مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

چکیدهبحث از اسماء و صفات حق تعالی از مباحث پردامنه است. از میان صفات حق تعالی، "اراده الهی" یکی از پرسش‏های اساسی است. این تحقیق علاوه بر بیان مطالب کلی پیرامون اراده، به بررسی معنا و ماهیت اراده الهی و مسائل پیرامون آن از دیدگاه سه متفکر شیعی، اشعری و معتزلی (شیخ طوسی، فخررازی و قاضی عبدالجبار) می‏پردازد و سپس نظرات این سه متفکر را با هم مقایسه می‏کند و وجوه تفاوت‏ها تشابهات آن‏ها را بیان می‏کند.روش تحقیق بکار گرفته شده در این پژوهش، روش کتابخانه‏ای و تحلیل محتواست. در این روش، پژوهشگر ارتباط مطالب مندرج در متن را مورد تجزیه و تحلیل قرار می‏دهد و نتایج زیر بدست می‏آید.اراده از نظر شیخ طوسی عبارت است از صفتی که مصحح و مجوز احداث فعل است و اراده الهی را امری حادث می‏داند و می‏گوید: اراده خدا از صفات فعل می‏باشد. از منظر او اراده صفتی مستقل و با صفات دیگر از جمله علم و قدرت مغایر است. اما فخر رازی در تعریف اراده چنین می‏گوید: اراده صفتی است که در آن اقتضای ترجیح یکی از دو طرف ممکن بر طرف دیگرش وجود داشته باشد، نه از روی اجبار و اکره بلکه از روی اختیار. او هم‏چون بقیه اشاعره اراده را امری قدیم می‏داند و از منظر او اراده الهی صفت فعل است و در رابطه اراده با سایر صفات از جمله (علم و قدرت) می‏گوید: مصادیق اراده خداوند یعنی مرادهای او همان مصادیق قدرت او یعنی مقدورات او می‏باشند و هر دوی اینها مصداق علم او نیز هستند، پس این سه صفت در مصداق تلاقی دارند.واژگان کلیدی: شیخ طوسی، فخرالدین رازی، قاضی عبدالجبار، شیعه، معتزله، اشاعره، اراده، مرید

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

واکاوی عدم نفوذ در ایقاعات

نویسنده:

سیده ریحانه افسریان محصل,سید محمدمهدی قبولی درافشان,سعید محسنی

نوع منبع :

مقاله , کتابخانه عمومی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

کلیدواژه‌های اصلی :

ایقاع , عمل حقوقی , عدم نفوذ , عقد , ایقاع فضولی , اراده , ایقاع اکراهی

چکیده :

عدم نفوذ، ضمانت اجرای فقدان برخی از شرایط اساسی صحت معاملات است و به طور معمول در عقود فضولی، اکراهی و برخی از قراردادهای محجورین مطرح می شود. بر اساس این وضعیت حقوقی، قرارداد، فاقد اثر بوده و سرنوشت آن به الحاق بعدی رضای معتبر (اجازه) یا اعلام رد توسط ذی نفع وابسته است. این وضعیت به طور معمول در عقود به رسمیت شناخته شده، لیکن نظر مشهور، عدم پذیرش آن در ایقاعات است. با این همه مسئله این است که آیا ادلۀ نظر مشهور، توانایی توجیه تبعیض میان عقد و ایقاع از این جنبه را دارد؟ در این جستار با رویکردی فقهی - حقوقی و با روشی توصیفی - تحلیلی، در صددیم تا از سویی به تبیین و نقد ادلۀ پذیرفته نشدن عدم نفوذ در ایقاعات بپردازیم و از سوی دیگر، نظریۀ پذیرش عدم نفوذ در ایقاعات را تحلیل و سعی در اثبات آن می کنیم.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

گلاسنهایت و مسئله ی اراده در فلسفه ی هایدگر

نویسنده:

مهدی کرد نوغانی

نوع منبع :

مقاله , کتابخانه عمومی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

کلیدواژه‌های اصلی :

انفعال , کنش (عمل - فعل) , هایدگر , وجود (اسماء اول عرفان نظری) , اراده , نفی اراده , گلاسنهایت , درباره هایدگر

چکیده :

