جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

در این پایان نامه موضوعات زیر بررسی شده اند:تعریف لغوی و اصطلاحی اعجاز، شرایط اعجاز، قرآن معجزه ابدی، ضرورت شناخت اعجاز قرآن، اعجازلفظی قرآن، در حوزه فصاحت و بلاغت، عدم اختلاف در اسلوب، جاذبه قرآن، و اعجاز علمی آن مشتمل برکرویت زمین، جاذبه زمین، حرکت زمین، حیات درسایر کرات، اخبار غیبی قرآن همچون ورود پیامبر(ص) و مسلمانان به مکه و فتح آن، کثرت نسل پیامبر(ص)، شکست و پیروزی روم، نابودی ابولهب اعجازتشریع قرآن در داشتن ضمانت اجرایی احکام وسازگاری آنها با تمدنها و فطرت آدمی. پاسخ به شبهاتی پیرامون اعجاز قرآن مانند تناقض در آیات، تحریف قرآن، ناهماهنگی با قواعد نحوی، نظریه صرفه و ... .

تجاوز از حد را در رفتار و اعمال انسان «اسراف»گویند. در آموزه های زندگی ساز اسلام، اسراف یکسره ممنوع است، و این ممنوعیت همه ابعاد زندگی انسان رافرا می گیرد؛ یعنی همه مردم در تمام شؤون و در هرزمان و مکان موظفند اصل عدم اسراف را رعایت کنند.نعمتهای الهی امانتهایی هستند که خداوند برای رشد وتعالی انسانها در اختیار آنها نهاده است؛ پس بهره برداری از نعمتها باید همسو با اوامر الهی و در جهت سعادت جاودانی انسان باشد. اسراف برهم زننده اعتدال و به وجود آورنده فساد در عالم است. البته، این فساد درامور فردی زودتر از جنبه اجتماعی اصلاح خواهد شد.تعالیم حیات بخش اسلام راه نجات انسانها را از چنین معضلی در اعتدال و میانه روی می داند. اسلام در همه امور دینی و دنیوی اعتدال و دوری از افراز و تفریط راتوصیه می کند. اگر اسراف را نمی پسندد نقطه مقابل آن یعنی تفریط را هم روا نمی دارد و تنها امتیاز و برتری رادر رعایت اعتدال یا حد میانه می داند. در این پایان نامه بیشترین سعی نویسنده تبیین و توضیح این مدعابراساس معارف قرآن و حدیث است.

در این پایان نامه ابتدا از مفهوم لغوی و اصطلاحی مثل، اقسام مثل، فایده، هدف و کاربرد آن بحث شده وسپس مثل در قرآن، و هدف از آوردن مثل در قرآن،معانی و موارد استعمال مثل در آن مورد بررسی قرارگرفته است. سپس اقسام امثال که عبارتند از امثال ظاهرو صریح، امثال کامن سائره قرآنی مورد بررسی قرارگرفته و به ریشه های قرآنی برخی امثال عربی و فارسی پرداخته شده است. در قسمت پایانی، تفسیر برخی ازآیات که جنبه تمثیل دارد آمده است. نیز آیاتی که مثل در آنها معانی دیگری از قبیل داستان، صفت و جز اینهادارد، بررسی شده است.

