جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

این پایان نامه به اخلاص در عقیده و عمل از دیدگاه قرآن و عترت اختصاص دارد. خداوند تبارک و تعالی می فرماید: آگاه باشید که دینِ خالص از آن خدا است. در این رساله پس از معنای لغوی اخلاص و تعریف آن از دیدگاه شش تن از علمای بزرگ اسلام، به موضوعات مهم و گوناگونی دربارة اخلاص پرداخته است؛ از جمله: فرق مخلص (کسر لام) و مخلص (فتح لام)، اخلاص مطلق و اخلاص ارزشی و تفاوت میان آن ها، قطب درون ذاتی و برون ذاتی اخلاص و کلمة اخلاص و مشتقات آن در قرآن. در بخش دیگری از این رساله، آثار و پیامدهای عملی اخلاص مورد بررسی قرار گرفته است؛ از جمله: نیکو شدن نیت، طمع نداشتن به اموال دیگران، امید بستن به خدا، جاری شدن حکمت از دل به زبان، موفقیت یافتن در کارها، رسیدن به آرزوها، پیدایش بصیرت، فرمان پذیری از مخلصین و محبوبیت یافتن نزد خداوند. در پایان نمونه هایی از اخلاص پیامبران(رسول خدا|، حضرت یوسف و حضرت موسی) و امامان(حضرت علی و امام حسین‘) و مؤمنان مخلَص(ابوالفضل×، سلمان فارسی×، ابوذر غفاری×) ارائه شده است.

در این پژوهش تلاش بر این بوده که آنچه در باره اخلاص و ریا در قرآن و منابع مربوط به آن آمده به صورت اجمالی مطرح گردد که در این راستا پژوهش به صورت فصلها و قسمت های مختلفی ارایه شده که معرفی آنها به این صورت در این چکیده تقدیم می گردد. فصل اول : تحت عنوان «بیان آیات و روایات و کلیات پیرامون اخلاص» می باشد که در بخش اول به بیان آیات و روایات و در بخش دوم به تعریف می پردازیم. فصل دوم: که«تحلیل اخلاص» نام دارد شامل تو ضیحاتی برای وارد شدن به بحث از جمله درجات و انواع و اسباب و عوامل و آثار اخلاص می پردازیم. فصل سوم: که تحت عنوان «بیان آیات وروایات و کلیات، پیرامون ریا» می باشد که در بخش اول به بیان آیات و روایات و در بخش دوم به تعریفات می پردازیم. فصل چهارم: که« تحلیل ریا» نام دارد شامل درجات و انواع ریا آفات و طریق درمان ریا می پردازیم.

عنایت پروردگار، فرصتی پیش آمد تا پژوهش گونه ای هر چند ناقص و نارسا در علوم قرآنی با عنوان صاخبار از مغیبات در قرآن کریم، صورت پذیرفت تا ان شاء الله مقدمه ای برای تلاشهای بعدی و اهداف متعالی باشد. این پژوهش در چهار فصل با عنوانهای: ‎1- اعجاز و مفهوم غیب از دیدگاه لغویین، علما و کتب حدیثی ‎2- اخبار از اوضاع و احوال گذشته و گذشتگان (حضرت نوح(ع)، لوط(ع)، یوسف(ع)، کفالت مریم، ذوالقرنین) ‎3- اخبار از حال و مسائل مربوط به زمان پیامبر اکرم(ص) ‎4- گزارش از آینده و برخی از پیشگوییهای قرآن کریم بررسی می گردد. در فصل نخست به معنای اعجاز قرآن و وجوه آن، اخبار به غیب بعنوان یکی از وجوه به غیب از نظر لغت و اصطلاح، آراء علما و دانشمندان علوم قرآنی در وجه اعجاز قرآن و ... پرداخته شده است. در فصل دوم به فراخور حال، داستان حضرت نوح، یوسف وکفالت مریم که در قرآن از آن به صانباء الغیب تعبیر می کند. و نیز داستان حضرت لوط و ذوالقرنین، بیان گردیده است. در فصل سوم اتفاقات و احوالی که در زمان پیامبر اکرم(ص) از سوی منافقان طرح گردیده است بطور مختصر پرداخته شده است. و در فصل آخر این پژوهش، تعداد معدودی از غیب گویی ها و پیشگویی ها در قالب آیات قرآنی بیان شده است که البته معتقدیم تمام قرآن، غیب است ولی پرداختن به تمام علوم قرآنی در حد یک پژوهشی این چنین میسر نیست و فرصت فراوان می طلبد./

