مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

مباحث اجتماعی و مشارکت و انحرافات اجتماعی از مسائل حائز اهمیت در مباحث و آموزه‌های الهی می‌باشد. در تعدادی از آیات قرآن و عهدین با شباهت‌ها و تفاوت‌هایی به موضوع مشارکت اجتماعی و احساس آنومی پرداخته شده است. اکنون پرسش آن است که چه موارد و نمونه‌هایی از معنای آنومی در قرآن کریم و عهدین بیان شده است و رابطۀ آن با مشارکت اجتماعی چیست؟ پژوهش حاضر قرآن کریم و عهدین را مورد واکاوی قرار داده و با روش توصیفی ـ تحلیلی مورد بررسی تطبیقی ومقایسه‌ای قرار داده است. نتیجه پژوهش آن است که اگر افراد جامعه اعمال خود را آگاهانه سازمان دهند و با یکدیگر مشارکت داشته باشند و مطیع فرامین الهی و پیامبران خود باشند بسیاری از مشکلات و معضلات خود به خود حل می‌شود و جامعه به سوی خوشبختی و سعادت حرکت می‌کرد. لی در شرایطی که مشارکت و همبستگی متقابل افراد در جامعه از میان برود و عدم اطاعت‌پذیری از فرامین الهی و مخالفت با پیامبران الهی در جامعه رواج پیدا کند، بنابراین افراد نابهنجار شده و این حالت وقتی به صورت عام در جامعه شیوع پیدا کند جامعه دچار آنومی و ناهنجاری یا نابسامانی می‌شود.

‫چکيده : اين اثر، ترجمه کتاب نزاهت قرآن از تحريف تأليف آيت ‌الله جوادي آملي است، که با ذکر ادلّه قرآني، روايي، عقل و اجماع، مصونيت قرآن از تحريف را ثابت کرده و دليل هاي قائلين شيعه به تحريف را مردود و دامان تشيع از چُنين عقيده اي را منزّه مي سازد. نوشتار حاضر در چهار فصل تنظيم گرديده است. فصل اوّل به تبيين معناي لغوي و اصطلاحي تحريف و اقوال و آراي اهل لغت و مفسّران قرآن در اين زمينه اختصاص دارد. نويسنده به ضرورت بحث از تحريف قرآن و اثبات مصونيت آن از لِحاظ اعتقادي پرداخته، قول به تحريف را مستلزم حجّيت نداشتن اين منبع بزرگ ديني برمي شمارد. در فصل دوم نگارنده با بيان دليل هاي عقلي و نَقلي خود مبني بر عدم تحريف، با استناد به احاديث مهمّي مانندِ حديث ثقلين که شيعه و سُنّي بر اعتبار آن اعتراف دارند و گفتار عالمان بزرگ شيعه همچون: شيخ مفيد، سيدمرتضي و شيخ طوسي مبتني بر مصونيت قرآن کريم از تحريف را به عنوان مدرکي بر ضدّ قائلان به انتساب تحريف به شيعيان نَقل کرده است. در فصل سوم مؤلّف کتاب مذکور شواهدي متعدّد مبني بر مصونيت قرآن بيان کرده، اهتمام خاصّ پيامبر اسلام به کتاب خدا و جمع‌آوري آن، کتابت صريح آيات توسّط کاتبان متعدّد زير نظر پيامبر اسلام(ص) ، تأکيد رسول اکرم بر حفظ و ضبط آن، تشويق و ترغيب مسلمانان به اين مهم و تبديل قرآن به صورت کتابي کامل در زمان حيات نبي اکرم را از جمله شواهد تاريخي، مبني بر تحريف نشدن قرآن برمي شمارد. در فصل چهارم نگارنده به شبهه هاي متعدّد مدّعيان تحريف قرآن پاسخ گفته و در اين زمينه از روايات بسيار و استدلال‌هاي عقلي فراواني استفاده کرده است. وي در پايان نتيجه مي گيرد: در قرآني که امروزه در دسترس ماست، هيچ تحريفي واقع نشده است.

