مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

‫چکيده : نوشتار حاضر، به بحث درباره عوامل گرايش انسان به عمل صالح، آثار عمل صالح، ارتباط آن با ايمان و موانع دستيابي به عمل صالح از منظر قرآن کريم و روايات مي‌پردازد. اين پژوهش در شش فصل سامان يافته است در فصل اول کلياتي از مفهوم لغوي، اصطلاحي و قرآني عمل صالح و الفاظ مترادف با آن مانند بر، احسان و گناه، فساد و سّيئه ارائه مي‌شود. در فصل دوم همبستگي و تلازم ايمان و عمل صالح در کتاب خدا مورد توجه نويسنده قرار گرفته و مفهوم ايمان و وجوه مختلف آن، حقيقت ايمان و ديدگاه‌هاي مفسران در مورد ماهيت ايمان و مراتب آن، جايگاه عمل صالح نسبت به ايمان و فلسفه هماهنگي ايمان با عمل صالح در آيات الهي و ديدگاه‌هاي مفسران قرآن در اين زمينه مطرح شده است. در فصل سوم از اين نوشتار عوامل تقويت کننده ايمان و عمل صالح، نقش ايمان در تقويت عمل صالح، نقش اخلاص و نيت در عمل صالح از ديدگاه آيات و روايات، شروط عمل صالح براي اصابت به ثواب و پذيرش حق تعالي، افضل بودن نيت نسبت به عمل، معرفي اعمال مترتب بر نيت، ملاک پذيرش عمل صالح، علم و بصيرت نسبت به انجام عمل، وجوب طلب علم و مقارنت آن با عمل صالح و اقوال مفسران در مورد ارزش و جايگاه علم ارائه گرديده و بر همراهي علم و عمل در فرهنگ و آموزه‌هاي قرآني تأکيد مي‌شود. در فصل چهارم روش‌هاي قرآن کريم در دعوت و تبليغ کردن نسبت به عمل صالح و مصاديق آن واکاوي شده و محتواي قصه‌ها، مثال‌ها و تمثيل‌هاي قرآني در اين باره، فراروي مخاطبان قرار گرفته است. نويسنده مصاديقي از عبادات همچون: نماز، روزه، حج، انفاق، زکات، امر به معروف و نهي از منکر و مشارکت‌هاي سياسي در کمک به دولت اسلامي را از مصاديق عمل صالح در قرآن کريم برمي‌شمارد. در فصل پنجم موانع عمل صالح، مانند تقليد کورکورانه، پيروي هواي نفس، متابعت از ظن و گمان، پيروي از شيطان و دستورهايش بيان گرديده و اين امور از مهم ترين عوامل جلوگيري از انجام اعمال صالح قلمداد شده است. آفات عمل صالح، مثل ريا کاري، منت گذاردن، اذيت کردن و عجب، از مباحث مهم فصل ششم و پاياني اين نوشتار محسوب مي‌شود که نويسنده راه علاج اين رذايل را نيز شرح مي‌دهد.

---

‫يکي از ويژگيهاي حضرت زهرا? در روايات، حجيت است و لازمه حجيت، برخورداري از مقام عصمت است. اين پژوهش در چهار بخش، به تحليل عصمت آن حضرت? در قرآن و روايات پرداخته است. امکان عصمت، از دليل عقلي و نقلي برخوردار است و داراي مراتب و درجاتي است و هيچ منافاتي با اختيار انسان ندارد. عصمت پيامبران و پيشوايان ديني اکتسابي است و در عين حال که صدور گناه از آنان، امتناع ذاتي ندارد، به معناي استمرار ملکه عصمت است. به باور دانشمندان اماميه، صدور گناه کبيره و صغيره در تمام طول عمر، از معصوم ممتنع است. با توجه به روايات معتبر شيعه و اهل سنت، آيه تطهير در شأن اهل بيت? نازل شده است و حضرت زهرا? يکي از آنان است. بنابراين، بر اساس اراده تکويني الهي، آنان از هرگونه رجس و پليدي به دورند. مراد از «قربي» در آيه مودت، بر اساس ديدگاه شيعه و بسياري از دانشمندان اهل سنت، اهل بيت پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم و يکي از آنان، حضرت زهرا? مي باشد. اين آيه شريفه، مودت اهل بيت? را به عنوان مزد رسالت قرار داده است. همچنين براي عصمت حضرت زهرا?، به آيه مباهله و اطعام نيز استدلال شده است. نويسنده در پايان، به عصمت حضرت زهرا? به واسطه روايات استدلال کرده است. اين روايات دو دستهاند: دسته نخست، رواياتي چون حديث ثقلين، حديث سفينه و حديث معيار صلح و ثبات هستندکه شامل حضرت زهرا? نيز ميشوند. حديث ثقلين، عترت پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم را عِدل قرآن دانسته است و اين مسئله بر عصمت آنان دلالت دارد. دسته دوم، رواياتي هستند که به صورت خاص، بر عصمت آن حضرت? دلالت دارند؛ مانند حديثي که در آن، خشم و رضاي زهرا ? خشم و رضاي خداوند دانسته شده، او را بهترين موجودات و سَروَر زنان بهشت دانسته، اذيت او و محبت به او را اذيت پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم و محبت به پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم دانسته، اطاعت از حضرت? را واجب دانسته است. همچنين خطبه فدکيه، که حضرت? در آن، عصمت قولي و فعلي را براي خود ثابت نموده است، از روايات دسته دوم است.