این تحقیق تحت عنوان احسان به والدین از منظر قرآن کریم و سنت است که متشکل از چهار فصل است. در این تحقیق سعی شده است تا از تمام جهات این امر الهی و وظیفه خطیر مورد بررسی قرار بگیرد. در فصل اول این تحقیق اصل ضرورت این امر مورد بحث است این که چرا احسان به والدین ضروری است و در ادامه به اهمیت حقوق پدر و مادر، ضرورت پرداختن به حقوق ایشان، بیان مصادیق والدین که شامل الف- گفتار و کردار نیک به والدین ب- الگوی والدین بودن ج- انفاق به والدین د- ارث بردن والدین و وظایف و مسئولیت های فرزندان و روشهای احسان و تکریم والدین پرداخته شده است. در فصل دوم تمام آیاتی که در قرآن مجید به این مهم پرداخته ذکر شده. و بعد از ذکر آیات، تفسیر آنها نیز که از چندین منبع تفسیری استخراج شده در خاتمه فصل بیان شده است و همچنین حقوق والدین از منظر قرآن کریم مورد بررسی قرار گرفته و آیات مرتبط با این موضوع بیان شده است که شامل عناوینی همچون نگاهی به حقوق والدین در قرآن کریم، دلیل رعایت این حقوق، حد رعایت حقوق والدین، احترام به پدر و مادر در منطق اسلام می باشد. در فصل سوم روایاتی که از ائمه معصومین ( ع)در این رابطه بیان شده، ذکر شده است. در آخرین فصل این پایان نامه همه آثاری که در این دنیا و جهان آخرت متوجه انسان می شود هر یک بطور جداگانه مورد بحث و بررسی قرار گرفته است که آثار نیکی و احسان به ایشان نتایج پربار و درخشانی برای فرزندان به ارمغان می آورد. که از آثار احسان به والدین1- بهشت 2- ثواب شهادت 3- سروری نیکان 4- بالاتر از جهاد 5- انجام بهترین اعمال 6- طول عمر و فراوانی روزی 7- داشتن فرزندان صالح 8- راحتی در حال مرگ 9- ثواب حج مقبول 10- آمرزش گناهان 11- عروج به قله ی کمال 12- کامرانی در زندگی و اطاعت از پیامبر اکرم ( ص) می باشد. بعد از آن نتایج بعدی و ظلمی که فرزندان در اثر نادانی در حق والدین انجام می دهند و هر دو دنیای خود را تیره و تار کرده و باعث نکون بختی خویش می شود که از عواقب بدی به ایشان 1- مطرود پیامبر? 2- دور شدن از عدالت 3- محرورمیت از الطاف خداوندی 4- گرفتاری در دنیا 5- عذاب وجدان 6- خشم الهی 7- کوتاه شدن عمر و محرومیت از حقوق اجتماعی می باشد. در پایان این تحقیق دعایی از امام سجاد بیان شده است که ایشان خواستار لطف و کمک خداوند در خصوص احسان به والدین از جانب ایشان می باشد. امید است که این تحقیق گامی کوچک باشد تا همگان را در به انجام رساندن وظیفه ی خویش کمک و راهنما باشد تا فرزندان بیش ار پیش منزلت این نعمت الهی را بدانند.

این پایان نامه در شش فصل تنظیم و تدوین شده است: در فصل اول، کلیاتی از بحث آمده است؛ مانند: تاریخچه ی بحث، پرسش های تحقیقاتی، حدود مطالعاتی، اهمیت مطالعاتی؛ فصل دوم، مرور مطالعاتی؛ در فصل سوم، روش تحقیق معرفی شده و در آن از روش تحقیق و طرح تحلیلی بحث به میان آمده است؛ در فصل چهارم، مباحث اصلی آمده است که عبارت است از: احباط، عوامل احباط در قرآن، موازنه؛ فصل پنجم، به بررسی تکفیر اختصاص دارد و در آن این موضوعات بررسی شده است: معنای لغوی و اصطلاحی تکفیر، عوامل تکفیر در قرآن، تبدیل؛ در فصل ششم، نتایج و پیشنهادهای علمی پژوهش آمده است.

پژوهشی است پیرامون احسان به معنای نیکی و نیکوکاری با بهره گیری از آیات و روایات. نویسنده ابتدا به کلمات مرتبط با احسان و مصادیق احسان اشاره کرده و در ادامه از حقیقت، ملاک، شرایط، مراتب و جایگاه احسان سخن گفته است، وی با تبیین مراتب احسان، ضمن بررسی تفصیلی آیات و روایات، احسان به پدر و مادر را بالاترین مرتبه احسان دانسته است؛ و در ادامه به احسان به خویشاوندان که مشتمل بر بحث صله رحم است، اشاره می کند. نویسنده ایمان کامل به خدا و روز قیامت و اخلاص را از شرایط احسان به شمار آورده است. معرفی و بیان اوصاف نیکوکاران فصل دیگری از این پژوهش را به خود اختصاص داده است و در فصل پایانی پاداش نیکوکاران در دنیا و آخرت و نیز احسان پیامبران و پاداش آن ها مورد بحث قرار گرفته است.