‫چکيده : اين پايان نامه، ترجمه و تحقيق بخشي از کتاب مبادي اخلاق در قرآن تأليف آيت ‌الله عبدالله جوادي آملي است، که به بررسي مباني عقلي و نَقلي اخلاقي برگرفته از قرآن کريم و راهکارها و موانع سِير و سلوک اخلاقي در آموزه‌هاي قرآني و روايي مي پردازد. در بخش اوّل رابطه جهان‌بيني و اخلاق؛ در بخش دوم ارتباط انسان و اخلاق؛ و در بخش سوم اهمّيت و آثار اخلاق، بررسي و بيان مي شود. در بخش اوّل به ترتيب، تأثير متقابل جهان‌بيني و علم اخلاق از ديدگاه نويسنده، خاستگاه احکام اخلاقي، کمال آدمي از منظر اسلام و آموزه‌هاي قرآني، تأثير گناه در جلوگيري از کمال و نقش شيطان در ممانعت کردن از پيشرفت و تکامل انساني تبيين شده و از تلاش براي رسيدن به کمال اخلاقي به جهاد اکبر تعبير مي گردد. نويسنده حرکت به سوي کمال اخلاقي را در راستاي توحيد عملي ارزيابي کرده و با اشاره به سعادت انسان، نسبتِ بين روح و بدن در حکمت متعاليه را تبيين مي کند. وي در بخش دوم نخست به اخلاق گرايي در انسان اشاره کرده و مباني گرايش آدمي به اخلاق و تغيير پذيري خُلق و خوي انسان‌ها و تأثير و تأثّر اخلاقي را با استفاده از آيات قرآن کريم بررسي مي کند. او در همين زمينه به نقش انبيا در رساندن بشر به کمال اخلاقي و تغيير در رفتار اخلاقي اشخاص پرداخته و اخلاق را نعمتي الهي و فطري برشمرده است. وي تغيير در اخلاق، گرايش به فضايل اخلاقي و دوري از رذايل را نيز نوعي جهاد اکبر مي خوانَد و تلاش شيطان براي تقويت رذايل و تضعيف فضايل اخلاقي را ترسيم مي کند. جاودانگي اخلاق، نقش شناخت، اراده و ميل انسان در اخلاق، ويژگي‌هاي معلّم اخلاق و متعلّم اخلاقي، از ديگر مباحث بخش سوم محسوب مي شود. بخش چهارم نيز به اهمّيت علم اخلاق،نياز انسان‌ها به اخلاق، اهمّيت تهذيب نَفس و شناخت آن و ضرورت طهارت روح اختصاص دارد.

‫چکيده : اين پايان نامه ترجمه و تحقيق کتاب قرآن حکيم از منظر امام رضا عليه السلام تأليف آيت‌الله عبدالله جوادي آملي به زبان اردو است، که در يک مقدمه وچهار فصل، ديدگاه امام رضاعليه السلام درباره قرآن و اهل بيت را منعکس مي سازد. در مقدّمه کتاب مزبور، مباحثي در زمينه علمي و عيني بودن کتاب خدا و ويژگي‌هاي هدايت بخش آن ارائه مي شود. در فصل اوّل راه‌ها و موانع رسيدن به معرفت قرآن بيان گرديده است. فصل دوم به تفاوت ميان تدبّر در قرآن و استنطاق آن و چگونگي استخراج معارف ناب قرآني مي پردازد. در فصل سوم به بحث درباره تشويق و ترغيب قرآن به تحقيق، تفکر، علم آموزي و تعقّل پرداخته شده و منع کردن کتاب خدا از پندارها و آرزوهاي باطل و طولاني بيان مي شود. در فصل چهارم راه هاي کسب معرفت صحيح و نجات از گمراهي از منظر قرآن کريم مورد توجّه قرار گرفته و راهکارهاي قرآن، مانندِ تشويق و ترغيب به روي آوردن به برهان عقلي و کشف و شهود قلبي و اجتناب از قياس وهمي و تمثّل شيطاني تبيين مي گردد. نگارنده همچنين با اشاره به وحدت و عينيت قرآن و اهل بيت عليهم السلام، هماهنگي عجيب اين دو عنصر هدايتگر و نوراني را توضيح مي دهد.