رساله حاضر در طی دو بخش تنظیم یافته است. در بخش اول انسان به روایت فلسفه شرق و غرب در طی نه فصل به شرح زیر می باشد. در فصل اول راجع به اهمیت و آثار معرفت نفس که در شناخت اصول عقاید دینی و تکامل معنوی انسان نقش دارد و از نظر حکیمان شرق و غرب به ویژه ملاصدرا تحقیق شده است. در فصل دوم راجع به تعریف و بیان ماهیت انسان کنکاش عقلی شده است و به این نکته متفطن گشتم که انسان خودش تعریف خود را تعیین می کند. در فصل سوم راجع به براهین تجرد نفس و رد مادی بودن روح می باشد که به ویژه از دلایل فیلسوفان اسلامی مانند ابن سینا، شیخ اشراق و ملاصدرا استفاده شده است. در فصل چهارم درباره مساله مشهور رابطه دو جوهر روح و بدن و بیان نظریات متفاوت تحقیق شده که در پایان نظریه مرحوم آخوند ملاصدرا (ره) اثبات شده است. در فصل پنجم درباره رابطه من بشری با قوایش تحقیق شده که نظریه معروف ملاصدرا با دلیل تبیین گشته است. چنان که حاجی سبزواری(ره) می فرماید: النفس فی وحدتها کل القوی و فعلها فی فعله قدانطوی در فصل ششم راجع به فطرت انسان می باشد و نظریات متفکرین اسلامی بیان گشته است و نظریه استاد شهید مرتضی مطهری(ره) به عنوان نظریه مختار تبیین شده است. فصل هفتم درباره فلسفه حیات و هدف زندگی انسان می باشد که هدف حیات انسان تکامل معنوی و تقرب به خدا از راه انجام عبادات و پرستش او توضیح داده شد. فصل هشتم به موضوع معروف جبر و اختیار پرداخته شده که نظریه امر بین الامرین اثبات گردیده است. برهان های وجود اختیار را به ادله نفسانی (مانند:شرم و خجالت) و ادله اجتماعی (مانند مجازات و پاداش) تقسیم گردیده است. و نظریه کسب ابوالحسن اشعری ونظریه معتزله بر این اساس که خالق عمل خود انسان است تبیین شده وجدی انسان که بدنبال زندگی دنیوی می باشد تبیین گشته است. در بخش دوم که انسان به روایت قرآن می باشد مباحث آثار معرفت نفس و خلافت الهی انسان (بحث انسان کامل) و بحث امانتداری آدمی در رابطه با خداوند که آن امانت به ولایت الهی تفسیر شده وهمچنین بحث آفرینش انسان در قرآن و نظریات متفاوت مفسرین قرآن در این باره بیان شده است. همچنین رابطه انسان و خدا و رابطه انسان و اجتماع و بحث اومانیسم الهی انسان تحقیق شده است و در فصل پایانی بحث جاودانگی انسان بیان شده است.

مباحث این رساله در سه فصل ذیل تنظیم شده است: فصل اول در مورد چهار مبحث امر، معروف، نهی و منکر از نظر لغت، اصطلاح و کاربرد آنها در قرآن کریم مطالبی را بیان نموده است. فصل دوم هم که شامل پنج بخش است، تمامی آیات راجع به امر به معروف و نهی از منکر را گردآوری کرده است که مجموع آنها به 28 آیه می رسد. فصل سوم به بررسی مصادیق معروف و منکر در قرآن پرداخته است که این قسمت مهمترین و بیشترین بخش رساله را تشکیل می دهد و در مجموع تعداد 101 معروف و منکر را البته بدون اشاره به شواهد و ذکر آیه یا آیات مربوط آورده است. این فصل در دو بحث تنظیم شده که در مبحث اول آن مصادیق معروف در قرآن کریم استخراج شده است و در مبحث دوم نیز مصادیقی مربوط به منکر آمده است.

مباحث مطرح شده در رساله حاضر به شرح ذیل است: قرآن چیست؟ و چگونه می شود از آن تعریف کرد؟ تفریظ به قلم عالم معاصر ملاصدرالدین یوکسل افادة المرام به قلم مؤلف تفسیر سورة فاتحه و نکات اعجاز و ایجاز آن آغاز سورة بقره و بحث حروف مقطعه بحث هدایت و قرآن بحث ایمان به غیب تعریف ایمان بحث نماز بحث زکات و صدقه ایمان به آخرت و اعجاز موجود در آیة مربوط به بحث دلایل حشر ماهیت کفر قلب های مهر شده اعجاز ایجاز موجود در آیة مربوطه بحث منافقین، تفسیر آیات مربوط به توضیح درباره اعجاز وایجاز نهفته در این آیات 12 مسئله راجع به اعجاز از کتاب اسرارالبلاغه پیگیری بحث منافقین توضیح دربارة ذو تشبیه در دو آیة جداگانه حقیقت عبادت مقدمه و اثبات توحید در مورد نبوت و اعجاز قرآن قیامت و آخرت چند نکتة اعجازی احیاء ارواح و تفسیر آیة مربوط همرا با توضیح نکات اعجازی وایجازی آن بحث آسمان هفتگانه راز خلافت انسان و توضیح آیة مربوطه مقدمه و بحث تعلیم اسماء خلاصه ای از اظهارات مرجع عالی قدر مرحوم آیت ا... عظمی خوی در مورد اعجاز قرآن چگونگی اعجاز قرآن از جلال الدین سیوطی چکیده ای از بحث فخررازی در مورد اعجاز قرآن اعتراف و گواهی فیلسوف ها و علماء مغرب زمین درباره بلاغت و اعجاز قرآن و ملکوتی بودن آن.

