مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

‫در زبان عربی کلمتی وجود دارند که دلالت بر دو معنای متضاد می¬کنند. لغت شناسان در بررسی¬های خود، تعداد آنها را میان «چهارصد کلمه» در کتب قدیم تا «بیست و دو کلمه» در کتب جدید، متغیر دانسته¬اند. که این تفاوت در تعداد به تفاوت دیدگاه لغت¬شناسان درباره¬ی وجود چنین کلماتی در زبان عرب باز می¬گردد. برخی از محققان از قدما و متأخران از وجود این کلمات در زبان عرب دفاع کرده¬اند و برخی دیگر درصدد انکار تام این کلمات و یا تنگ کردن دایره آنها بر آمده¬اند. محققان تلاش می¬کنند پیدایش این کلمات در زبان عربی را به عامل یا عواملی بازگردانند که دوزاده عامل عامل را در پیدایش چنین کلماتی قابل بررسی است. به نظر می¬رسد که بر اساسنظرات محققان و به ویژه متأخران بهتوان تعدا قابل توجهی از این کلمات را از دابره کلمات اضداد خارج نمود و به تبع آن، وجود آنها در قرآن کریم را نیز رد کرد. از بررسی تفسیر نود و یک واژه از این کلمات که در قرآن کریم استعمال شده¬اند- بر اساس دو تفسیر «مجمع البیان» و کشاف»- شمار فراوانی از آنها از دایره کلمات اضداد خارج می¬شوند. «طبرسی و زمخشری» معنای بسیاری از این کلمات را در لغت به یک اصل واحد باز می¬گردانند. علاوه بر ان که از میان این واژگان، طبرسی به ضد بودن پنج واژه و زمخشری به ضد بودن فقط یک واژه اشاره کرده است. از حیث نقش تفسیری که این کلمات در قران کریم ایفا نموده¬اند، می ¬توان چنین گفت که این کلماتبر اساس این دو تفسیر غالبا یا در معنای غیر از دو معنای ضد خود استعمال شده¬اند و یا قط یک معنا از دو معنای ضد برای آنها در آیات، قابل تصور است و یا دو معنای ضد، در آیات مختلف آمده قابل جمع در یک آیه نیستند. تعداد محدودی از کلماتی که برای آنها دو معنا در یک آیه قابل بررسی است، بر مبنای این دو تفسیر به عوامل مختلفی مانند اختلاف قرائت، عوامل بلاغی، اختلاف نظر مفسران در تفسیر آیات و ..) بازگردانده شده¬اند. بنابراین بر اساس نظر محققیقان و نیز با توجه به بررسی تفسیری این کلمات در آیات، می¬توان چنین گفت که پیدایش ضدیت در معانی کلمات اضداد، پدیده ای است که در اثر عوامل مختلفی به کلمه عارض شده و توجه به کاربرد کلمه در جمله و قراین و سیاق موجود در کلام، نقش مهمی در دریافت مقصود چنین کلماتی دارند. واژگان کلیدی: واژه، کلمه، اضداد، قرآن، مجمع البیان، کشاف، طبرسی، زمخشری

