جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

هدف پژوهش حاضر بررسی چگونگی آموزش غیرت دینی در کتب دین و زندگی دورة دوم متوسطه جهت شناسایی مؤلفه های آشکار و مغفول آن بود. روش پژوهش تحلیل محتوای کیفی و جامعة پژوهشی آن شامل سه عنوان کتاب درسی دین و زندگی دوره دوم متوسطه در سال تحصیلی1400-1399 بود که با توجه به ماهیت موضوع پژوهش، از نمونه گیری صرف نظر شد و کل متن، تصاویر و تمرین های کتب مورد بررسی قرار گرفتند. ابزار اندازه گیری، سیاهة تحلیل محتوای محقق ساخته بود که برای حصول اطمینان از روایی صوری و محتوایی آن، از نظر متخصصان استفاده و جهت تأمین پایایی، روش اسکات به کار گرفته شد. نتایج پژوهش نشان داد که مؤلفه هایی از غیرت دینی در کتب موجود هستند و به صورت آشکار قرار گرفته اند؛ اما مواردی مانند واکنش در برابر توهین کنندگان به مقدسات (قرآن، پیامبر، اهل بیت، مساجد و اماکن مقدس)، مقابله با نفاق، مجاهدت و دفاع برای زنده نگه داشتن دین و ارزش های دینی، عدم سازش و معامله بر سر اصول دین و عدم اباحه گری از یاد رفته اند که می تواند آثاری چون تسلط نَرم دشمنان، ایجاد تفرقه، قداست زدایی از شعائر الهی، ایجاد یأس و ناامیدی دربارة ایستادگی در برابر حق، افزایش گناه، آسیب های اجتماعی و پیش گرفتن راه بی قیدی را به همراه داشته باشد.

پرسش از «معنای زندگی» اگر چه در قالب پرسشهای مشابه بامحتوای مشترک ، پرسش هر انسان صاحب اندیشه در همه‌ی عصرها و مکان ها بوده است اما به صورت منسجم و نظام مند، امروزه از پرسشهای اساسی بشری است، که در این رساله با عنوان معنای زندگی از دیدگاه قرآن و عترت در اندیشه‌ی حکمت متعالیه، به روش تحقیق کتابخانه‌ای سعی شده است تا پرسش مذکور از دیدگاه دین مبین اسلام ( در قرآن و عترت) و اندیشه های حکمت متعالیه پاسخ داده شود. به ضرورت بحث، ابتدا نظریه های طبیعی و فراطبیعی درباره معنای زندگی از دیدگاه نظریه پردازان غربی به طور اجمال بیان گردیده است و سپس ضمن ارائه‌ی تعریف و معنای زندگی و توضیح و تبیین عوامل و موانع معنا داری زندگی، به این نتیجه دست یافته ایم که معنای زندگی هر موجودی برابر با تحقق آثار مطلوب آن وجود می باشد و ایمان به خدای خالقبالحق و بی نهایت و ایمان به جاودانگی دو عامل اساسی معنای داری زندگی است؛ و اندیشه ی مرگ و نیستی، از دست دادن ها و به دست نیاوردن ها نیز از جمله موانع معنا داری زندگی می‌باشند که با تحلیل و بررسی این موانع، سعی به رفع آنها شده است.

اخلاق، موضوعی کلیدی و مورد توجه در ادیان به‌ویژه ادیان توحیدی است و سرآمد آن در دین خاتم است که خدای متعال پیامبر خاتم9 را به «وَ إِنَّکَ لَعَلَی خُلُقٍ عَظِیمٍ» توصیف فرموده است. افول اخلاق در هر جامعه‌ای هرج و مرج و انتشار آثار و پیامدهای زندگی جاهلی در آن جامعه را به‌دنبال خواهد داشت. اما رشد و گسترش اخلاق در جامعه و ممانعت از افول آن، پیشرفت و رسیدن به قله‌‌های سعادت و بهروزی را برای آن جامعه به‌همراه دارد. این تحقیق با روش توصیفی ـ تحلیلی و با ابتناء به منابع و اسناد کتابخانه‌ای به‌دنبال بررسی علل افول اخلاق در جامعه دینی بر پایه آیات و روایات تفسیری است؛ بررسی این موضوع از منظر منابع اسلامی و توجه همگانی مردم و مسئولان به این آموزه‌ها می‌تواند در پیشگیری افول اخلاق و نیز درمان ابتلاء جامعه دینی به افول اخلاق کمک موثری نماید. براساس یافته‌های پژوهش علل افول اخلاق از منظر آیات و روایات را می‌توان در سه بُعد علل بینشی، گرایشی و رفتاری بررسی نمود؛ مهم‌ترین علت بینشی افول اخلاق در جامعه دینی بلکه در همه جوامع، عدم شناخت حقیقی خدای متعال و معاد است؛ ازجمله علل گرایشی افول اخلاق در جامعه دینی، میل به ریاست، رفاه‌طلبی، حب دنیا و میل به جاودانگی است و ازجمله مهم‌ترین علل رفتاری افول اخلاق در جوامع دینی، دوری از خدای متعال، کسب حرام، ریاست طلبی و راحت‌طلبی است.