مسئله ی اراده در فلسفه ی هایدگر حائز اهمیت فراوانی است. این مسئله را می توان از هستی و زمان تا آثار متأخّر هایدگر دنبال کرد. به نظر می رسد علیرغم نقد هایدگر بر سوبژکتیویسم و تفکّر مبتنی بر تمثّل، که نام های دیگری برای اراده هستند، وی تا زمان طرح اصطلاح پیچیده ی گلاسنهایت نتوانست به طور اساسی از اراده فاصله بگیرد. پیش از به پیش کشیدن این اصطلاح، فلسفه ی هایدگر به طور کامل از اراده عاری نیست و اراده در تصمیم های دازاین (در هستی و زمان) و یا به عنوان اراده ای ترانساندانتال (در آثار 1929-1928) که هر اراده ای را ممکن می سازد، نهفته است. پس از این دو دوره، همدلی هایدگر با هیتلر سبب می شود که هایدگر نوعی اراده گرایی جمعی را طرح کند که هر فردی باید اراده ی خود را در راه آن قربانی کند. پس از این سه دوره، هایدگر در مواجهه با نیچه از اراده روی بر می گرداند. نیچه به عنوان متفکّری در پایان متافیزیک غرب و قلّه ی بحث از اراده، هایدگر را متوجه آن می کند که وجود در دوران مدرن همان اراده است که نهایتا در قالب تفکّر تکنولوژیک به صورت ""اراده به اراده"" درآمده است. اگر نیچه مسئله را برای هایدگر مشخص می کند، این اکهارت است که شروعی را برای پاسخ به این مسئله نشان می دهد. این مقاله به روشن کردن این موضوعات می پردازد: منظور از دامنه ی اراده چیست؟، نسبت گلاسنهایت با کنش و انفعال، نسبت اراده و پرسش از وجود و نسبت هایدگر با عرفان مسیحی اکهارت.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

انسان شناسی پلاگیوس

نویسنده:

قربان علوی,شیبا شیبانی

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

کلیدواژه‌های اصلی :

نجات , طبیعت انسان , اراده , گناه ازلی , پلاگیوس و آگوستین

چکیده :

یکی از مسائل اساسی مطرح در اندیشه پلاگیوس که سبب شکل گیری مناقشه مهمی با آگوستین متفکر پرنفوذ کلیسای مسیحی گردید چیستی طبیعت انسان، ماهیت گناه، گناه ازلی و آثار آن، طبیعت و اراده انسان و راه نجات است. این پژوهش نشان می دهد که آموزه هایی که پلاگیوس درباره انسان مطرح می کند گرچه در طی شوراهایی تحت عنوان بدعت محکوم شده است، به نظر بسیاری از محققان دوره مدرن بخشی از سنت مسیحی است. پلاگیوس معتقد است انسان ذاتاً خوب و آزاد آفریده شده است و چنین نیست که طبیعتش را ضعفی اسرارآمیز مخدوش و ناتوان کرده باشد. ایده گناه ازلی کفرآمیز و غیر قابل تصور است. ویژگی های برتر انسان عقل و اراده آزاد اوست. آدم بواسطه اراده آزاد مرتکب گناه گردید. فرزندان او نیز اینگونه هستند. مرگ جسمانی نتیجه گناه نیست. فقط مرگ معنوی نتیجه آن است که هر انسان آن را از طریق گناهان اکتسابی خود به دست می آورد. فیض الهی سه جنبه دارد. (الف) قانون و ساختار طبیعی انسان ( عقل و اراده آزاد) که همه انسان ها از آن برخوردارند، (ب) شریعت الهی که به عقل تاریک شده بواسطه گناه کمک می کند و وظایف او را یادآور می شود، و (ج) فیض مسیح که که زنگار گناه را می زداید، شریعت را در قلب انسان قرار می دهد و الگوی زندگی اخلاقی و بدون گناه می گردد. از آنجا که خدا می خواهد همه انسان ها نجات یابند، عدم رستگاری انسان را باید نتیجه استفاده نادرست از اراده او دانست.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

اخلاق ارسطویی: توصیفی یا کاربردی : سال سوم، شماره 9 : پژوهشنامه اخلاق

نویسنده:

حسن مهرنیا

نوع منبع :

مقاله , کتابخانه عمومی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

وضعیت نشر :

قم: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها : دانشگاه معارف اسلامی,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

