح و غیر صریح در قرآن پرداخته و علاوه بر اسلوب ذم به وسیله فعل «بئس» و «ساءَ» ذم در جملات استفهامی وتفصیل مشتمل بر ذم رامورد بررسی قرار داده است. فصل چهارم به بررسی دیگر اسالیب مدح و ذم مانند: وزن «فَعُلَ»، «اسالیب»، «تعجب»، «نفی»، «استثناء»، «ندا»، «قسم»، «ترجّی» و «تمنی»، مدح شبیه به ذم، ذم شبیه به مدح و صفات مدح و ذم پرداخته است. منابع دسته اولی که در این رساله بکار رفته است شامل: لغت نامه (علی اکبر دهخدا)، تفسیر القرآن (ابن کثیر القریشی الدمشقی)، تفسیر روح الجنان (جمال الدین رازی)، مجمع البحرین (فخر الدین الطریحی)

موضوع تحقیق پایانی، استکبار ستیزی در قرآن با رویکردی بر استکبار جهانی می باشد. ضرورت دشمن شناسی، شناخت شیوه های عملکرد استکبار و مقابله با راههای تسلط مستکبرین از اهداف دنبال شده در این تحقیق می باشد. مسئله مورد بحث ما در این تحقیق این است که قرآن مجید به عنوان استوارترین شاخص دینی ما مسلمانان چه دستورالعملی برای مواجهه با مستکبرین به ما می دهد؟ و بسیاری سؤالات فرعی دیگر که در طی 4 فصل تنظیم شده در این رساله به آنها جواب داده می شود. فصل اول: به مفهوم شناسی مفاهیمی چون استکبار، استعمار، امپریالیسم و ... پرداخته شده است، و در فصل دوم نمونه هایی از مستکبرین زمان نام برده شده اند چون فرعون، قوم صالح، قوم عاد و... و در فصل سوم که استکبار جهانی نام دارد به ویژگیهای مستکبرین، عوامل شکل گیری استکبار و شیوه های عملکرد آنان پرداخته شده. و فصل چهارم که قرآن و استکبار ستیزی می باشد غالباً شیوه مبارزه با استکبار بررسی شده است منابع مورد استفاده از آیات کریمه قرآن و تفاسیر مختلف، شناخت استکبار جهانی امپریالیسم و عقب ماندگی و... می باشند مطالب با توجه به نوع فعالیت اجرایی کتابخانه ای است که از طریق فیش برداری از منابع مختلف به توصیف تحقیق پایانی پرداخته شده است. و در پایان نتیجه گیری انجام شده است که شامل مواردی چون: 1- احیاء آموزه های اسلام و عمل به این آموزه ها. 2- هوشیاری و بیداری مسلمین که از دستورات آشکار قرآن کریم است. 3- شناخت دوستان و دشمنان و آگاهی از عملکرد مستکبرین . 4- مطالعه در گذشته و درک عمیق در دستورات قرآن کریم. واژگان کلیدی استکبار، ستیز، قرآن، رویکرد، استکبار جهانی.

در قرآن کریم و روایات به فقه و احکام فقهی از زاویه ثمرات اعتقادی و اخلاقی آنها نگریسته شده است. اما دانشمندان اسلامی کمتر به کاوش و تحقیقی «منسجم» در جهت بررسی آثار اخلاق فردی و اجتماعی احکام فقهی و حقوق اسلام پرداخته اند. از این رو بعضی از ناآگاهان یا مغرضان احکام فقهی را صرفاً تکالیف الهی دانسته اند که انسان مؤمن موظف به انجام آن است، بدون آنکه هیچ ثمرة اصیل اخلاقی و تربیتی بر آن مترتب باشد و حتی کسانی نیز بعضی از این احکام را مانند احکام قصاص معارض و بلکه ضد اخلاقی انسانی بر شمرده اند. لذا، نگارنده جهت ابطال دیگاه مزبور، سعی نموده است که نوشتار حاضر با تمام کاستی هایش بتواند به عنوان حرکتی مهم ، مستقل و مقدماتی برای توجه به ثمرات اخلاقی احکام فقهی و حقوقی مفید واقع شود.