تحقیق حاضر دارای هفت فصل است: فصل اول، کلیات: تبیین موضوع تحقیق، اهمیت و ضرورت تحقیق، انگیزه و اهداف تحقیق، بیان مسئله و سئوال های اصلی تحقیق، منابع تحقیق، مراحل تحقیق، شیوه ی تحقیق، پیشینه ی پژوهش، مشکلات و محدودیت های تحقیق، نگاهی به واژه های تحقیق (کاربرد واژه های امداد، غیب و شهود، رحمان و رحیم، نصر، فتح، سکینه، رُعب در لغت و قرآن)؛ فصل دوم، سنت امداد غیبی و ویژگی های آن: سنت امداد غیبی (تعریف سنت و امداد غیبی و قانونمند بودن امداد غیبی)، اثبات امداد غیبی از سه منظر (قرآن، عقل، حدیث)، چشم اندازی به بعضی از جوامع اسلامی؛ فصل سوم، انواع امدادهای غیبی: امدادهای اجتماعی (امدادهای اجتماعی فراگیر مانند امداد در اصل هستی، امداد در امور مادی و دنیائی و امداد با ارسال انبیا، امدادهای اجتماعی غیرفراگیر مانند نزول برکت به مؤمنان، فرشتگان و امداد مؤمنان، امداد با عوامل طبیعی و امداد در برقراری حکومت مستضعفین)، امدادهای فردی (الهام و اشراق، توفیق الهی، خواب های راستین)؛ فصل چهارم، شرایط و موانع امدادهای غیبی: شرایط امدادهای غیبی مانند یاری دین و امداد، توکل و امداد غیبی، ایمان و تقوا، دعا، اخلاص، پایداری)، موانع امداد غیبی (عدم اطاعت از رهبری، غرور و خودنگری و...)؛ فصل پنجم، نمونه های امداد در امت های پیشین: امداد نوح(ع)، امداد موسی(ع)، اصحاب کهف و امدادهای غیبی، طالوت و امداد غیبی، کعبه و امداد غیبی؛ فصل ششم، امداد غیبی در زندگی پیامبراسلام(ص): امداد در دوران کودکی، امداد در شرح صدر، امداد در شهرت نام و آوازه، امداد در جریان هجرت، امداد در جهت ایجاد الفت؛ فصل هفتم، خلاصه گیری و پیشنهاده.

در این پایان نامه ابتدا زندگینامه بدرالدین زرکشی وتألیفات او شرح داده شده است. سپس، «خطاب» در سه بخش مورد بررسی قرار گرفته است: در بخش نخست،به معنای لغوی خطاب، واژه خطاب در قرآن کریم،خطاب در اصطلاح علم اصول، خطاب در عرفان،خطاب در علم اخلاق و ... پرداخته شده است. در بخش دوم، از وجوه مخاطبات و خطاب در قرآن سخن به میان آمده است و در بخش سوم خطاب خداوند به انبیاء اعظم بررسی شده است.

بی شک، فهم و تدبر در معانی قرآن کریم از یک سو و تلاوت صحیح و درست آیات شریفة آن بستگی تمام به تشخیص تعبیرات آن دارد، دانشمندان اسلام برای حفظ کلام پروردگار مبانی و اصولی را ساخته و پرداخته اند که منجر به ایجاد علمی از علوم قرآن بنام«وقف و ابتدا» گشته است. برای آنکه قاری قرآن به هنگام تلاوت به دلیل کم آوردن نفس یا علت دیگر، وقف نابجا یا شروع ناشایستی نداشته باشد، می بایست به این اصول آشنا بوده و آن را بشناسد؛ چرا که رعایت نکردن آن در نهایت باعث ایجاد نقص یا دگرگونی در مفاهیم کلام پروردگار می شود؛ که خود از هر عیب و نقص مبرا است. این پایان نامه، بررسی کلاسیکی در زمینة وقف و ابتدا در قرآن کریم است، که در دو بخش عمده به آن پرداخته شده، در بخش اول در سیزده فصل به بررسی مبانی علم وقف و ابتدا پرداخته ام تحت عنوان«بررسی» و در بخش دوم سوره مبارکه حمد و صد آیه از سوره مبارکه بقره را انتخاب نموده به عنوان ارائه یک نمونه عملی اصول و مبانی پرداخته شده در بخش اول، بر آیات ذکر شده تطبیق گردید، که طی سه فصل تحت عنوان«تطبیق» نگارش شده.

مندرجات این پایان نامه عبارتند از: معنای لغوی مثل و تفاوت میان مثل، مثل، مثل و مثله، معنای اصطلاحی مثل از دیدگاه ادبا، نظریه بعضی از حکمای متأله در معنای مثل، اقسام مثل شامل قول، تشبیه،استعاره، تمثیل، مجاز، کنایه و ضرب المثل، اقسام مثلهای قرآن از دیدگاه سیوطی در الاتقان. در این پایان نامه موارد متعددی از امثال قرآن معرفی و بررسی شده است