در پژوهش انجام شده با موضوع احسان از دیدگاه قرآن و سنت؛ ریشه ها و پیامدهای فردی و اجتماعی آن. با توجه به اینکه احسان و نیکوکاری، یکی از مصادیق مهم خیرخواهی و دگر دوستی است و بنیانی است که روابط بین اعضای خانواده را مستحکم تر و دوستی ها را پایدار تر می کند و با توجه به اینکه اهمیت این موضوع با توجه به آیات کریمه قرآن و احادیث برکسی پوشیده نیست، هدف از انجام این پژوهش آن است که ببینیم قرآن و سنت چه مطالبی را در رابطه با احسان و نیکوکاری و ریشه ها و پیامدهای فردی و اجتماعی آن دارد. برای این کار ابتدا باید انواع احسان را در قرآن و سنت بررسی کنیم تا مشخص شود این صفت چه مواردی را تحت سیطره خود دارد. پس از آن ریشه های فردی و اجتماعی احسان و نیکوکاری را در قرآن و سنت بررسی می کنیم و بعد از آن به بررسی آثار و پیامدهای فردی و اجتماعی احسان و نیکوکاری می پردازیم. و در آخر هم موانع فردی و اجتماعی احسان را بررسی می کنیم تا مشخص شود چه عواملی باعث کم رنگ شدن این صفت حمیده اخلاقی می شود. همچنین دامنه و محدوده تحقیق مربوط به یک قشر خاصی نمی شود, بلکه تمام افراد بشری را تحت سیطره خود دارد, ناتوانی را دست گرفتن, یتیمی را نوازش کردن, راه گم کرده ای را هدایت کردن و .... همواره مورد تشویق و ترغیب اولیای الهی بوده و هست. در گردآوری این تحقیق از کتب تفسیری معتبری همچون تفسیر نمونه , المیزان و .... و کتب حدیثی معتبر همچون اصول کافی, بحار الانوار و .... و کتب اخلاقی معتبر مانند معراج السعاده, منتهی الآمال, شرح و تفسیرهای دعای مکارم الاخلاق و ...... استفاده شده است. این اطلاعات به دست آمده که جمع آوری آن به صورت کتابخانه ای بوده ما را به این نتیجه می رساند که اگر احسان و نیکوکاری در وجود آدمی نهادینه شود، باعث می شود عواملی چون خودخواهی، بخل و حرص و ریا و ... بسیار کم رنگ شوند. و به تبع آن مشکلات فردی و اجتماعی حل شود و هنگامی که این عمل خیر ملکه ذهن جامعه و افراد آن شود افراد در قبال نیکی کردن به دیگران از هم چشم داشتی ندارند و در نتیجه با منت نهادن عمل خیر خود را باطل نمی کنند. آنچه در واژگان این تحقیق به عنوان کلید معرفی شده است. احسان، قرآن، سنت، ریشه و پیامد بوده است. اما از باب مقدمه آنچه به عنوان کلید اصلی تحقیق معرفی شده است همان احسان است و بقیه واژگان بعد از این کلید قرار گرفته اند. به امید آنکه این مجموعه رهاورد مفیدی باشد برای احیاء این صفت ارزشمند در زندگی افراد و جامعه.

این پایان نامه مشتمل بر سه فصل با این موضوعات است: فصل اول، کلیات: بررسی آماری قرآن در زمینه ی احتجاج و مترادفات آن، نظریات علمای اسلامی درباره ی معنای واژه ی «حجة» و مترادفاتش، دلایل لزوم احتجاج، مواجهه ی منطقی قرآن در دعوت به سوی حق؛ فصل دوم، احتجاج قرآن با مشرکان: احتجاج در توحید، احتجاج قرآن با مشرکان در اصل نبوت، احتجاج قرآن با مشرکان در اصل معاد؛ فصل سوم، احتجاج قرآن با اهل کتاب (یهودی و نصاری): احتجاج قرآن با اهل کتاب در توحید، احتجاج قرآن با اهل کتاب درباره ی نبوت رسول خاتم(ص).