این تحقیق پایانی که با عنوان ارزش « صبر و استقامت» در قرآن و سنت و آثار و پیامدهای فردی و اجتماعی آن است، با هدف شناخت صبر و آثار آن و پاداش صابران و کسانی که می توانند الگویی برای صبر باشند، نوشته شده است. در آن به اقسام مختلف صبر و آثار آن در فرد و جامعه، به زبانی ساده و روان و با توجه به آیات و روایات پرداخته، تا همه ی افراد جامعه از هر قشری بتوانند، آشنایی مختصری نسبت به این صفت حسنه پیدا کنند. در این نوشتار سعی شده که بیشتر از تفاسیر معتبر و منابع روایی موثق استفاده شود. از جمله منابع تفسری می توان به کتابهای: تفسیر عیاشی از محمد بن مسعود عیاشی، مجمع البیان علامه طبرسی، و تفسیر نوین محمد تقی شریعتی و ... اشاره کرد. از جمله منابع روایی می توان به کتابهای: اصول کافی از شیخ کلینی، بحار الانوار علامه مجلسی، وسایل الشیعه شیخ حر عاملی و ... اشاره کرد. ابتدا به معنای لغوی و اصطلاحی صبر، بعد به بررسی صبر در آیات قرآن و سپس به بررسی صبر در روایات از دیدگاه های مختلف پرداخته شده و پاداش صابران را ذکر کرده وبه معرفی الگوهای صبر می پردازد. نتایجی که از این تحقیق پایانی می توان گرفت، معنای صبر و انوع آن و اینکه صبر چه تأثیراتی در فرد و جامعه می می تواند داشته باشد و جلوی انحرافات اخلاقی را بگیرد و باعث ثبات ایمان شود چرا که فرموده اند: سر ندارد هر که صبر ندارد. تعریف کلید واژه ها: صبر: شکیبایی و بردباری، بر کارها صابر: مرد شکیبا، بازدارنده صبر جمیل: صبری که در آن گله بردن به سوی مردم نیست. سراء: ناز و نعمت و رفاه ضراء: بدبختی فلاکت و ضرر مالی و جانی طاعت، فرمانبرداری، کرنش معصیت: لغزش ها، خطا مصیبت: سختی، بلا، پیش آمد ناگوار جزع و بی تابی: 1- جَزِعَ یَجزَعُ 2- جَزَعاً و جَزوعاً.1- بی تابی نمودن، 2- نسبت به کسی شفقت داشت، نگران حال او شد. شکر: سپاسگذاری کردن، ستودن، حق شناسی کردن. یقین: یَقِنَ: کار آشکار و ثابت شد. استقامت: راست بودن.

