مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

«الصواعق الإلهية في الرد على الوهابية»، اثر شيخ سليمان بن عبدالوهاب نجدي؛ تأليف قرن سيزدهم به زبان عربي و با انگيزه رد افكار و عقائد انحرافي برادرش محمد بن عبدالوهاب به رش شته تحرير در آمده است. نويسنده در آغاز اثر خويش با اشاره به برخي از اصول اعتقادي اصولي اسلام از جمله توحيد و نبوت و معاد كه از اعتقادات مورد اتفاق تمامي فرق و مذاهب اسلامي است و ارائه تعريفي صحيح از آن زمينه ورود به مباحث تكفيري برادرش را آماده ساخته و آنگاه پس از اشاره به ضرورت وجود امر به معروف و نهي از منكر در شريعت اسلام كه الهام گرفته از آيات قرآني است قصد و نيت خود را نيز از پرداختن به نقد افكار برادرش عمل به همين فريضه الهي و توصيه قرآني دانسته و سپس وارد نقد افكار محمد بن عبدالوهاب شده است. او در ابتدا به يكي از اساسي‌ ترين اشكالات برادرش در موضوع توحيد و شرك و تعريف صحيحي از اين موضوع پرداخته و سپس در موضوعاتي؛ همچون نذر و ذبح كه اگر مسلماني اين گونه اعمال را براي غير خدا و يا به قصد ريا و غيره انجام دهد را مورد بررسي قرار داده و حكم آن را از نظر كفر و يا شرك بودن آن بيان داشته است. آنگاه به موضوع مسح و تبرك به قبور و برداشتن تربت از آن اماكن پرداخته كه آيا با انجام چنين كاري مي‌ توان، لقب كافر به كسي داد؟ و نيز سيره نبوي را در فرآيند كافر دانستن افراد بيان ساخته است. و در همين راستا برخورد اميرالمؤمنين (ع) را در برخورد با خوارج كه در برابر آن حضرت شمشير كشيده و به جنگ و قتال با وي پرداختند و برخورد شديدي را كه آن حضرت با آنان داشت را مثال زده و اين نكته را يادآور شده است كه با تمام اين تفاصيل اميرالمؤمنين (ع) خوارج را كافر نخواند. همچنين سليمان بن عبدالوهاب در كتاب خود دلايلي را مستقلا براي اثبات بر باطل بودن مذهب برادرش محمد بيان داشته و به خوبي وارد اين مباحث گشته كه از خبرويت و آگاهي و تسلط كافي وي از مباحث اسلامي خبر مي‌ دهد و براي اثبات ادعاي خود در هر يك از مباحث از روايات صحيح بخاري و مسلم و ديگر روايات صحاح و غير صحاح و اقوال بسياري از علماي بزرگ اهل سنت استفاده و به آنها استدلال نموده و به اين شكل كتاب خود را به پايان رسانده است.

قفاری از جمله افراطیون وهابی لست که به گمان خود کتابهای زیادی در رد شیعه نوشته است. نویسنده در این مقاله نظرات قفاری را مورد نقد و چالش قرار داده است. در این اثر درباره جایگاه رفیع امامت که از اصول است و معنا و مفهوم امام مطالب ارزنده ای دارد.

پدیده تکفیر به مثابه جریانی خطرناک، جهان اسلام را به چالش کشیده اند. نخبگان جهان اسلام باید در این زمینه به چاره اندیشی بپردازند. این تحقیق تلاش دارد چالش ها و راهکارهای برون رفت از پدیده تکفیر و جریان های خطرناک همسو با آن را، از منظر مقام معظم رهبری مورد بررسی قرار دهد. چالش های جریان های تکفیری از منظر رهبری در سه حوزه قابل بررسی است: یک در سطح باورها و اعتقادات: جریان های تکفیری، از توحید و شرک و سایر مفاهیم دینی، درک ناقص و بدعت آمیز و غیر عقلانی دارند. دو چالش اخلاقی: مهمترین خصوصیت جریان های تکفیری، «جهالت» و بی خبری و نوعی خباثت درونی است که منجر به دوری از حقیقت و بی تقوایی و سقوط در ورطه رذیلت و تباهی شده است. سه چالش های رفتاری: مهمترین ویژگی جریان های تکفیری، ستیزه جویی، خشونت، فساد انگیزی، ترور و جنایت و خونریزی، ایجاد کننده تفرقه میان مسلمانان، نابود کننده تمدن و فرهنگ اسلامی و غیر اسلامی، تقویت کننده دشمنان اسلام را، می توان نام برد. در عرصه راهکارهای فکری فرهنگی برای مقابله با جریان های تکفیری، امت اسلامی باید به تقویت تقریب مذاهب اسلامی، گفتگو و تفاهم بر سر مشترکات، پرهیز از اختلاف افکنی و نمودهای تشدید آن، بازگشت به قرآن و فهم دقیق رویکردهای قرآنی در جلوگیری از تفرقه و اتحاد دنیای اسلام را، در دستورکار و عمل خود قرار دهد. در عرصه راهکارهای سیاسی اجتماعی جهان اسلام باید همگرایی و وحدت میان مسلمین، آگاه سازی نخبگانی، لزوم شناخت و طرد دشمن را جزء کارویژه های اساسی و محوری خود قرار دهد. با بکار بستن راهکارهای همگرایانه در جهان اسلام ریشه جریان های تکفیری خشکانده می شود.

