مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

اعتقاد به معاد و رستاخیز از بن‌مایه‌‌های جهان‌بینی ایرانیان باستان است. زیرا بدون باور به غایتی برای جهان، آفرینش نخستین نیز کامل نگردیده وبه امری بی‌‌هدف تبدیل می‌شود. در هر دو دین اسلام و زرتشت، هر انسانی باز‌تاب اعمال خود در این جهان را به صورت پاداش و جزا در جهان دیگر خواهد دید.گناه‌کاران به دوزخ می‌‌روند و پرهیزکاران در بهشت جای می‌‌گیرند. بنابر اعتقادات زرتشتیان، دوزخ ابدی نیست و گناه‌کاران نیز پس از آن‌که جزای اعمال بد خود را دیدند، به بهشت رفته و در آن‌جا به ادامه‌ی زندگی مینوی خود می‌‌پردازند. در این پژوهش، مسئله‌ی بهشت و جهنم را از دیدگاه دو دین اسلام و زرتشت مورد بررسی قرار داده‌ایم و از متون مقدس این دو دین یعنی قرآن کریم و اوستا مدد گرفته‌ایم تا به اهمیت مسأله‌‌ی معاد و مفهوم بهشت و جهنم از دیدگاه این دو دین پی ببریم.

شادی و فرح از جمله نیازهای روحی و روانی انسان است که بر نگرش‌ها و باورهای او تأثیر بسیار ی می‌گذارد؛ و می‌تواند همه ی جنبه‌های شخصیت او را در حال و آینده، دستخوش تغییر و تحول کند. افزون بر این، این عنصر حتی می‌تواند بر حیات اخروی انسان نیز تأثیر مثبت یا منفی بسیاری داشته باشد.با این حال، همیشه سوالاتی در این رابطه ذهن انسان های معتقد را به خود مشغول داشته که آیا محتوا و قالب شادی با روح دین و فطرت انسانی سازگار است؟ و آیا هر نوع شادی و نشاطی مورد موافقت شرع می باشد؟ و آیا ادیان آسمانی در این رابطه به نیازهای روانی انسان نیز توجه کرد ه اند یا خیر؟نگاه اجمالی به ادیان الهی بیانگر این مطلب است که ادیان آسمانی، به نیازهای روحی و جسمی انسان توجه داشته و نه تنها شادی نهی و انکار نشده، بلکه روش های مختلفی برای ایجاد آن بیان شده است. وجود آیات متعدد در قرآن کریم و عهدین حاکی از اهمیت این موضوع در ادیان آسمانی است. بنابراین، پژوهش حاضر تلاش دارد، مبانی فقهی شادی و فرح را از دیدگاه اسلام و یهود مورد بررسی قرار دهد. بر اساس تعالیم ادیان آسمانی، در زندگی جاودان و ابدی انسان، شادی مطلوب جز در پرتو دین داری، تحقق نخواهد یافت. در این ادیان، دین داری مصداق شادی مطلوب بیان شده، با این تفاوت که در قرآن کریم این موضوع به صورت دقیق، جامع و کامل، هماهنگ با تمام ابعاد زندگی انسان و منطبق با خواسته های فطری او جهت نیل به سعادت دنیا و آخرت طراحی شده است. کلیدواژه ها: فقه، شادی، فرح، نشاط، غم، دین ، اسلام، یهود.

زبان عرفانی از لغات و اصطلاحات عرفانی که بار اصلی معنا را بر دوش می‌کشند و فهم صحیح ادبیات اصیل عرفان فـارسی در گرو تشخیص این اصطلاحات است، مشحون است. در این پژوهش تلاش می‌گردد تا چهار کتابِ عرفانی اسرارالتوحید، حدیقه‌الحقیقه، تذکره‌الاولیاء و عوارف‌المعارف بررسی شده و ضمن استخراج معانی بدست آمده از هر اصطلاح عرفانی و شواهد موجود در کتب مذکور، سیر تحوّل معانی آن تعابیر عرفانی با روش توصیفی- تحلیلی بررسی گردد. مطالعه در آثار فوق، بیانگر این مهمّ است که معارف صوفیان به مرور زمان تکامل یافته، در انتقال این معانی، قالب زبان نیز از نوعی سیر تکاملی تبعیت نموده است. عرفا برای بیان درست و دقیق مفاهیم و معانی تازه عرفانی، یا واژه‌هایی جدید آفریده و وضع کرده‌اند و یا بر تن واژه‌های متداول قدیمی، معانی جدیدی پوشانده‌اند.