غلبه بر امیال نفسانی و شیطانی در عرصه های طاعت الهی ، اجتناب از معصیت الهی و تحمل مشکلات و سختی های دنیوی در پرتو خویشتن داری و مقاومت(حبس نفس) و توکل بر ذات اقدس خالق مهربان و توانایمان امکان پذیر است بدین جهت در این رساله به معنای صبر و استقامت و راه های به دست آوردن و عوامل مؤثر برآن پرداخته شده است. صبر در لغت به معنای حبس و نگه داشتن و در اصطلاح نیز به معنای نگهداری نفس برآن چیزی است که شرع و عقل اقتضاء می کند و یا از چیزی که عقل و شرع آن را نهی می کند، عنوان شده است و استقامت به معنای استوار و محکم بودن، که با وجود این معنا برای استقامت – پا فشاری و استواری در راه رسیدن به مقصود که نسبت به صبر مرتبه ای بالاتر دارد – در عرف جامعه ی کنونی و کتب علما؛ این دو صفت ، مترادف هم شمرده شده اند. اقسام و مراتب عنوان شده توسط علمای اخلاق و عرفان نیز بخشی از این تحقیق است که برترین مرتبه ی صبر در برابر معصیت الهی است که دلایل این رجحان از مباحث مطرح شده در این نوشتار است. تأکید آیات و روایات اهمیت این صفات را مبرهن کرده است، که ضمانت پیشرفت کار با صبر و استقامت، نقش صبر در تهذیب نفس ، جلب محبت الهی، رهبری جامعه و ... در بخش های اهمیت صبر و استقامت در قرآن و سنت و فلسفه ی آن به اجمال بیان شده است. وراثت، تربیت، محیط، تغذیه و فطرت از عوامل مؤثر و بنیادی صبور و مقاوم بودن انسان است، آثار وراثتی ، راه کارهای صبور و مقاوم تربیت کردن فرزند و نقش اجتماع(والدین، همنشین، مربیان) و ... در بخش عوامل مؤثر در صبور و مقاوم بودن ، بیان شده است. تعمیق باورها ( هدف خلقت، حقیقت دنیا و ...) از راه های به دست آوردن حسنات اخلاقی از جمله سر رشته ی آن ها یعنی صبر و استقامت است ک تنها با داشتن این صفت نیل به اهداف انسانی مقدور می گردد. دانستن حقیقت بندگی ، حضور خدا و تقویت وجدان اخلاقی ، تفکر در پیامدهای گناه و مزین شدن به صفات حیا و عفت از راه کارهای عملی حصول صبر و استقامت در اطاعت الهی و اجتناب از معاصی می باشد، همچنین دانستن فلسفه ی آزمایش های الهی ، تأمل و تفکر در معارف اسلامی و تعمیق آن معارف، در پذیرش واقعیت کنونی ، تحمل دیگران با تمام کم و کاست ها و نقص هایشان و استفاده از مدیریت بحران ها برای حفظ آرامش و تعالی روحی بسیار مؤثر است که در بحث راه های تحصیل صبر در مصایب به نفصیل عنوان شده است و پیامد های فردی و اجتماعی که خود یکی از مهم ترین راه های تحصیل صبر و استقامت است ؛ - آثار خانوادگی ، فرهنگی ، اقتصادی ، سیاسی و ... و میزان کار آمدی این صفت در رشد و تعالی فکری و فرهنگی و ... با توجه به آیات و روایات – از دیگر مباحث این رساله است. لازم به ذکر است برای تدوین این نوشتار از منابع مختلف ؛ کتاب های تفسیری ، اخلاقی، لغوی و اعتقادی بهره گرفته شده است. CD جامع الاحادیث نیز برای جستجوی دقیق احادیث استفاده شده است. امید است این تحقیق بتواند گامی هر چند اندک در جهت کاربردی نمودن آیات و روایات در زندگی روزمره که آمیخته با چالش های مختلفی است برداشته باشد.

در این پایان نامه موضوع اخلاص و ریادر چهار فصل بررسی و نوشته شده است: فصل اول، بررسی لغوی و اصطلاحی و جایگاه اخلاص و ریا در فرهنگ اسلامی؛ فصل دوم، مظاهر اخلاص: توحید نمود بارز خلوص، عبادت بستر اخلاص، رابطه اخلاص و عمل، گوهر اخلاص در معرض ابتلاء و امتحان؛ فصل سوم، عوامل و آثار اخلاص: عوامل ظهور اخلاص مانند تفکر و خودشناسی، آثار اخلاص مثل شرک زدایی و شکوفایی فطرت، جلوه های خلوص در فرایندهای سیاسی اجتماعی مانند ادای امانت الهی و پذیرش مسئولیت بر سبیل پیمان با خدا؛ فصل چهارم، ریا و ریشه ها و آثار آن در قرآن و نهج البلاغه.