کتاب «الحقيقة الضائعة؛ رحلتي نحو مذهب آل البيت عليهم‌ السلام» اثر نویسنده و مستبصر سودانی؛ شیخ معتصم سید احمد، کتابی در علم کلام و به طور مشخص، کند و کاوی‌ است‌ حول محور امامت اهل بیت علیهم السلام است. کتاب با مقدمه ناشر آغاز و مطالب در نه فصل تنظیم شده است. در فصل «انکشف الزیف» (فصل دوم کتاب) احادیثی که اهل‌ جماعت‌ بدان‌ استناد می‌جویند، چون «علیکم بسنتی و سنة الخلفاء...» و «انی تارک فیکم... کتاب‌ الله‌ و سنتی» و در آغاز زندگی، سخت بدانها پای بند بود و تفکر مسلکی خود را بر آنها استوار می‌ دانست‌، از‌ خلال‌ بحث و کنجکاوی می‌ بیند. مؤلف‌ از خلال کاوش و پژوهش خود، از اهمیت والای حدیث «کتاب اللّه و عترتی» نقاب بر افکنده‌، ترس‌ بر او تمکین می‌ کند و آرزو می‌ کند این حدیث در تحلیل نهایی صحیح نباشد‌. نویسنده، همچنان به‌ وارسی‌ و تفحص ادامه‌ می‌ دهد‌ و در‌ منابع اهل سنت درباره حدیث «کتاب‌ الله‌ و عترتی» پی جویی می‌ کند. فهرستی که وی در کتاب عرضه داشته نشان می‌ دهد‌. سپس مؤلف به شبهه ابن جوزی در سند حدیث و شبهه ابن تیمیه، التفات می‌کند و پاسخ‌ می‌ گوید‌ و بدین وسیله بعد از ثبوت تواتر‌ حدیث‌، راهی‌ جز‌ پرداختن‌ به دلالت آن‌ و پایبندی‌ بدان، پیش روی پژوهنده نمی‌ ماند. در فصل «من هم اهل البیت؟» (فصل چهارم) با استناد به آیه تطهیر و حدیث‌ کساء‌، بعد‌ از ثبوت تواتر و اسناد آن، ثابت می‌ کند‌ که‌ اهل‌ بیت (علیهم السلام)‌ کسانی‌ جز «علی، فاطمه، حسن و حسین (علیهم السلام)» نمی‌ توانند باشند. وی با ماجرای مباهله و اهل بیت، پژوهش خود را استواری و توان می‌ بخشد. فصل پنجم، به مرحله دشوار و شوق‌ انگیز فراگرد پژوهش‌ اختصاص می‌ یابد و«البحث الفاصل» نام می‌ گیرد. در این فصل، از تصمیم خود برای تحقیق دلایل ولایت علی علیه السلام از قرآن که نص است. فصل ششم، ناسره بودن‌ شوری‌ در خلافت اسلامی را بر می‌ نماید‌ و بر‌ جریان حوادث در لحظه احتضار پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و تدبیری که در سقیفه سگالیده شد، پرتوی می‌ افکند. نویسنده در فصل هفتم، به نقش تاریخ در رستاخیز جامعه اهتمام می‌ ورزد و بینش و بصیرتی که تاریخ به آدمیان عطا می‌ کند. در فصل هشتم سرگذشت هر یک از ائمه اربعه را نگاشته و نقاط‌ خلاف و اختلاف را تبیین می‌ کند و سیر تاریخی یک‌ یک مذاهب و شعب آن را‌ تتبع کرده که اختلاف‌ تمام‌ با مذاهب اصل داشته است. نویسنده در فصل نهم به بررسی عقاید سلفی در مراحل سه‌ گانه پرداخته است که آغاز اندیشه سلفی است و تا امروز پایدارست.

