جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

یکی از نیازهای انسان بعد از رشد جسمانی که در این رشد حیوانات و نباتات نیز مشترک هستند، نیاز به رشد و تکامل در بعد اخلاقی و روحانی است و از آنجایی که امام علی ( ع) فرمود: « حسن الخلق راس کل بر» ؛ نیکویی سرآمد همه ی نیکی هاست . پس حسن ارزشهای اخلاقی و روحانی انسان را رشد و به کمال می رساند. حسن خلق عبارت از گشاده رویی ، مدارا و سازش ،احترام و ادب و سخن نیکو و تحمل و بردباری مزاحمت های ایجاد شده از طرف دیگران می باشد. حسن خلق در تمامی افراد به طور یکسان وجود ندارد گاهی افراد به طور فطری از این موهبت الهی بهره مند هستند و افرادی نیز از آن بی بهره می باشند و از آنجایی که انسان صاحب اختیار و قابل تربیت می باشد راه هایی برای کسب و پرورش حسن خلق وجود دارد از طریق تفکر و روش عملی و الگو قراردادن صاحبان حسن خلق در زندگی و معاشرت با آنها می توان این ارزش و اخلاق انسانی را در باطن رشد داد و به صورت ثابت در آورد. حسن خلق در قرآن و رویات از جایگاه ویژه ای برخوردار می باشد و خداوند متعال نرم خویی و مدارا و سازش و حسن خلق پیامبر اعظم اسلام را عامل موفقیت در هدایت مردم به سوی اسلام و بسط آن در جهان دانسته است و با حسن خلق می توان از خودخواهی اجتناب ورزید و با تمام افراد جامعه با مهر و محبت رابطه برقرار کرد و نیز در قرآن سفارش شده است که همواره بدی را با نیکی پاسخ دهید تا میان شما دشمنی به دوستی تبدیل شود. در روایات نیز ارزش حسن خلق با اصیل ترین ارزش ها برابر دانسته شده است ، لذا انسان زمانی به خوشبختی و سعادت و موفقیت می رسد که در روابط با نزدیکان از جمله با همسر و فرزند و پدر و مادر و در جامعه با همه مردم از حسن خلق بهره مند باشد ، اما در اجتماع گاهی افرادی مخالف حق و پیرو امیال نفسانی و شیطانی هستند که با خیانت و ظلم به دیگران، قصد رسیدن به اهداف خود را دارند، از این جهت حسن خلق و نرمی و سازش با این گروه لازم نیست بلکه روش دیگری باید اتخاذ کرد و با شدت و مبارزه با آنان رفتار نمود. حسن خلق علاوه بر آثار مفید و مهم ظاهری و معنوی در زندگی فردی و اجتماعی در دنیا، از آثار بسیار ارزنده در زندگی اخروی همراه می باشد و طبق روایات رسیده اگر انسان در اعمال و عبادات ضعیف باشد با حسن خلق می تواند به درجات عالی و پاداش های بسیار نایل گردد و از سوی دیگر نقطه مقابل حسن خلق بدخویی است که عامل اصلی انزجار و شکست انسان می باشد و اعمال و عبادات انسان را حبط و نابود می کند و ثمره و نتیجه آن درد و عذاب جسمی و روحی در دنیا و عذاب ها و شکنجه های اخروی و رسیدن به آتش جهنم می باشد.از آنجایی که اسوه ها و نمونه های کامل حسن خلق در جهان هستی پیامبران الهی و ائمه معصومین علیهم السلام و عارفان به حق می باشند ، پس با ذکر و مطالعه در زندگی این بزرگواران می توان ایشان را سرمشق زندگی خود قرار داد. کلیدواژه ها: اخلاق: خوبیها، سرشتهای درونی- جمع خلق حسن خلق: حسن به معنای خوب، نیکو ، زیباست و خلق به معنای خوی عادت است خوش سخن: خوش کلام ، نیکو سخن خوش منش: سازگار، شاد، شادمان مدارات: نرمی کردن، به مهربانی رفتار کردن ملایمت: رفتار آرام سازگاری ، خوش خویی احسان: نیکی کردن، نیکویی کردن درباره ی کسی نیکی: خوبی خوش برخورد: کسی که با خوشرویی و مهربانی با مردم رو به رو شود، مردم دار، مهربان