اراده , اعتبار عقل , حکمت نظری , حکمت عملی , بدن , انفعال نفسانی , علم اخلاق , عقل , انفعالات , اخلاق ارسطویی , عقل ارسطویی , اراده , اخلاق دکارت , اخلاق ارسطویی

کلیدواژه‌های فرعی :

سعادت , عادت , انتخاب , فضیلت اخلاقی (فضایل اخلاقی) , عمل اخلاقی , ضعف نفس , عمل اختیاری , نسبی‌گرایی , تعالیم اخلاقی , نظریه اعتدال , حکمت عملی , اخلاق نیکوماخوسی ,

چکیده :

بحث اخلاق از مهم ترین مباحث معرفتی بوده و فراز و نشیب بسیاری داشته است. دکارت در کتاب گفتار در روش، ضمن نقد روش و آرای علمای اخلاق به ویژه ارسطو و متهم نمودن آنان به گزافه گویی، تصویرپردازی و توصیف گرایی و نیز عدم ارائه راه صعود به قله رفیع اخلاق، وعده می دهد که در نظام اخلاقی خود، نردبانی برای صعود به این قلّه و نیز اخلاقی کاربردی و توصیه ای ارائه نماید. این مقاله به بررسی تطبیقی این دو رویکرد می پردازد و نشان می دهد اتهامات دکارت به اصحاب مدرسی به ویژه ارسطو صحیح نیست و وی به رغم استفاده فراوان از ارسطو در بحث اخلاق و مابعدالطبیعه، جانب انصاف را نگه نداشته است. همچنین وعده او به ارائه بنای استوار اخلاقی و اخلاق کاربردی و توصیه ای هیچ گاه جامۀ عمل نپوشید

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 91 تا 118

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

الدین و البشریه مواقف سلبیه عبر التاریخ

نویسنده:

عادل الامیر

نوع منبع :

رساله تحصیلی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

وضعیت نشر :

ایرانداک,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

دین , علوم انسانی , جبر و اختیار(کلام) , اراده , اشاعره (اهل سنت) , کلام , امر بین امرین , قضا و قدر , ادله عقلی , تاریخ اقتصادی , بشر , کلام , Religion , ادله نقلی , اراده , religious beliefs , religious beliefs , mankind , religious beliefs , economic history , religious beliefs , Religious beliefs , Religious beliefs , Religious beliefs , religious beliefs , religious beliefs , mankind , economic history , باور دینی‌

چکیده :

پژوهش حاضر از منظری تاریخی به مقوله دین و دینداری و اعتقاد بشر به خدا، نبوت، معاد و... می‌پردازد و عوامل تأثیرگذار در انحراف بشر از عقاید حقه و گرایش وی به اعتقادات باطل و انحرافی را بررسیده و عبرت‌های تاریخی در این زمینه را به تصویر می‌کشد. نویسنده ضمن ارائه تاریخچه ادیان مختلف توحیدی و غیر توحیدی، به تبیین عوامل وقوع انحراف در ادیان بشری پرداخته و انحراف اقوام و مذاهب گوناگون به ویژه دین مسیحیت، یهودیت و حتی مسلمانان را بررسی کرده است. فصل اول از این نوشتار، ضمن بیان ضرورت نیاز بشر به دین و عقاید سالم دینی، به بحث درباره نظریه اصالت توحید پرداخته و نسبت بین عقیده و انسان، اهمیت اعتقاد به توحید در جهان امروز و عقاید الهی تحریف شده مانند مجوس، زرتشت، یهودیت، مسیحیت، صابئین و دین بودایی را باز می‌گوید. نگارنده در همین زمینه به معرفی فرقه‌های دین مجوسیت، کتاب مقدس زرتشتیان، تاریخ یهود، انبیای یهود، عقاید یهودیان، مصادر دین یهودیت، فرقه‌های یهود، مسیحیت، زندگانی حضرت مسیح، عقاید مسیحیان، انجیل، ظهور کنیسه، مسیحیت کاتولیک، ارتودوکس، پروتستان، عقاید صابئین، فرقه‌های صابئه، کتاب‌های دینی آنان، رجال دینی صابئه، عقاید الحادی آنان، معرفی دین بوداییان، کنفوسیوس، دین هندو، برهمایی، تثلیث هندو، مذهب سیک، عقاید سیک‌ها، عبادت آنان و مذهب شک آنان پرداخته است. وی در فصل دوم عوامل وجود انحراف در دین را از لحاظ تاریخی شرح می‌دهد. او در این فصل ابتدا هدف از خلقت انسان، و تشریع دین و آثار دین در زندگی وی را بررسیده و دین را مایه رستگاری آدمی در دنیا و آخرت می‌خواند. آن‌گاه عوامل انحراف در ادیان همچون: انحراف در دین نوح، هود، صالح، ابراهیم، لوط، شعیب، موسی، عیسی و دین حضرت محمد( را واکاویده، انحراف یهودیان، مسیحیان و مسلمانان از دین اصیل خویش، مانند عدم تبلیغ درست دین را تبیین کرده است