مساله ی اصلی این پژوهش مقایسه تطبیقی جدول فضایل و رذایل در اخلاق توحیدی علامه طباطبایی و اخلاق فلسفی جلال الدین دوانی می باشد. در واقع این پژوهش قصد دارد ابتدا فضایل و رذایل در اخلاق توحیدی علامه طباطبایی و همچنین در اخلاق فلسفی جلال الدین دوانی را در قالب جدولی ارائه دهد و سپس به مقایسه ی آنها بر مبنای اشتراکات و اختلافات بپردازد. از طرفی به دنبال مقایسه ی نقاط قوت و ضعف و ارتباط بین موارد حاصل می باشد. در رویکرد فلسفی، جلال الدین دوانی مورد توجه است، به این دلیل که به ندرت مورد بررسی قرار گرفته است. کتاب " اخلاق جلالی " بسیار متأثر از اخلاق ناصری است، تا حدی که می توان آن را از آثار وابسته به اثر خواجه به شمار آورد. اگرچه احاطه علمی و دقت های فنی مصنف که قطعا بر غنا و زیبایی متن افزوده است را نیز نباید از نظر دور داشت، به علاوه دقت مؤلف در حذف برخی مباحث و جداکردن مباحث مربوط به تهذیب اخلاق از مباحث اصلی و ذکر آنها در مقدمه کتاب شایان توجه است، البته طبیعتا اشکالاتی هم وجود دارد.

شناخت ارزش‌های مثبت و منفی فرزندان از منظر والدین به دلیل تأثیری که در تصمیم‌گیری‌ها و انگیزه‌های والدین برای فرزندآوری دارد، نقش مهمی در تغییرات سطوح باروری یک جامعه ایفا می‌کند. پژوهش حاضر، به‌منظور بررسی ارزش فرزندان از دیدگاه والدین شهر قم انجام شد. روش این پژوهش به لحاظ هدف بنیادی و به لحاظ رویکرد کیفی از نوع تحلیل مضمون به شیوۀ براون و کلارک (2006) است. جامعۀ پژوهش شامل زوجین دارای فرزند بود که به غرفه‌های نمایشگاهی جمعیت در شهر قم در سال 1403 مراجعه داشتند و علاقه‌مند به حضور در مطالعۀ حاضر بودند. نمونه‌ متشکل از 30 نفر از والدین 25ـ52 سال که در پژوهش حضور داشتند. برای گردآوری داده‌ها از مصاحبۀ عمیق نیمه‌ساختاریافته و به‌منظور تحلیل داده‌ها از کدگذاری نظری اولیه و با استفاده از مقوله‌بندی این کدها استفاده شد که 250 کد باز، 34 مقوله و 11 زیرمقوله و 2 محور دست یافت. تحلیل داده‌ها نشان داد که ارزش فرزندان، دارای دو محور اصلی ارزش مثبت و منفی فرزندان و 11 زیرمقوله با عناوین «نشاط و شادکامی»، «احساس خوش معنوی»، «امیدبخشی»، «یاری‌دهندگی»، «تقویت و توسعة خود»، «پایداری زندگی مشترک»، «پویایی و کارآمدی خانواده»، «هراس از نیازهای فرزندان»، «هزینة اقتصادی»، «مشکلات خانوادگی»، «زحمات جسمی» می‌باشد و در انتها به بررسی ارزش‌های منفی فرزندان از منظر اسلامی پرداخته شد.