آن چه این نوشتار در پی آن است تبیین نسلی که با دعا و نیایش انس بگیرد و دعا و نیایش را برای به دست آوردن دنیا و آخرت خویش بداند. در این زمینه عوامل متعدد و مباحث مختلفی مطرح است که بیان خواهیم کرد بنابراین ابتدا مختصری در زمینه دعا و نیایش و تعریف آن و بعد به بیان آیه های دعایی و مسائل مربوط به دعا و نیایش در قرآن می پردازم. در این فصل آثار و شرایط و آداب آن نیز بیان می شود. سپس دعا و نیایش در روایات ائمه علیهم السلام، نهج البلاغه و صحیفه سجادیه را مطرح نمودیم از این طریق با دعاها و روایت ائمه علیهم السلام آشنا می شویم و به شیوه های آموزش دعا و نیایش در دین اسلام می پردازیم. که از آن جمله می توان آثار و فواید دعا و نیایش، آداب نیایش قبل از دعا، موقع دعا، بعد از دعا، شرایط اجابت دعا، موانع اجابت دعا و ... را نام برد. بعد به موضوع نماز به عنوان دعا و نیایش، استمداد از نماز، فلسفه نماز، نماز و نیایش در ادیان دیگر و چگونگی آن و نیز در آخر به بیان برخی داستانهای دعایی چه در قرآن و چه غیر آن پرداخته ایم. واژگان کلیدی: دعا، نیایش، دعاگو، قرآن، نهج البلاغه

موضوع این پژوهش اخلاق بنی اسرائیل از منظر قرآن است. هدف از آن بررسی عقائد باطل و رفتارهای ناشایست بنی اسرائیل از نگاه قرآن به منظور آشنایی با اخلاق آنها می باشد؛ چرا که بر اساس روایات اسلامی اگر مسلمانان مراقب نباشند به اخلاق ایشان گرفتار می شوند و سرانجام نامبارک آن ها را خواهند داشت. در این پژوهش از قرآن کریم، کتب حدیثی مثل بحارالانوار، تفاسیر مأثور مانند البرهان فی تفسیرالقرآن و غیر مأثور مثل مجمع البیان و المیزان، هم چنین دائرةالمعارف ها و برخی کتب مربوط به تاریخ بنی اسرائیل مانند تاریخ یهود ( از اسارت بابل تا امروز ) و تاریخ یهود ( از آغاز تا تجزیه امپراطور سلیمان ) و نیز نگاهی به ادیان زنده جهان استفاده شده است . روش کار در این پژوهش به صورت جمع آوری اطلاعات از منابع کتابخانه ای و دسته بندی آنها بوده است. حرکت تاریخی بنی اسرائیل پرفراز و نشیب است. آنها مدتی پس از نجات از چنگال فرعونیان صاحب حکومت شدند، اما حکومتشان دچار تجزیه و ویرانی به دست آشوریان و بابلیان گردید و این قوم به اسارت رفتند اما اندکی بعد آنها به موطنشان برگشتند و قدس را تجدید بنا کردند لکن این بار رومیان ، آنها را در سراسر عالم متفرق ساختند . همزمان با ظهور جریان نبوت میان این قوم عقائد باطل ایشان چون اعتقاد نادرست به خدا، پیامبران، فرشتگان، کتب الهی و ... انبیاء را آزار می داد و رفتار های ناشایستی چون عهدشکنی ، تجاوز به حقوق الهی و مردم و ... از ایشان سر می زد تا جایی که بر اثر اینگونه عقائد و رفتارها دچار غضب الهی در دنیا و آخرت شدند . متاسفانه مسلمانان نیز علی رغم هشدار های جدی روایی در رفتار، شباهتهایی با این قوم پیدا کردند مانند جریان جانشینی حضرت موسی (?) و پیامبر اکرم (?) ، موضع گیری در برابر آمران به معروف و ناهیان از منکر و ... بنابراین باید گفت ویژگی های اخلاقی این قوم ناشی از عقائد باطل ایشان به ویژه خود برتربینی و نژاد پرستی آنهاست . نتیجه این که مسلمین می بایست هشدار روایات را در مورد گرفتاری به اخلاق بنی اسرائیل جدّی بگیرند و با تمسّک به قرآن و عترت خود را از افتادن به دام اخلاق آنها حفظ کنند. واژگان کلیدی این پژوهش عبارتند از:ا خلاق، بنی اسرائیل.