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

ساحت ارادی نفس در نظر غزالی : سال 44، شماره 2 : فلسفه و کلام اسلامی

نویسنده:

زهرا (میترا) پورسینا

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

وضعیت نشر :

تهران: دانشگاه تهران,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

نفس از نظر غزالی , رابطه نفس و اراده

کلیدواژه‌های فرعی :

عقل عملی , اراده , فعل اختیاری , قوه عامله , ساحت ارادی , قوه محرکه , ارزیابی اخلاقی , اراده , سطح حیوانی نفس , سطح انسانی نفس , عقل عملی و ساحت معرفتی , معنای حقیقی فعل , اراده برخاسته از آگاهی ,

شاپا (issn):

2008-9422

چکیده :

در مقاله پیش رو دیدگاه غزالی در خصوص ساحت ارادی نفس مورد بررسی قرار می گیرد. غزالی ساحت ارادی انسان را در دو سطح حیوانی و انسانی مورد توجه قرار می دهد. به کارگیری تعابیری چون قوه عامله، عقل عملی، قدرت، و اراده از سوی او در اطلاق به ساحت ارادی نفس انسانی مسئله مهم حیث معرفتی یا تحریکی داشتن عقل عملی را پیش می کشد که بررسی موضوع نشان دهنده اعتقاد غزالی به تعلق عقل عملی به ساحت معرفتی و تأکید بر نقش تحریکی آن در انجام افعال است. اهمیتی که غزالی برای حضور عنصر آگاهی در افعال ارادی قائل است شکل گیری «فعل» به معنای واقعی را منوط به وجود اراده برخاسته از آگاهی قرار می دهد و این مسئله در بحثهای «معنای حقیقی فعل»، «نقش اختیار در ارزیابی اخلاقی افعال»، و «تبیین مفهوم اختیار» نشان داده می شود. چنانکه در بحث افعال اختیاری تأکید ویژه ای که غزالی بر عنصر فهم یا ادراک عقلانی برای درک خیر بودن فعل و برانگیخته شدن اراده پس از آن دارد جلب نظر می کند.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 53 تا 77

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

تبیین فلسفی اراده از دیدگاه توماس اکوئیناس و صدرالمتالهین

نویسنده:

گیتا مقیمی

نوع منبع :

رساله تحصیلی , مطالعه تطبیقی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

وضعیت نشر :

ایرانداک,

کلیدواژه‌های اصلی :

فلسفه و منطق , علوم انسانی , آکوئیناس , تبیین (منطق) , اراده , صدرالدین شیرازی،محمد بن ابراهیم

چکیده :

در این نوشتار ، تطبیقی بین دیدگاه توماس آکویناس و صدرالمتالهین در باره اراده انسان صورت گرفته است تا روشن شود که در هریک از این دو نظام فلسفی چه تبیینی در باب اراده انسان صورت پذیرفته است، نقاط ضعف و قوت این تبیین ها در مقایسه با یکدیگر در چه مواردی است و کدامیک از این تبیین ها در حل مشکلات مربوط به اراده انسان از موفقیت بیشتری برخوردار است.مسئله تقدم یا تاخر عقل و اراده انسان نسبت به یکدیگر ، چگونگی تبیین اختیار انسان و نحوه ارتباط اختیار انسان با مشیت الهی از مسائل مهم و بحث انگیزی هستند که در این مبحث مطرح می باشند.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

قلمرو فعالیت شیطان از نظر قرآن کریم

نوع منبع :

مقاله , کتابخانه عمومی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF نسخه htm

وضعیت نشر :

دائرة المعارف اسلامی طهور,

زبان :