جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

در این پژوهش به دو مبحث توجّه شده است: الف) اختلاف قراءات. ب) اثر آن در تفسیر. در مبحث قراءات ، پیدایش آنها، نام قاریان، شرح حالی مختصر از زندگی آنان، اسناد هر قاری تا رسول خدا، طرق نقل راویان آنها، تاریخ انتشار قراءات در نقاط مختلف و قرائتهای رایج امروز در جهان اسلام و نیز دلیل رواج قرائت حفص مورد کنکاش و جستجو قرار گرفته است. همچنین کلمات مورد اختلاف قاریان در قرآن که بالغ بر 2400 کلمه است، از جنبه های مختلف مورد دسته بندی و تقسیم واقع شده است، چون این کار در سنجش میزان تأثیر این اختلافات در ترجمه و تفسیر قرآن بسیار مؤثّر است. همچنین مقایسه این اختلافات با سیاهه مصحف از این طریق امکان پذیر است. در زمینه تفسیر، 60 تفسیر مورد مراجعه کتابخانه ای و بررسی قرار گرفته که از این میان به 8 تفسیر به تفصیل پرداخته شده است. نمونه های متعدّد از متن آن تفاسیر، در رابطه با اختلاف قرائت برگزیده شده است. سپس نتیجه گیری و تحلیل نوع انعکاس اختلاف قراءات در این تفاسیر آورده شده است. این پژوهش نتیجه می گیرد که اختلاف قرائت هر چند در برخی موارد ترجمه قرآن را تغییر می دهد، ولی مفهوم اصلی و تفسیر مترتّب بر آن را تغییر نمی دهد.

موضوع این پژوهش (احسان از دیدگاه قرآن و حدیث) یکی از محوری ترین شاخه های اخلاق به حساب می آید. احسان؛ یعنی انجام دادن کار نیک و شایسته به شکل کامل آن. این پژوهش دارای یک پیش گفتار و پنج بخش است. در پیش گفتار، موضوع بحث، سؤال ها، ضرورت، اهمیت، پیشینه و مبانی پژوهش بیان شده است. در بخش اول، معنای احسان و کاربرد آن در قرآن کریم مورد توجه قرار گرفته است. در بخش دوم، مصداق های احسان در آیات و روایات بیان شده است ؛ از جمله: انفاق، گذشت، تقوا، نماز، صبر، شب زنده داری، جهاد، کار مورد پسند، ایثار، موعظه، گفتن لا اله الاّ الله، کسب علم، سلام، گشاده رویی و.... بخش سوم به اقسام احسان اختصاص دارد؛ از جمله: احسان خداوند به مخلوقات و احسان انسان نسبت به خود و دیگران از قبیل: پدر و مادر، خویشاوندان، یتیمان، مساکین، همسایه، مسافر، رفیق، همسر، فرزند و... بخش چهارم به نیکوکاران اعم از پیامبران الهی و همه کسانی که تعبیر «محسن» برای آنان به کار رفته است اختصاص دارد. در بخش پنجم، پاداش و اجر نیکوکاران و آثار نیکوکاری در دنیا و آخرت مورد بررسی قرار گرفته است.

موضوع این تحقیق پایانی احسان در قرآن و سنت و پیامدهای اجتماعی و فردی آن است. با توجه به این که در دین انسان ساز اسلام احسان تاثیر به سزایی در خودسازی و خدمت به افراد جامعه را دارد لذا به نظر می رسید که تحقیقی در این باره صورت گیرد. با عملی کردن جلوه های احسان در بطن جامعه می توان در جهت تکامل و حسن روابط انسانی گام های موثری برداشت. به طور خلاصه می توان گفت جهت ترویج فرهنگ احسان در جامعه می بایست ابتدا احسان را بشناسیم تا بتوانیم راه سعادت خویش را پیدا نماییم تا در ورای خودسازی بتوان در جهت خدمت رسانی به جامعه نیز کمک کرد. همه دستورالعمل های اسلام همچون دانه تسبیحی به هم گره خورده اند که احسان رشته اتصال آن هاست و با به کار بستن و عمل کردن به آن می توان گفت زندگی بشر حال و هوای دیگری پیدا می کند و زندگی زیبایی خاصی می یابد. در همین راستا در این تحقیق پایانی به تفصیل درباره احسان و مصادیق آن و اثرات فردی و اجتماعی و دنیوی و اخروی آن به بحث پردازیم همچنین انواع احسان و ... را نیز مورد بررسی قرار می دهیم: جمع آوری مطالب و اطلاعات به روش کتابخانه ای صورت گرفته است. واژگان کلیدی این تحقیق پایانی برّ، صنیعه، محسن، احسان، اصطناع، عفو و معروف می باشد.