تحقیق حاضر شامل سه بخش با این موضوعات است: بخش اول، مقدمه: احتجاج، جدل و استدلال؛ بخش دوم، استدلال در توحید: اثبات خدا در قرآن و روایات، شیوه های خداشناسی در طول تاریخ، بررسی شیوه های بشری در اثبات خدا؛ بخش سوم، نتیجه ی بحث در روش علمی.

پژوهشی است درباره استراتژی و راهبردهای قرآنی مبارزه با قوم ستیزه جوی یهود و مواضع خصمانه و کارشکنی های آنان. نویسنده در این رساله، پس از بیان کلیات تحقیق، ابتدا پیرامون تاریخچه یهود، علل مهاجرت یهودیان به مدینه، اقسام یهودیان مدینه و امضای پیمان حسن همجواری با آنان توسط پیامبر اکرم (ص) بحث می کند و سپس ویژگی های اعتقادی – اخلاقی یهود از جمله رفتار شرک آلود، استکبار، نژاد پرستی و انحصار طلبی و نیز استراتژی قرآن در برابر آن را تبیین می نماید و آن گاه برخوردهای سیاسی، اجتماعی و نظامی یهودیان مدینه با پیامبر (ص) و مسلمانان را بررسی نموده، در مقابل از توبیخ، تهدید، لعن و خشم خدا و عذاب آن ها در دنیا و آخرت بحث می کند و در پایان نتایج تحقیق را در قالب سی و یک نکته مطرح می نماید.

قال الصادق ( ع): «الصَّبرُ رَاسُ الایمان؛ صبر و شکیبایی پایه و اساس ایمان به خدای یگانه است.». سپاس خدای عزوجل را که توفیق خدمت عطا کرده تا در این بحث یعنی صبر از دیدگاه قرآن و سنت و آثار و پیامدهای فردی و اجتماعی آن مطالبی را بازیابی نمایم. صبر حقیقتی است که هرکس به آن آراسته شود، برنده خیر دنیا و آخرت شده. تحصیل صبر از مشکلترین اموری است که انسان با آن روبرو است و چون حاصل شود انسان به یک آرامش و اطمینان خاطر و دور از هر اضطراب درونی به زندگی خود ادامه می دهد و بهتر می تواند به امور دنیوی خود رسیدگی کند و به آنچه می خواهد برسد. صبر خود به خود فضیلتی اخلاقی نیست، بلکه مقاومتی است که ناشی از تسلط فرد بر خویشتن است این مقاومت در صورتی از لحاظ اخلاقی فضیلت خواهد بود که هدف شخص صابر کمال اخلاقی و تقرب به خداوند باشد و صبر در برابر چیزی باشد که با کمال اخلاقی و تقرب خداوند در تعارض و تقابل باشد. ارزش اخلاقی صبر بسته به هدفی است که صبر به منظور آن صورت می گیرد. بطور کلی صبر یعنی: پایداری در برابر مصیبت و بلا، استقامت و خویشتنداری در برخورد با گناه، و استواری و پایمردی در انجام عبادات و نیایش در پیشگاه خدا، صبر فقط در برابر معصیت و مصیبت و عبادت نیست بلکه صبر در برابر همه گرفتاریها و پیشامدها را شامل می شود و لازمه زندگی آدمی می باشد. از فواید و آثار صبر می توان به امدادهای غیبی، پیروزی حتمی و دوستی خاندان پیغمبر و خنثی شدن توطئه ها و صلوات و رحمت و هدایت الهی، پاداش بی حساب و ورود به بهشت باشد. ارزش انسان در نزد خداوند به اندازه تقوای اوست، صبر نیز میزان تشخیص قرب و منزلت انسان در نزد خداوند است. پس تقوا و ایمان را همراه با صبر قرین یکدیگر کنیم و از خداوند در این راه مدد جسته و در انجام اوامر و دستورات او سر تعظیم فرود آوریم و با بی تابی و ناله و شکایت از زمره صابران خارج نشویم و موجبات خشم و غضب الهی را فراهم نیاوریم. همان طور که صبر کردن فوایدی دارد در بی صبری هم آفاتی وجود دارد که از جمله شتابزدگی، خشم، دلتنگی و افسردگی و از همه بدتر ناامیدی می باشد. پس همان طور که آفات و عواقب بی