در این تحقیق تفکر و ابعاد آن از منظر دین مبین اسلام و نیز تأثیر اندیشه و تفکر در تربیت دینی مورد بررسی قرار گرفته است.در ابتدا به بیان مساله تحقیق پرداخته شده که چرا در اسلام به مساله تفکر و واداشتن انسانها به تفکر بهای بسیار داده شده هدف کلی این تحقیق بررسی ابعاد تفکر در اسلام و تأثیر آن در تربیت و اهداف جزئی آن ،و دیگری تبیین اثر تفکر در تربیت می باشد. سوالات یا فرضیه های این تحقیق عبارتند از اینکه ابعاد تفکر در دین اسلام کدامند و اینکه این ابعاد چه تأثیری بر تربیت دارند؟ در این تحقیق از چهارچوب تلفیقی استفاده شده که مبنای آن ارائه الگوی تربیتی است. از روش تحلیل محتوی کیفی بهره گرفته شده که شامل مراحلطرح مساله ، بیان ضرورت ، اهداف پژوهش، تشریح روش تحقیق، چهارچوب نظری مبنی فرضیات و پرسشهای تحقیق، تشریح روش تحقیق و در ادامه گردآوری داده ها، منظم کردن داده هاف تحلیل و تفسیر داده ها، بررسی فرضیات با نتایج حاصل از تحلیل داده ها و در نتیجه جمع بندی و نتیجه گیری پژوهش می باشد. جامعه آماری تمام آیات و برخی احادیث پیرامون تفکر و ابعاد آن و نقش تربیتی آن بوده و نمونه تحقیق انتخاب از بین تمامی آیات و احادیث برگزیده می باشد. در این تحقیق با مراجعه به آیات و روایات و تجزیه و تحلیل مضامین آنها اطلاعات گردآوری شده و مضامین استفاده شده دارای معانی مستقل و جامع می باشد. عبارات کلیدی این تحقیق تفکر و تربیت می باشد که به بیان و توضیح آن در محتوا پرداخته شده است.در پایان پیشنهاد می شود که این موضوع و موضوعات مشابه آن که تفکر و ابعادش را در مکتب رهایی بخش اسلام مورد بررسی قرار داده است بیشتر مورد توجه مسئولین و مجریان تربیت و پرورش اندیشه در کشورمان ؛ برای تمامی سنین از جمله نوجوانان و جوانان قرار گیرد و از همان ابتدا در نظام آموزشی کشور به این مساله مهم اهمیت وافر داده شود و حتی واحدی از دروس را به درس پژوهش اختصاص دهیم تا دانش آموزان مجبور به تفکر و بحث و بررسی پیرامون مسائل مختلف گردند و بیشتر تولید کننده اندیشه باشند تا مصرف کننده آن.

ظلم امری نکوهیده و مخالف فطرت انسانی است و روح انسان ها آن را بر نمی تابد. دین اسلام نیز همواره بر حفظ عزت و حرمت انسان ها تاکید داشته است، ظلم به موجب تضییع حدود معین الهی، سبب زیر پا نهادن حرمت و عزت انسان ها می گردد.به همین جهت خداوند متعال در قرآن کریم ،نوع بشریت را از ظلم کردن و پذیرش ظلم نهی می کند.در این نوشتار که با عنوان بررسی گونه های ظلم از منظر قرآن و روایات به رشته تحریر در آمده است،گونه های ظلم در سه دسته طبقه بندی شده اند که عبارت است از :ظلم میان انسان و خداوند ،ظلم میان انسان و نفس خویشتن و ظلم میان انسان و انسان های دیگر.در محور ظلم میان انسان و خداوند به بررسی امکان ظلم خدا به انسان و مصادیق جزئی ظلم انسان به خداوند از قبیل شرک و تکذیب آیات الهی و...پرداخته شده است.همچنین ظلم انسان به نفس خویشتن، در دو بعد ظلم به جسم و ظلم به روح مورد بررسی قرار گرفته است.و در نهایت ظلم انسان به انسان های دیگر که همان ظلم اجتماعی است ؛در تقسیمات اجتماعی از قبیل خانواده ،نظام سیاسی(مردم و مسئولین )و نظام تربیتی(استاد و شاگرد)و ....مورد بررسی قرار گرفته و مصادیق ظلم در هر یک از آنها معین و تشریح شده است .به طور کلی ،می توان گفت :منکرات و ناشایسته های اخلاقی مندرج در قرآن و روایات- به ویژه در جایی که حقی نادیده گرفته شود- مصداقی از ظلم شمرده می شود و به بیان دیگر ،هر جا بایسته های اخلاقی و حقوق معین الهی نادیده گرفته شده اند؛ ظلمی صورت پذیرفته که گاهی در اثر جهل نسبت به آنهاست.