این پژوهش با عنوان «جاه طلبی و جنبه های تربیتی و روانی آن با تأکید بر قرآن و حدیث» در پنج فصل تنظیم شده است: فصل اول با عنوان کلیات و مفاهیم، به تبیین مسئله، اهمیت و اهداف موضوع پرداخته است. در فصل دوم، علل و انگیزه های جاه طلبی مانند فطری بودن تمایلات انسان، تکبر و شهرت و راهکارهایی برای غلبه بر آن ها بیان شده است. فصل سوم به تبیین نشانه های جاه طلبی پرداخته و از نفاق، دورویی، تظاهر و استفاده از اسباب نامشروع به عنوان برخی از آن نشانه ها یاد شده است. در فصل چهارم پیامدهای روانی، جسمانی و رفتاری جاه طلبی مورد بررسی قرار گرفته است. در فصل پنجم، شیوه های پیشگیری و درمان جاه طلبی به تفصیل بیان شده است؛ از جمله: ریاست مخصوص ذات خدا است، اما نسبت به غیر خداوند متعال، ریاست بقا ندارد، و با مرگ پایان می پذیرد، ریاست آرامش فکری و روحی انسان را سلب می کند، ریاست مسئولیت آور است، ریاست جاه و مقام و کمال نیست؛ بلکه زیان مادی و معنوی دارد و....

در این پژوهش به بررسی جایگاه زن با تکیه بر آیات قرآن پرداخته شده و از این موضوعات سخن رفته است: مقام و موقعیت زنان از نظر ارزش انسانی، آیا زنان از نظر آفرینش و سرشت با مردان همسان و برابرند؟ هدف از خلقت زنان چه بوده است؟ نقش و موقعیت آنان در داستان های قرآنی، حقوق زنان در نقش همسر، مادر و دختر خانواده، روابط متقابل زن و شوهر در خانواده، مسائل و مشکلات خانوادگی از قبیل طلاق و موضوعات بحث انگیز تعدد زوجات و نشوز، پایگاه زن در جامعه و موقعیت او به عنوان عضوی از امت اسلامی و نقش او در امور سیاسی، اجتماعی، امر بمعروف و نهی از منکر و هجرت و همچنین نقش او در برابر مشکلات اقتصادی جامعه و برقراری بینش توحیدی به منظور رفع تمایزات و تبعیضات طبقاتی.

اجل نام دیگر مرگ است و یکی از موضوعاتی است که در حوزه های مختلف کلام، فقه و ادبیات از آن سخن می رود.

نویسنده در این پژوهش آن دسته از غزلیات حافظ را که به آیات قرآن و روایات اشاره یا تصریح دارد، گردآوری کرده و آیات و روایات مربوط را مشخص نموده و توضیحات لازم را به دست داده است. ترتیب مطالب وی اینچنین است که نخست غزلیات متأثر از آیات و احادیث را آورده، سپس آیات یا احادیث مندرج در آنها را بیان کرده است. در پایان به این نتیجه می رسد که دیوان حافظ خود نوعی قرآن و حدیث منظوم است و رمزگونه بودن اشعار حافظ متأثر از قرآن است.