صبری را نام بردیم باید هرچه زودتر در پی قوی کردن ایمان خود و تمرین و ممارست در صبر و استقامت در برابر مشکلات و گرفتاریها و راضی بودن به قضای الهی باشیم و از این لحظات و وقتهایی که در اختیار داریم به بهترین نحو ممکن استفاده کرده و به خودسازی مشغول شویم که اگر پرونده عمرمان بسته شد دیگر هیچ فایده ای نخواهد داشت و برگشتی در کار نخواهد بود. راستی اگر انسان بخواهد تأسف بخورد، چرا بر یک سلسله امور کم ارزش و فانی و امانت تأسف بخورد و اگر بخواهد شادمان شود، چرا برای امور دنیایی و چیزهایی که متعلق به او نیست و از دست رفتنی است خوشحال شود؟ تأسف باید بر عمر از دست رفته و عمری که به طاعت و عبادت نگذشته خورد تا این تأسف عامل حرکت به جبران مافات شود، خوشحالی باید خوشحالی بر ایمان و عمل صالح باشد که وسیله خیر دنیا و آخرت است، و آری در اتصال به حضرت محبوب شاد و بر فراق آن جمال مطلق رنجیده و ناراحت باشیم. حافظ می گوید: ای دل اندر بند زلفش از پریشانی منال مرغ زیرک چون به دام افتد تحمّل بایدش

در سیر انسان از خدا به خدا همانا حقیقت هدایت است که، چراغ راه و روشنی بخش دل سالک برای رسیدن به کمال مطلوب است. خداوند می فرماید: ربنا الذی اعطی کل شیء خلقه ثم هدی « پروردگار ما کسی است، که هر چیزی را خلقتی که در خور اوست داده سپس آن را هدایت فرموده است.» ره پویان رشد و کمال تشنه قطره ای هدایت و ذره ای سعادت هستند و این فیض الهی در پرتو قرآن کریم و هدایت هادیان برگزیده الهی بدست می آید.البته خود انسان نیز در تحصیل آن بی تأثیر نبوده و با توکل به خدا و بهره مندی از راهنمایی هدایتگران الهی و نیز تلاش و کوشش خود در راه رسیدن به مقصود گام برمی دارد. در این تحقیق ابتدا تعریف جامعی از هدایت ارائه شده است و به منشاء، اقسام و محدوده ی آن اشاره ی می شود پس از آشنایی با هدایت برای بهره مندی از آن اسباب هدایت ذکر شده است که اعم است از هدایتگران الهی مانند پیامبران، قرآن، عترت، عقل و ملائکه و نیز اعمالی که باعث رشد و کمال انسان می شود مانند ایمان، یقین، اطاعت از خدا، محبت الهی و انجام صالحات و... . عواملی که مانع هدایت می شوند؛ مانند کفر، ظلم، فسق، کذب، شیطان، دنیا و هوای نفس می باشند. در انتها این شبهه بررسی می شود که با توجه به بسیاری از آیات قرآن که چنین آمده است: ? یضل الله من یشاء و یهدی من یشاء? «خدا هرکه را بخواهد بی راه می گذارد و هرکه را بخواهد هدایت می کند.» رابطه هدایت و اضلال الهی با مسأله جبر و اختیار انسان چیست؟ و این آیات چگونه با اختیار انسان سازگار است. این رساله که از بخشها و فصلهای زیر تشکیل شده است به بیان اسباب و موانع هدایت در قرآن و روایات پرداخته است. بخش اول با عنوان حقیقت هدایت، بیان کننده ی مفهوم هدایت، گستره ی هدایت و اقسام هدایت و منشأ هدایت و بعضی از ثمرات هدایت می باشد. بخش دوم: تحت عنوان اسباب هدایت از هدایت گران، خصوصیات هدایتگران، برخی عوامل زمینه ساز هدایت سخن به میان آورده است. بخش سوم: با نام موانع هدایت به تبیین مظاهر ضلالت و همچنین بررسی یک شبهه می پردازد. کلید واژگان این تحقیق عبارتند از: هدایت، اسباب هدایت، موانع هدایت، اقسام ثمرات هدایت، منشأ هدایت، هدایت گران، عوامل زمینه سازضلالت.

