مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

یکی از عوامل مهم در سلامت روانی التزام به موازین اخلاقی است. هدف پژوهش حاضر معرفی مهم‌ترین مصادیق اخلاقی است که در بهبود سلامت روانی نقشی سازنده و مهم دارند. سؤال اساسی این است که شاخص‌ترین مصادیق اخلاق که در بهبود سلامت روانی نقش دارند، کدامند و فرآیند تأثیرگذاری آن‌ها چگونه است؟ پژوهش حاضر از تحقیقات کیفی است و با روش توصیفی-تحلیلی و استنباطی ضمن اشاره به مهم‌ترین فضایل اخلاقی، به نقش مؤثر آن‌ها در بهبود و تقویت سلامت روان افراد می‌پردازد. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد تقویت هنجارهای اخلاقی در روابط افراد، فضای روان‌شناختی و ذهنی آنان را بهبود می‌بخشد، مشکلات روانی را کاهش می‌دهد و زمینه را برای سلامت و آرامش روانی افراد فراهم می‌کند. پایبندی به فضایل اخلاقی مانند روابط کلامی نیکو، خوش‌بینی، صداقت، فداکاری، نیکوکاری، پرهیز از حسادت و... موجب دوستی و محبت و رضایت خاطر در میان افراد می‌شود؛ درنتیجه، تنش‌های روانی کاهش می‌یابد و آرامش و سلامت روانی به‌وجود می‌آید. التزام به هنجارهای اخلاقی علاوه بر بهبود سلامت روان، فضای کسب‌وکار را نیز بهبود می‌بخشد و از این طریق نیز در تحقق و بهبود سلامت روان افراد مؤثر است.

نقش‌های جنسیتی والدین مجموعه‌ای از رفتارها و ویژگی‌هایی است که انتظار می‌رود پدر و مادر در مقابل فرزندان داشته باشند. این موضوع در سیره معصومین ع در قالب توصیه‌های اخلاقی و روش‌های تربیتی مورد توجه ویژه قرار گرفته است. با وجود این ورود فمینیسم به کشورهای اسلامی در دهه‌های اخیر باعث تغییر در این نقش‌ها و والدین اندروژنی شده و سردرگمی و دوگانگی شخصیت فرزندان و در نهایت تزلزل نظام خانواده را به دنبال داشته است. فمینیسم رادیکال نقش زنان را به دلیل همسری و مادری نقشی فرودست می‌داند و با حرکت به سمت والدین اندروژنی، مردان را به سوی پذیرش نقش‌های غیر طبیعی و جایگزین مادر سوق می‌دهد. مقاله پیش‌رو با هدف بررسی و تحلیل دیدگاه‌های فمینیسم رادیکال در مورد نقش‌های جنسیتی والدین به این سؤال اصلی پاسخ می‌دهد که چگونه می‌توان با توجه به سیره معصومین ع به تحلیل و نقد نظریة فمینیسم تندرو در زمینه جابه‌جایی نقش‌های جنسیتی والدین پرداخت. روش این تحقیق توصیفی- تحلیلی بوده و اطلاعات به روش کتا‌بخانه‌ای جمع‌آوری شده است. یافته‌های تحقیق از این قرار است که با توجه به سیرۀ معصومین ع فرزندان نیاز به پدری دارند که اقتدار و مردانگی داشته و برنامه‌ریزی، سرپرستی و ادارة امور زندگی را بر عهده گیرد. آنان همچنین مادری را می‌خواهند که در خانه با عواطف، محبت و احساساتش، نیازهای عاطفی فرزندان را تأمین کند. با پذیرش درست نقش‌ها از سوی والدین فرزندان نیز از سلامت جنسی و هویتی برخوردار شده و کمتر دچار بحران هویتی خصوصاً در بزرگسالی می‌شوند. همچنین آنان شناخت درستی از هویت خود پیدا کرده و در بزرگسالی از تمایلات نفسانی دور می‌مانند.

عنوان این پژوهش نقش مادر در پیشگیری از بحران هویت دینی فرزندان با رویکرد تربیت عقلانی است. بحران هویت دینی را می‌توان یکی از چالش‌های عصر حاضر دانست که پیامدهایی چون دین‌گریزی، پوچ‌گرایی، شخصیت انفعالی، جامعه‌گریزی، تضادهای درونی و آینده‌هراسی را در افراد به دنبال دارد. از آن‌جا که مادر در امر تربیت دینی فرزندان نقش شگرفی دارد، در این پژوهش تلاش شده نقش مادر در پیشگیری از بحران هویت دینی فرزندان از طریق جمع‌آوری اطلاعات کتابخانه‌ای و با روش توصیفی‌-‌تحلیلی مورد بررسی قرار گیرد. راه حل پیشنهادی نگارنده براي حل اين معضل، پرورش عقلانیت در فرزندان است. نتیجه این که مادر با پرورش عقلانیت در هویت‌بخشی دینی به فرزندان، می‌تواند در سایه معرفت‌افزایی با بالابردن شناخت آنان از هستی، اصول عزت نفس، خودکنترلی و آزاداندیشی را در آن‌ها بنا کند تا ضمن کسب تجربه و عبرت‌آموزی در کنار مهارت نقادی و افزایش خلاقیت، بر اساس برنامه‌ای حساب شده و چشم‌اندازی جامع نسبت به آینده، شرایط حضوری سازنده در اجتماع را برای آنان فراهم نماید.

خانواده در سرنوشت و سعادت هر جامعه‌ای به عنوان مهم‌ترین منشأ شکل‌گیری جامعه، نقش بسزایی دارد تا بدان جا که سعادت و سلامت جامعه با سعادت و سلامت خانواده گره‌خورده است. از این رو اسلام به این نهاد توجّه ویژه‌ای داشته است و برای خانواده در مراحل مختلف رهنمون‌هایی را بیان نموده است تا به رشد و کمال واقعی دست یابد. دین که به همه‌ نیازهای خانواده در جهت رسیدن به رشد و شکوفایی توجّه داشته است به تربیت اعضای خانواده توجّه ویژه دارد و از آن جهت که دین به هر موضوعی جامعه‌نگر است به تمامی ابعاد تربیت توجّه دارد و از آن‌رو که تربیت جنسی زیربنایی‌ترین نوع تربیت است، بدان عنایت ویژه‌ای داشته است. میل به تربیت جنسی که در نگاه اندیشمندان و صاحب‌نظران اجتماع سابقه‌ای طولانی دارد در دین اسلام مورد اهتمام ویژه‌ای قرار گرفته است و با تأکید فراوان نسبت به این نوع تربیت، راهکارهایی بیان شده است؛ امّا با وجود این در جوامع اسلامی این بخش از تربیت مورد بی‌مهری قرار گرفته است. این پژوهش به دنبال این است که با تبیین جایگاه خانواده در سلامت جامعه به گوشه‌هایی از اهتمام قرآن و روایات به تربیت جنسی اشاره نماید و بی‌شک تبیین مبانی و اصول این نوع تربیت متناسب با جامعه نیازمند پژوهش‌هایی مفصّل و شایسته است.