هوی پرستی، از اخلاق ناپسند انسان به شمار می رود. این پایان نامه سعی می کند در فصل های مختلف ، مسایل گوناگون این صفت نکوهیده را بررسی نماید. پرداختن به معنای لغوی و اصطلاحی ، هوی پرستی و ویژگی های هوی پرستان از دیدگاه قرآن ، نکوهش و بازداشتن انسان ها از هوی پرستی با توجه به نهج البلاغه ، تاثیرات ناخوشایند این عمل بر روح و جسم انسان، برخی عوامل پدیدآورنده هوی پرستی و موانعی که می تواند این صفت را از انسان زایل نماید، از نکات موجود در این پایان نامه است. به طور کلی مباحث این نوشتار ، توضیح روشنگری خواهد بود که افراد از این عمل ناپسند دوری نموده و موجبات تقرب خویش را به حضرت باری تعالی فراهم آورند. توجه کردن به آیات قرآن و مباحث روشنگر نهج البلاغه، می تواند یاری دهنده قدرتمندی در این امر بوده و انسان را به سوی تعالی و تکامل رهنمون گردد. هوی پرستی ، تاثیرات بسیار خطرآفرینی برای جسم و روح انسان دارد به گونه ای که عاملی است برای پدیدآوردن تکبر، خودخواهی، دورشدن از حقیقت مطلق و گمراهی انسان. تکبر باعث می شود راه های هدایت بر او مسدود شده و او را در جریان زندگی دنیوی و شناخت مسایل اخروی، در گمراهی ها سرگردان کند. حیرتی بی ارزش نصیب انسان می شود که راه حقیقت را ندیده و به بیراهه می رود. فرد هواپرست چنان در مشتهیان نفسانی خود مستغرق می شود که گویی راه گریزی نیافته و در گرداب جهل و نادانی به هلاکت می رسد. این پایان نامه ضمن برشمردن عوامل مختلفی که سبب هواپرستی می شود، گریزگاه این اوصاف ناپسند را متذکر شده و مبارزه با نفس و جهاد اکبر، تزکیه و تصفیه نفس و خوف از خداوند را موانعی برای گسترش انسان به متابعت هوی و هوس معرفی می کند.

انسان خلیفه الله است حق مسلم اوست که بداند از کجا آمده؟ به کجا می رود؟ و هدف از آفرینش او چه بوده است؟ هر انسانی به دنبال جواب می گردد. بحث پیرامون معاد و اعتقاد به حیات مجدد در واقع پاسخ به یکی از این سه پرسش است که پیوسته انسان متفکر با آن دست به گریبان است و خواهان حل آن می باشد. از معاد بحث می شود به این دلیل که با زندگی پس از مرگ آشنا شده و جایگاه آسایش و کمال خود را در آنجا آماده کرده و مقایسه ای بین حیات دنیوی و اخروی شده باشد. از معاد بحث می شود تا کمی و قلّت چند روزه حیات دنیا را نسبت به آخرت درک کرده و جایگاه انسانهای وارسته و سعادتمند که در آخرت از نعمت های بیکران الهی برخوردار می شوند و جایگاه انسانهای کج اندیش و ظالم را که در اخرت به عذاب الهی دچار می شوند را از نگاه قرآن، احادیث و عقل جویا شده، لذا این بحث تحت عنوان اثبات معاد از دیدگاه قران، سنت و عقل نامگذاری شده است که در چهار بخش تنظیم گردیده که بخش اول با عنوان معاد و کلیات دارای دو فصل و بخش دوم معاد در آئین اسلام با سه فصل و بخش سوم بررسی پژوهشها درباره روح و انتقال ان به سرای باقی با دو فصل و آخرین بخش که بخش چهارم است با عنوان منکرین معاد دارای دو فصل است. از معاد بحث می شود به این دلیل که با چشم انداز خود پس از عبور از مرگ آشنا شده و جایگاه آسایش و کمال خود را آماده کرده و به دنبال معنای لغوی معاد رفته و ریشه تاریخی آن را در میان اقوام مختلف جستجو کرد. اهداف معاد به طور مبسوط و گسترده بیان می شود و بیان احوال آنان که معاد را به یاد دارند و آنان که از یاد برده اند، پاسخ به شبهات و اشکالات مرتبط با مسأله معاد از جمله اهداف می باشد. درباره کتابهایی که درباره معاد نوشته شده کمتر به هدف از معاد توجه شده در این رساله هدف از معاد به طور مبسوط بحث شده است. از کلی گویی و پیچیدگی مطالب احتراز گردیده و در حد توان به تمام جزئیات در این خصوص پرداخته شده است و مسائل سیاسی امروز که گریبان گیر ضعیفان جامعه گشته و چنگال ابرقدرتها که بر جامعه های ناتوان سنگینی می کند با توجه به فلسفه معاد مورد بررسی قرار گرفته و سعی شده است با توجه به محتوای کار، روش کتابخانه ای بکار گرفته شده، نوشت ای در حد بضاعت خود گرد آورده که امید است مورد توجه خوانندگان عزیز قرار گیرد. واژگان کلیدی: معاد، سنت، عقل، برزخ، قیامت، صراط، نفخه صور، روح، حشر، دوزخ، بهشت، منکر.