در این پژوهش استفهام و کاربرد آن در قرآن در پنج فصل بررسی شده است. فصل اول، استفهام و ادوات آن؛ فصل دوم، معانی مختلف ادوات استفهام؛ فصل سوم، انواع استفهام؛ فصل چهارم، بررسی آیات سوره بقره؛ فصل پنجم، ادوات استفهام در قرآن کریم.

رسیدن به اسرار حج از طریق آیات و روایات روش نمونه گیری : از طریق آیات و روایات روش پژوهش : کتابخانه ای پژوهش شامل موارد ذیل است: کلیات حج، سیمای حج و آیات حج، اسرار حج عمره، اسرار حج تمتع، اسرار سیاسی حج

کوشش نگارنده در این پایان نامه بر این بوده که با استفاده از آیات قرآن و روایات معصومان علیهم السلام و احیاناً اقوال و فتاوای علما، به سؤالاتی از این قبیل پاسخ دهد که: آیا اسلام، ناسخ ادیان پیشین است و هرگونه رابطه با پیروان ادیان گذشته را رد کرده و بنای جنگ با آنان را دارد؟ یا ادیان پیشین را تأیید کرده و روابط مسلمانان با پیروان آنان را مجاز می داند؟ و اگر به مسلمانان اجازه می دهد که با پیروان سایر ادیان الهی، رابطه دوستی برقرار نماید، حدود و ضوابط این روابط ، برچه مبنا و تا چه حدّ است؟ سپس، حدود روابط مسلمانان با پیروان ادیان دیگر و به تعبیر عام تری «کفّار» را بیان کرده و ضوابط آن را مشخّص کرده است. این پایان نامه، در یک مقدّمه و شش بخش - که دارای فصل هایی است - تألیف شده است. در فصل اوّل، تعریف «اهل کتاب» و بررسی واژه «اهل» در لغت و اصطلاحات ادبی مورد بررسی قرار گرفته و طبق تعریفات متداول، اهل کتاب را گروهی از پیروان انبیا که به کتاب آسمانی آن پیامبر، ایمان و اعتقاد داشته باشند، معرّفی کرده است. فصل دوم، درباره اهل کتاب در قرآن است که به تفحّص نگارنده، این واژه 32 بار در قرآن به کار رفته، گرچه در مصادیق آنها بین مفسّران، اختلاف است. فصل سوم به معرّفی اجمالی اهل کتاب پرداخته و ضمن معرّفی آنان، کتب، مراسم مذهبی، برخی انحرافات، مراسم ازدواج، و گروه ها و فرقه های هر مذهب، شرح داده شده است. بخش دوم در زمینه روابط اجتماعی اهل کتاب است. نگارنده، در این فصل به مسئله ازدواج با اهل کتاب و مشروعیت و عدم مشروعیت آن پرداخته و ضمن استناد به آیات قرآن و ذکر احادیث موافق و مخالف، اقوال فقهی مسئله را نیز بیان کرده و ضمن بیان ادلّه طرفین، یک جمع بندی کلّی بین این اقوال نموده است. در بخش سوم، درباره مسئله طهارت و نجاست اهل کتاب، بحث شده است این بخش، از مفصّل ترین بخش های پایان نامه بوده، دارای پنج فصل است. در فصل اوّل، تعریف طهارت و نجاست از نظر لغت و اصطلاح، بیان شده است. فصل دوم، درباره طهارت و نجاست در قرآن و حدیث و حدود هر یک در این دو دسته از ادلّه است. فصل سوم در این مورد است که: آیا مشرکان و کفّار، نجس اند یا نه؟ نگارنده، ضمن تعریف مشرک و کافر و ذکر اختلاف میان علمای مسلمان در این باب، بیشتر همّ خود را در نقض و ابرام مسئله در میان آیات و روایات، مصرف داشته و اقوال در این باب را در فصل چهارم با عنوان «طهارت و نجاست اهل کتاب از نظر علما» آورده و نظر مشهور و غیر مشهور بین فقهای را متقدّم و متأخّر را بیان کرده است و متذکّر شده که این اختلاف فتوا از چه چیزهایی ناشی می شود. فصل پنجم، درباره استعمال لفظ «نجس» در قرآن و حدیث است. وی استعمال این واژه را در قرآن، یک بار و استعمال واژه های مترادف آن را چند بار با آیات مربوطه، بیان کرده است و متذکّر می شود که در روایات نیز، در کتب قدیم و جدید حدیث شیعه، موارد زیادی از کاربرد واژه «نجس» و واژه های مترادف آن به چشم می خورد. در ادامه این فصل، مصاحبه ای با یکی از بزرگان مسیحیت در ایران شده که سؤالاتی درباره عقاید مسیحیان و صحّت و عدم صحّت این اعتقادات از ایشان شده و او نیز پاسخ هایی می دهد. فصل ششم، بیان دلایل طهارت اهل کتاب است که در این فصل، با بیان آیات قرآن و روایات فریقین و نقل اختلاف فتاوای علما و بیان منشأ اختلاف، به پاره ای از مسائل مربوط به روابط اجتماعی اهل کتاب (از قبیل: جواز ازدواج با اهل کتاب، حلّیت خوراک اهل کتاب برای رزمندگان، جواز رضاع، جواز تغسیل کتابی، و روش و سیره پیامبر و ائمه با آنان) اشاره شده و از همه این بحث ها یک نتیجه گیری کلّی شده است. بخش چهارم، درباره روابط اقتصادی و تجاری با اهل کتاب است. این فصل نیز شش فصل دارد. در فصل اوّل به بحث حلّیت یا حرمت طعام اهل کتاب از نظر علمای شیعه و اهل سنّت پرداخته شده است. فصل دوم، درباره دیدگاه قرآن در مورد طعام اهل کتاب است که به مناسبت، معنای واژه «طعام» در قرآن، مورد بررسی قرار می گیرد. در فصل سوم نیز معنای طعام در لغت و عرف و دلیل عقل، شرح داده می شود. در فصل چهارم، محقّق، دلایل قائلان به تحریم ذبیحه اهل کتاب را بررسی نموده و ضمن آوردن آیاتی از قرآن و روایات معصومان علیهم السلام به عنوان دلیل حرمت و بیان ادلّه قائلان به حلّیت، جمع بین دو قول را نیز متعرّض شده است. در فصل پنجم، شرایط و ضوابط حلّیت طعام در اسلام و دستورالعمل اسلام در خصوص مأکولات و آشامیدنی ها بیان شده و حکم حیوانات حلالْ گوشت و حرامْ گوشت از نظر شرع مقدّس اسلام بیان شده و طریقه و ضابطه استفاده از حیوان حلال گوشت، شرح شده است. در فصل ششم، علّت تحریم طعام و ذبیحه اهل کتاب، همراه با حکمت تخفیف، بیان شده است. بخش پنجم نیز دارای شش فصل است: در فصل اوّل به جهانی بودن رسالت اسلام و سیره پیامبرصلی الله علیه وآله در رسالت و نامه نگاری ایشان به سلاطین، اشاره شده است. فصل دوم، درباره صلح جویی اسلام است و این که فلسفه تشریع جهاد در اسلام، چه چیزهایی است. فصل سوم، درباره شیوه های تبلیغی اسلام است که در مورد یکی از شیوه ها - که ازدواج پیامبرصلی الله علیه وآله با زنان اهل کتاب است - مطالبی بازگو شده است. فصل چهارم، بیان سیره عملی مسلمانان در هم زیستی مسالمت آمیز با اهل کتاب است. در فصل پنجم، ارتباط با اهل کتاب از دیدگاه قرآن بررسی شده که در این زمینه، آیات نفی و اثبات با فلسفه و علّت هر کدام، بیان شده است. در فصل ششم، پژوهشی درباره خودی و غیرخودی در قرآن شده که الگوهای قرآنی از آیات در مورد رابطه با بیگانگان آمده و شرایط قرارداد با آنان از نظر حکم شرع، بیان شده است. بخش ششم پایان نامه با عنوان «پاسخ مراجع معاصر به استفتای نگارنده در خصوص پاره ای از مسائل اهل کتاب» به انجام می رسد.