قرآن کریم به همه جنبه‌های زندگی انسان توجه نموده است. یکی از این امور زیبایی و میل به زینت است که از امور فطری بوده و هر انسانی به سمت آن گرایش دارد. از این رو در قرآن کریم در بسیاری از آیات به آن اشاره شده است. زینت و زیبایی انواع مختلفی دارد که هریک می‌تواند موجب سعادت و هدایت انسان یا گمراهی و سقوط او گردد. خداوند متعال در آیات مختلف قرآن کریم به تبیین زینت و انواع و آثار آن پرداخته است و معصومین به عنوان مفسر و تبیین‌گر اصلی آیات قرآن در روایات گوناگون به این مسأله اشاره نموده‌اند. در این پژوهش با توجه به آیات و روایات به بررسی زینت، عوامل تزیین، آثار و اقسام زینت-ها پرداخته شده است. از یافته‌های این پژوهش آن است که ریشه همه زینت‌ها‌ی ممدوح و آثار آنها ایمان و عمل صالح است و در مقابل از عوامل و نتایج زینت‌های مذموم عدم ایمان و ارتکاب اعمال ناصالح است. علاوه براین، همه آنچه بر روی زمین زینت قرار داده شده برای آزمایش انسان است و زینت‌ و زیبایی‌ها در زندگی باید وسیله رسیدن به اهداف عالی باشند، نه اینکه خود هدف شوند. از دیدگاه قرآن، انسان باید از زینت‌های مطلوب در هنگام عبادت و حضور در اجتماع استفاده کند که این امر موجب جذب دیگران است. گاهی به واسطه غرور و تکبر و رعایت نکردن اعتدال زینت خیر تبدیل به شر می‌شود.

1 –پایان نامه آقای مصطفی جعفری در زمینه بررسی زیارت از بعد عرفانی که در آن در خصوص دیدگاه های عرفای اسلامی واهتمام آنان بر زیارت اشاره کرد که به مسئله آداب زیارت از دیدگاه محققان حکما در خصوص مکان های مقدس ومکانیسم وتاثیر وتاثر زائر ومزور گفتگو کرده است ودر پایان به شبهات وهابیان بر زیارت پاسخ داده است –دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات بهمن 13902 –اقتضائات نفس ورویکرد زیارت نگارنده خانم خدیجه هاشمی - 1388 :در این نوشتار به بیان زیارت وباز یافتن هویت وجودی خویش ونیز سیراب گشتن از زلال حضور محبوب وزیارت واقعی وحقیقی وخلوت گزیدن وانس گرفتن با سرچشمه رحمت ومحبت الهی حول 3 محور مفهوم شناسی زیارت ،رابطه بین نفس وزیارت وبررسی نقطه اوج تجلی این رابطه در زیارت بحث می شود-کتابخانه تخصصی حج وزیارت3 –نقش زیارت ودعا در بهداشت روانی وتعالی روح :دکتر سید کامران علوی –هما کاظمی - 1387:هدف این مقاله توجه به آموزه های دینی به خصوص زیارت ودعا در اماکن مقدس از لحاظ حفظ بهداشت روانی ودرمان اختلال رفتاری افراد به خصوص در میان غربیان(مسیحی)بحث وبررسی صورت می گیرد چون از نظر رولنشناسی انسان با زیارت ودعا بیشتر احساس امنیت روانی می کند وبیشتر به خالق خود احساس نزدیکی می کند-کتابخانه تخصصی حج وزیارت4 –زیارت ونیایش ترجمان نیاز به معنا در حیات انسانی :دکتر مجتبی عطار زاده عضو هیئت علمی دانشگاه الهیات ومعارف اسلامی اصفهان - 1383:دراین مقاله ونوشتار ارزش واعتبار زیارت را به طور دقیق وموشکافانه مورد بررسی قرار گرفته است ودر مواردی زیارت را هم پای بسیاری از عبادات مانند جهاد وشهادت به حساب آورده است ودر فضای پر تنش امروزی زائر در پی یافتن معنای وجودی خویش است ودر این تحقیق مقایسه ای بین جوامع مذهبی با غیر مذهبی از جهت میزان اختلالات روانی به خصوص اضطراب وافسردگی به عمل آمده است