چکیدهمسأله‌ی امامت و جانشینی پیامبرصلّی الله علیه وآله ، از مهم ترین و گسترده ترین موضوعاتی است که در طول چهارده قرن ،همواره مورد توجه مسلمانان و محلّ بحث‌های فراوان بوده است.تشکیل دو گروه شیعه و سنی و به دنبال آن بروز ‌جنگ‌های‌سیاسی اختلاف نظر های فراوان در مسائل عقیدتی و فقهی و...از پیامدهای همان اختلاف بر سر جانشین پیامبر است.این اهمیّت و ارزشمندی، مبحث امامت باعث شد که مبحث نصب امام را انتخاب کنیم و به بررسی آن از منظر فرقه های معتزله، اشاعره، وهابیت و امامیه بپردازیم. در این اثر بعد از بیان کلیاتی در مورد امامت و ضروت جانشینی پیامبر، وارد مبحث ولایت شدیم و گفته شد که ولایت منحصر به خداوند است و خداوند برای ولایت خود مظاهری قرار داده است که یکی از مظاهر ولایت خداوند ائمه علیهم السلام هستند، که حتی علمای اهل سنت به ولایت علی بن ابی طالب اعتراف کرده‌اند.بعد از بیان این کلیات وبحث ولایت،با توجه به اهمیت بحث سقیفه، به بیان ماجرای آن و اتفاقات ناشی از آن پرداختیم. در فصل آخر به بیان اختلافات متکلّمان مورد نظر پرداختیم و آرای ایشان در مورد تعریف امامت و افضلیت امام از منظر متکلمین معتزله،اشاعره، وهابیتوجوه تقدّم مفضول بر فاضل، اصول دین بودن یا فروع دین بودن امامت از منظر این متکلّمین بیان کردیم و در نهایت از بحث اصلی یعنی نحوه‌ی تعییین امام سخن گفتیم و اشاره کردیم وجوب نصب امام را همه‌ی مسلمین قبول دارند امّا معتزله و اشاعره نحوه‌ی این نصب را در بیعت و شورا و استخلاف می‌دانند و وهابیت زیاد به این مبحث نپرداخته اند بیشتر به بحث توحید و شرک وتوسل را پرداختند و در مورد امامت بیشتر تابع اشاعره و معتزله‌اند. در ادامه دیدگاه‌های متکلّمان امامیه در مورد تمام این مباحث در مقایسه با اشاعره و معتزله و وهابیت مطرح کردیم و گفتیم که امامیه تعیین امام را بر خداوند واجب می‌داند و معتقد است که خلافت بلافصل نبی اکرم صلّی الله علیه وآله, علی بن ابی طالب علیه السّلام است.واژگان‌کلیدی: امامت، معتزله،اشاعره، وهابیت، امامیه.l

چکیده:توحید در عبادت از موضوعاتی است که همه مسلمانان به آن اعتقاد دارند؛ آنان در این اصل کلی که عبادت و پرستش ، ویژه ی خداوند است، با هم اشتراک دارند. امّا مشکل اصلی، درتعیین مرز بین توحید و شرک است؛ در این میان بر خلاف تمام مذاهب اسلامی فرقه ای به نام سلفی گری (وهّابیت) به بهانه های مختلفی (همچون توسّل، درخواست شفاعت، زیارت قبور، نذر، ساختن آرامگاه، تبرّک و غیره) عدّه ای از مسلمانان را مشرک و ریختن خون آنها را حلال اعلام می کنند.در این تحقیق معنی توحید در عبادت، شرک عبادی، معانی مختلف عبادت از دیدگاه مذاهب اسلامی، شبهات توحید عبادی و نقد آن، بررسی شده و منظور واقعی اسلام بدون هیچ نظر و برداشت شخصی و با تکیه بر آیات قرآن کریم و احادیث نبیّ مکرّم اسلام و ائمه معصومین ( علیهم السلام) و دیدگاه علمای اسلام آورده شده تا به واسطه آن حقیقت عبادت ـ که عبارت است از هر خضوعى که ناشى از اعتقاد به الوهیت یا ربوبیّت و یاتفویض کارى به موجود مورد خضوع باشد ـ آشکار گردد.