یکی از فضایل اخلاقی « ایثار» است. ایثار به معنی بذل کردن، عطا کردن، دیگری را بر خود ترجیح دادن است، این رساله نتیجه تحقیق و بررسی در مسأله ایثار است که به بیان جایگاه آن در قرآن و روایات و پیامدهای فردی و اجتماعی و آسیب شناسی فرهنگ ایثار پرداخته شده است. تحقیق به روش کتابخانه ای صورت گرفته، که از کتاب های ارزشمند اخلاقی، احادیث و تفاسیر اسلامی استفاده شده و شامل بخش های زیر می باشد. بخش اول: کلیات اخلاق که شامل دو فصل اخلاق و گزیده ای از نظریات مختلف در باب معیار فعل اخلاقی است. بخش دوم: که در آن به مفاهیم کلی اشاره شده شامل دو فصل ایثار و جهاد، که در این فصل ابتدا به معنای اصطلاحی و لغوی ایثار پرداخته شده و بعد ارتباط ایثار و جهاد بررسی شده است، فصل دوم در ورد شرایط عفو وگذشت است که ایثار و گذشت در چه مواقعی جایز است و در چه مواقعی عدم جواز عفو و گذشت صورت می گیرد. بخش سوم: ایثار در آیات و روایات بررسی شده است و در بخش چهارم ایثار در سیره معصومین و اصحاب ایشان مطرح شده است. بخش پنجم به آثار و پیامدهای فردی و اجتماعی اثار و آسیب شناسی فرهنگ ایثار اشاره شده است. و در پایان فرهنگ ایثار و شهادت در اسلام مطرح شده و از شهادت به عنوان یکی از مصادیق و جلوه های ایثار نام برده شده است.

معرّفی ادب دینی، فرهنگی و اجتماعی است. نویسنده در فصل اوّل با بررسی مفهوم ادب به جلوه های آن در اخلاق و سیره پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع) اشاره می نماید و با نقل حکایاتی از قرآن و احادیث و شاعران به ترسیم زیبائی های آن می پردازد. وی در ادامه به ادب فردی و ادب با خدای تعالی اشاره می کند و در این باب از محاسبه و مراقبه نفس و سخن گفتن به روش نیکو با حالت تواضع و فروتنی و با نیّت دلسوزی و اصلاح سخن می گوید. در پایان به ادب گفتگو و ادب مناظره پرداخته و راهکار آن را براساس حکمت، موعظه و جدال احسن می شمرد، و بیان نمودهای عینی از زندگانی پیامبران همچون زندگی ابراهیم(ع) و اسماعیل(ع)، یعقوب(ع) و یوسف(ع)، و موسی(ع) و خدا را بهترین سرمشق برای سالکان آن معرّفی می نماید.

این پایان نامه در سه بخش آمده است. در بخش اول، تعاریف ایمان و مؤمن، درجات ایمان و مباحثی جزآن آمده و در بخش دوم از دعا به عنوان وسیله ارتباطمؤمن با خدا بحث شده و برخی از ادعیه ذکرگردیده است. بخش سوم به بررسی عنایات الهی به مؤمنان و معراج به عنوان نوعی ارتباط میان مؤمن و خدااختصاص دارد.

در این تحقیق میهمانی در جامعه کنونی به روش میدانی بررسی شده و نتایج تحقیق با آموزه های قرآنی و حدیثی مورد ارزیابی قرار گرفته است. مطالب اصلی آن در پنج بخش با این مباحث آمده است: بخش اول، میهمانی در جامعه کنونی: اهمیت میهمانی نزد مردم، انگیزه های برپایی میهمانی، انواع میهمانی، انواع گفتگو، نوع پوشش، مدعوین و نحوه مجالست در میهمانی ها؛ بخش دوم، جهات مثبت و ارزشی میهمانی ها در جامعه کنونی از دیدگاه آیات و روایات: میهمان نوازی، صله رحم، شادکردن، خوشرویی و احترام به میهمان، استقبال و بدرقه، به کارنگرفتن میهمان، و جز اینها؛ بخش سوم، جهات منفی و غیرارزشی میهمانی ها در جامعه کنونی از دیدگاه قرآن و حدیث: کم شدن ارتباطات خویشاوندی، تجمل گرایی و اسراف، غنا و موسیقی، عدم رعایت پوشش اسلامی، سخنان بیهوده، اختلاط زن و مرد، سلب آسایش دیگران و جز اینها؛ بخش چهارم، منشأ پیدایش جهات منفی و غیرارزشی در میهمانی های جامعه کنونی: ضعف اعتقادات مذهبی، عدم آگاهی کافی از تعالیم اسلامی، خودباختگی و تقلید از غرب و. . ؛ بخش پنجم، نکات اخلاقی درباره محافل میهمانی، وظایف میزبان و میهمان، آداب سفره و غذاخوردن.