دراین نوشتارکه سه فصل می باشد، به بررسی تهلیل در آیات و روایات پرداخته شده است؛در فصل اول به طرح تحقیق و مفهوم شناسی پرداختهشده است ؛ در بخش مفهوم شناسی ، مباحث معنای لغوی تهلیل ، بررسی های معنایی ، صرفی و نحوی کلمات و حروف جمله ی «لااله الاالله»،معنای اصطلاحی تهلیل در روایات و اقوال علما،ویژگی هایهای لفظی و اسامی آن ، وجه تسمیه ی آن به کلمه ی اخلاص و مرکّب یا بسیط بودن آن بیان شده است؛در فصل دوم به بررسیواژه ی تهلیل در دو بخش اعتقادی و اخلاقی پرداخته شده است؛عناوین مباحث بخش اعتقادی عبارتند از:توحید اساس معارف قرآن، مهم ترین دعوت انبیاء، ادلّه ی اثبات توحید، موارد استعمال تهلیل و کلمه ی اخلاص درقرآن واقسام توحیددرعبارت « لا إله إلّا الله» می باشد؛دربخش اعتقادی هم به مباحثی چون نقش تهلیل در دوری از رذایل اخلاقی و ایجادفضایل اخلاقی و سیر اخلاقی مندرج در«لااله الا الله» پرداخته شده است.فصل سوم اختصاص به شرایط،فضایل و آثار تهلیل دارد؛شرایط تهلیل شامل اخلاص ، ولایت و ترک گناهان است؛فضایل تهلیل و کلمه ی اخلاص به صورت جداگانه بیان شده اندوبه آثار تهلیل دردوبخش درهرزمان و مکان و درزمان ومکان خاصّ اشاره شده است.

در فصل اول پایان نامه به ضرورت و اهمیت طرح مساله و تعریف مفاهیم آن پرداخته شده است، و جایگاه کثرت گرایی در تربیت اسلامی بعنوان یه ضرورت نظام تربیتی بررسی می شود.در فصل دوم به توصیف و تبیین مساله کثرت گرایی و بررسی پیشینه تحقیقاتی آن با تکیه به کثرت گرایی دینی مورد بررسی قرار خواهد گرفت. در فصل سوم به بررسی و توصیف تربیت ، تربیت دینی و به تبع آن تربیت اسلامی پرداخته می شود. در فصل چهارم به پاسخگویی از چهار سوال پرداخته می شود: الف)پلورالیزم به چه معنا یا معناهایی بکار رفته است؟ ب)پلورالیزم در دین و جامعه دینی به چه معناهایی بکار رفته است؟ ج)آیا در تربیت اسلامی می توان از پلورالیزم سخن به میان آورد؟ و دلالت ها و پیامدها و لوازم پلورالیزم در تربیت اسلامی چه می تواند باشد؟ نهایتا در فصل پنجم به نتیجه گیری از کل مبحث پرداخته می شود.

هدف از نگارش این رساله بررسی این موضوع بود که آیا در نظام سیاسی امامت معصوم (علیه‌السلام) که شخص امام از جانب خداوند متعال منصوب می‌شود رای و نظر مردم در حکومت و اداره امور اجتماع خود دارای نقش و تاثیر می‌باشند یا خیر؟ و بعبارت دیگر هدف بررسی اثبات این فرضیه بود که "نیروی ملت منبعث از رای و نظر آنان در شکل‌گیری حکومت امام (فعلیت یافتن ولایت امام معصوم) و موفقیت او در اعمال حاکمیت موثر و دارای نقش غیر قابل انکار است و وجود رای موافق مردم برای موفقیت امام در تشکیل حکومت و اعمال حاکمیت ضروری است ". بطور خلاصه می‌توان گفت مردم در نظام سیاسی امامت معصوم در دو مرحله دارای نقش موثر هستند (1) مرحله حدوث و شکل‌گیری حکومت (2) مرحله بقا و اعمال حاکمیت . مردم در مرحله حدوث که نقش آنها در بیعت تجلی پیدا می‌کند به ولایت امام منصوب فعلیت و عینیت می‌بخشند. در مرحله بقا و اعمال حاکمیت نیز مردم با حضور مستمر در صحنه از طریق شیوه‌هائی مانند نظارت عمومی، امر به معروف و نهی از منکر، شورا و مشورت ، نصیحت و خیرخواهی، انجام متقابل وظیفه توسط مردم و حاکم و... علاوه بر مشارکت در اداره امور جامعه موجبات حفظ و بقای حکومت اسلامی را فراهم می‌نمایند. اینک که اهمیت رای و نظر مردم در حکومت و اداره امور جامعه و حیطهء دخالت آنها از دیدگاه امیرالمومنین (علیه‌السلام) روشن و تبیین گردیده است ، ذکر این نکته را لازم می‌داند که این نیروی موثر و تعیین‌کننده را نمی‌توان در قالب و شکل خاصی برای همه ادوار منحصر دانست بلکه در زمانهای مختلف و از جمله در زمان غیبت امام معصوم (علیه‌السلام) که ولی فقیه عهده‌دار منصب امامت می‌باشد ساختار و شکل ظاهری آن متناسب با شرایط روز و مورد قبول جامعه قابل تغییر است .