پس از مسئله توحید، مسئله معاد را از نظر اهمیت، می‌توان مهم‌ترین مسئله دینی و اسلامی برشمرد. افزون بر آنکه مسئله معاد و قیامت از ضرورت‌های دین اسلام و پذیرش آن بر هر مسلمانی واجب است. هر یک از مفاهیم اعتقادی و اخلاقی، کارکردهای خاص خود را در جامعه دارد و در صورت به کار بستن آن، آثار فردی و اجتماعی آن بروز خواهد کرد. ایمان و باور به معاد نیز به عنوان یکی از مفاهیم اعتقادی مهم و اثرگذار، منشأ آثار برای اشخاص معتقد و جوامع است و محور هرگونه اصلاح اخلاقی و اجتماعی شمرده می‌شود. روش انجام تحقیق در این پژوهش با توجه به نوع موضوع توصیفی و تحلیلی می‌باشد که به بررسی آثار اجتماعی باور به معاد از دیدگاه قرآن و نهج‌البلاغه با تأکید بر تفسیر نمونه و شرح ابن ابی الحدید پرداخته است. بر این مبنا در فصل اول در زمینه کلیات پژوهش و در فصل دوم در خصوص مبانی نظری، پیشینه و روش تحقیق مطالبی ارائه گردیده و در فصل سوم در مورد آثار اجتماعی باور به معاد در قرآن کریم و در فصل چهارم در خصوص آثار اجتماعی باور به معاد در نهج‌البلاغه مطالب آورده شده است. نتایج بیانگر آن است که مهم‌ترین نکته‌ای که در زمینه باور به معاد می‌توان در نهج‌البلاغه و قرآن کریم به آن اشاره داشت، نقش یادآوری و تذکر در این زمینه می‌باشد که همواره انسان باید به یاد مرگ و آخرت باشد و این امر به عنوان یک ناظر بر اعمال انسان مدنظر قرار داشته باشد. در دسته‌بندی آیات در قرآن کریم سه مساله اساسی جلب توجه می‌نماید که مساله اثبات معاد، پاسخ به شبهات و دیگری عذاب و بحث بهشت و جهنم می‌باشد که به طور مفصل به این امر پرداخته است و در نهج‌البلاغه نیز مباحث در قالب مفاهیم آگاهی‌بخش و اثبات‌کننده معاد و در برخی موارد اشاره به موارد شبهه‌ای پرداخته است و در نهایت در زمینه عبرت از تاریخ و عقوبت ناشی از غفلت از معاد و مرگ اشاره نموده است. در بحث اثرات اعتقاد به معاد در زندگی و اجتماع نیز در هر دو منبع به اثرات مستقیم و غیرمستقیم بسیار مثبت اعتقاد به معاد پرداخته‌اند و بر همین مبنا در هر دو منبع به اثرات شناختی-روحی و اثرات عملی در سطح اجتماعی اشاره کرده‌اند. به طور کلی آثار اجتماعی اعتقاد معاد را می‌توان در قالب ظلم‌ستیزی و حفاظت از دین و اعتقاد، رعایت حقوق، کاهش تنش و اختلاف‌ها، سالم‌سازی اقتصاد و رشد فضایل و اخلاقیات بیان داشت.

دین اسلام دارای خلوص ذاتی است و به هیچ عنوان مورد تحریف -که ناقض هدایت بشر است- قرار نمی­گیرد. با‌این‌حال، امکان وجود ناخالصی در معرفت و فرهنگ دینی وجود دارد. آیات و روایات متعدد در زمینۀ اهمیت تعقل، پیشینه بدعت­های دینی، تجربیات متعدد تاریخی و نوع مواجهه دین با اشتباهات اساسی جوامع انسانی مشخص می­سازد که عقل بشری در حفظ خلوص دین نقش اساسی دارد. روش تفکر برهانی و مطابق با واقع کمک فراوانی به تبیین اسلام ناب می­کند. مواردی مثل بدعت، تفسیر‌به‌رأی، التقاط‌گرایی و محدود ساختن دین به ارتباط خالق و مخلوق از جمله انحرافات و ناخالصی­های معرفتی به‌شمار می­روند؛ همچنان‌که خرافه­پرستی، تعصبات بی­جا و عادات غلط باعث ناخالصی­های فرهنگی فراوانی شده است و عقل در تشخیص، دفع و رفع آن­ها نقش اساسی دارد. بسیاری از مسائل حوزه دین مثل تفسیر قرآن کریم، فهم مسائل عمیق کلامی، تشکیل دستگاه استنباط فقهی کارآمد، تشکیل نظام فکری منسجم در ابعاد مختلف، پذیرش و دفاع از دین، همگی وابستگی بسیاری به تعقل فلسفی و استفاده از ابزار عقل انسانی دارند. در این نوشتار با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی جایگاه عقل در حفظ خلوص دین و پیراستن آن از ناخالصی­ها خواهیم پرداخت.

آیة 282 سورة بقره، معروف به آیة دَین، بزرگترین آیه قرآن است که از جنبه­های گوناگون، خصوصاً فقهی و حقوقی، توجّه پژوهشگران را برانگیخته است. از آنجا که ترجمه­های قرآن، بیشتر در دسترس هستند و همگان از آنها استفاده می­کنند، تحقیق در ترجمة دقیق آیات قرآن، بویژه آیات پرکاربرد در زندگی مردم، اهمیت فراوان دارد. در این نوشتار با استفاده از تفاسیر معتبر، 15 ترجمه مشهور و معاصر فارسی از آیة دَین نقد و بررسی شده و در هر فراز از آیه، لغزش­های مترجمان بیان گردیده و ترجمة دقیق­تر ارائه شده است. مطالعه و دقّت در این ترجمه­ها پژوهشگر را به این نتیجه می­رساند که اغلب، ترجمه­ای که به اندازه کافی دقیق باشد برای تمام این آیه ارائه نشده و هر یک از مترجمان در ترجمة فرازهایی از آیه، لغزش­هایی داشته­اند. این امر لزوم ارائة ترجمه­های گروهی از قرآن را تقویت می­کند.