---

‫حقوق زن در سوره‏ى نسأ از ديدگاه چهار مفسر معاصر مورد بررسى قرار گرفته است، كه دو مفسر شيعه و دو مفسر از اهل سنت مى‏باشند. هدف از اين پژوهش، آشنائى با قوانين اسلام در مورد حقوق و وظائف زن و به تبع آن حقوق و وظائف مردان مى‏باشد. چرا كه با بررسى قوانين اسلام به اين نتيجه مى‏رسيم كه نه تنها اين قوانين بسيار مترقى بوده و توانسته است حدود 14 قرن جواب گوى اذهان تشنه‏ى بشريت باشد بلكه دقيقا مطابق با فطرت انسانى نيز مى‏باشد. بطور مثال قانون ارث اسلام تنها قانونى است كه هيچگاه تغيير نكرده است، در صورتيكه در هيچ يك از اديان و مذاهب، قانون ارثى وجود ندارد كه دست خوش تحول كلى و اساسى نشده باشد. ضمناً اين تحقيق كتابخانه‏اى بوده و در آن بيشتر از تفاسير الميزان، من وحى القرآن، المنار و التحرير و التنوير استفاده شده است. در اين پايان نامه ابتدأ زندگى نامه و مختصرى از روش تفسيرى مفسران آمده سپس هويت انسانى زن و فلسفه‏ى خلقت او مطرح شده بعد به حقوق خانوادگى زن پرداخته شده كه شامل ازدواج و انواع آن و تعدد زوجات، طلاق، ديدگاه‏ها در مورد آن و اختيار دار طلاق، بهره‏گيرى جنسى و راه‏هاى درمان نشوز، قيموميت و سرپرستى مردان، علت قواميت مردان، مراد از تفضيل و فضيلت و حدود رياست مردان، مى‏باشند سپس حقوق اقتصادى زن مورد بحث قرار گرفته كه شامل مهريه و كاربرد قرآنى آن، تاريخچه و فلسفه‏ى مهريه، نفقه و حدود و ملاك و ويژگى‏هاى آن، ارث، تعريف و تاريخچه و علت دو برابر بودن ارث پسران و ميراث النبى، مى‏باشد و در پايان به حقوق كيفرى زن اشاره شده كه مباحث مساحقه و زنا را در بر دارد.

‫زندگي انسان داراي دو بعد دنيوي و اخروي است، که اولي جسماني و فناپذير و ديگري معنوي و جاودان مي‌باشد. هرچند اين دو بعد، ارتباطي تنگاتنگ با يکديگر دارند، اما دست‌يابي به سعادت در حيات اخروي، ارتباطي با خوشبختي يا محروميت در دنيا نداشته، و تنها در گرو عمل صالح است. به‌همين دليل کافر و مؤمن در تمام شئون زندگي، مرگ، برزخ و قيامت با يکديگر متفاوت هستند. در اين ميان، بعد روحي انسان مهم‌ترين بعد او مي‌باشد، زيرا روح، زندگي جاويد دارد. با توجه به انواع نيازهاي مادي و روحي انسان، رويکردهاي متفاوتي نسبت به زندگي انسان شکل گرفته است؛ دنياگرايي، آخرت‌گرايي، ناپايداري در زندگي، مرگ، شکست در هدف‌ها و شرايط اجتماعي نامناسب، انسان را به‌سوي پرسش از هدف زندگي سوق مي‌دهد. اما توجه به مرگ تنها عاملي است که لباس حقيقت بر اين پرسش و جستجوي انساني مي‌پوشاند. برخي از انسان‌ها در اين مسير به پوچ‌گرايي مي‌رسند، و هدفي براي زندگي خود قايل نيستند. شک‌گرايي، مادي‌گرايي و همراه‌نبودن با جامعه از جمله عوامل پوچ‌گرايي است. بزرگ‌ترين خطاي آن‌ها اين است که مرگ را پايان زندگي مي‌شمارند، حال آن‌که آموزه‌هاي ديني، مرگ را پايان همه‌چيز نمي‌داند. اگر انسان در کنار جنبه‌هاي منفي زندگي اجتماعي، نقاط قوت را هم ببيند، اعتدال را حفظ کند، و به آخرت ايمان بياورد، ديگر زمينه‌اي براي پوچ‌گرايي باقي نمي‌ماند. قرآن، زندگي انسان را عبث و باطل نمي‌داند و آن را هدفمند دانسته است. عبث بودن زندگي با حکمت خداوند ناسازگار بوده و وعده بهشت و لقاءالله از نشانه‌هاي هدف‌مندي زندگي است. شناخت، عبادت، آزمايش و رحمت خداوند به انسان از جمله اهداف زندگي است، که از طريق ايمان، نماز و پرستش، تقوي، توبه، عمل صالح، صبر، جهاد و تزکيه مي‌توان به آن دست يافت. اعتقاد به هدف‌مندي زندگي مي‌تواند خلافت الهي و وراثت زمين را براي مؤمن به ارمغان ‌آورد، و غم و اندوه را از وي دور ‌سازد.