یکی از مسائل مهمی که برای انسان در راه رسیدن به سیر معنوی و ایمان حقیقی ضروری است داشتن اخلاص است که در این تحقیق به آن پرداخته شده است. این مقوله بر آن است که به بررسی اخلاص از نظر لغوی و اصطلاحی بپردازد و حقیقت و اهمیت اخلاص را در آیات و روایات روشن کند. همچنین در ادامه به بررسی نقش مهم اخلاص در تحصیل معرفت و عبودیت و بندگی خداوند می پردازد. چنانچه در حدیثی امام صادق ( ع) به این معنا اشاه نموده و فرموده اند: « ما انعم الله عزوجل علی عبد اجل لمن کان لا یکون فی قلبه مع الله عزوجل غیره» یعنی بالاترین و برترین نعمتی که خداوند به بنده اش ارزانی می دارد این است که او را موفق می کند که در قلبش چیزی جز خدا نباشد و با این حدیث حقیقت بندگی مشخص می شود. بی شک اخلاص در سیر و سلوک معنوی نقش بسیار مهمی ایفا می کند، از جمله نشانه های اخلاص: توقع پاداش نداشتن، پشیمان نشدن از کار خیر، یکی بودن ظاهر و باطن و علائم دیگری است که شناخت آن در محقق شدن اخلاص لازم و ضروری است. در ادمه به تبیین رابطه اخلاص با نیت و پاداش اعمال پرداخته شده و با تعریف نیت و ارکان آن و بیان فضیلت نیت خالص و بالعکس این رابطه مورد برسی قرار گرفته است. انسانها بنا بر حالات روحی و معنوی مختلف در تحصیل اخلاص متفاوت هستند. از این جهت مراتب اخلاص و مخلصین متفاوت می شود. از جمله مراتب اخلاص می توان به مرتبه شاکرین، مقربین، حیا کنندگان و عارفان خدا اشاره نمود. آنجا که شناخت و عرفان به حد اعلائی می رسد غایت پرستش و بندگی خدا فقط دوستی و شایسته بودن خدا برای پرستش می شود نه ترس از عقاب و طمع بهشت. همچنانکه در حدیثی از حضرت علی ( ع) آمده است که فرموده:« الهی ما عبدتک خوفا لمن نارک و لاطمعا فی جنتک ولکن و جدتک اهلا لعباده و عبدتک». لازم به ذکر است که اخلاص شامل اخلاص مطلق و اخلاص نسبی می شود. اینگونه اخلاص دارای آثاری است که در زندگی دنیوی و اخروی انسان مشهود است. از جمله این آثار تقرب به خدا، امدادهای الهی، بصیرت و حکمت، پیروزی و موفقیت، سلامت قلب و داشتن هیبت و شوکت در این دنییاست که هر کدام از این آثار مرکب مقامات اخروی در دل است. چرا که پس از به وجود آمدن اخلاص شیطان در کمین است و از این رو در روایات به آفات به کمین نشسته در مورد انسان مخلص اشاره شده است که از جمله این افت می توان به ریا، تکبر، سمعه و عجب اشاره کرد. در این تحقیق سعی شده است که از منابع مهم و مصادر حدیثی شیعه استفاده شود. که در رأس همه ی منبع کتاب خدا و پس از آن نهج البلاغه و کتب دسته اول شیعه مانند بحارالانوار ، وسایل الشیعه، مصباح الشریحه و اصول کافی قرار دارد که دسترسی به این کتب با صرف ساعتها وقت در کتابخانه های بزرگ و معتبر از جمله کتابخانه آستان قدس رضوی محقق شده است. با بررسی این مطالب به طور مفصل به این نتیجه می رسیم که تحصیل اخلاص بسی صعب و دشوار است و دستیابی به ان شرط اساسی همه ی کارها است و احتیاج به مبارزه طولانی و مداوم با نفس و استقامت دارد. واژگان کلیدی: از واژگان کلیدی این تحقیق می توان به کلمات: اخلاص، عبودیت، نیت و معرفت اشاره نمود. امید که این تلاش ناچیز مقبول درگاه حق افتد و در نظر صاحب نظرات اهل معرفت قرار گیرد.

از آنجا که انسان همواره به دنبال سلامت جسمی و روانی است، و از نگرانیها و ناراحتیها روحی و رونی گریزان است، و به دنبال منبع آرامش و اطمینان است، و با توجه به این که دنیای تکنولوژی و به داروی مفیدی جهت تسکین دردهای روحی و روانی دست نیافته؛ و گاه به نگرانی و ناراحتی او افزوده است، ضروری به نظر می رسد، که انسان باید به یک منبع قوی و نیرومند متصل باشد، تا بتواند بر عوامل زمینه ساز، بروز اختلالات خلقی و روانی غالب آید. اینجاست که کتاب اسمانی قرآن و احادیث معصومین(ع)، انسان را به سوی خود فرا می خوانند، و دریچه ای از امید را به روی او می گشایند. و با تأکید بر این که همراه هر سختی آسانی هست؛ نگرانی ها را بر او مسدود می سازند. نویسنده، در این نوشتار با هدف بهداشت روان، و سالم سازی محیط روانی و پیشگیری از اختلالات روانی درصدد معرفی اختلالات خلقی و روانی و راههای درمان آناز دیدگاه قرآن و سنت در کنار روان شناسی است./