مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

‫عنوان از روي صفحه عنوان پايان نامه

معناشناسی از جمله علومی است که به شناخت دقیق واژگان و کشف معانی نهفته ی آن ها در متون مختلف می پردازد این دانش در اواسط قرن 19 پا به عرصه گذاشت ظاهراً ماکس مولر و میشل بریال از جمله واضعانِ این دانش بودند معناشناسی هر واژه ای با در نظر گرفتن روابط مفهومی میان واژگان آن متن به دست می آید فرهنگ لغت ها فقط بخش جزئی و منفکی از معنی واژگان را در اختیار پژوهشگران قرار می دهند در نتیجه برای بررسی معنای دقیق واژه مورد نظر (مثلاً ضرب) در قرآن کریم و روابط معناشناختی آن و تبیین جایگاه آن در آیات مختلف به این پژوهش روی آوردیم پژوهش حاضر درصدد است از طریق شناسایی کاربرد تاریخی و توصیفی واژه ضَرَبَ، تطور و توسعه معنایی این واژه را پیش از اسلام و پس از آن تعقیب کند تا به درک هر چه بهتر مفهوم آن نائل آید لذا با اهتمام به کاربردهای «ضَرب» با توجه به بافت آیه، سیاق آیات قبل از آیه ی مورد نظر و فضای آیاتی که بعد از آن آیه قرار می گیرند و سایر عناصر تشکیل دهنده همچون واژگان متقاربه المعنی ، وجوه آن را مشخص کند که نهایتاً به کشف اصول کلی حاکم بر معانی آیات نه تنها مراد ظاهری آیات، با روش توصیفی – تحلیلی دست یابد. واژه ضرب یکی از واژه های قرآنی است که 57 بار به آن اشاره شده است درک معانی مختلف آن منوط به بافتی است که در آن لحاظ شده است. حاصل بررسی و تحلیل معناشناسی در این پژوهش نشان داد که سیر معنایی این واژه با توجه به بافت معنایی آیاتِ قرآن، معانی متعددی چون زدن، سفرکردن (به قصد تجارت یا جهاد و جنگ)، پایکوبی، رویگردانی، مَثَل زدن برای بیان و توصیف و... دارد همچنین همه روابط معنایی بررسی شدند از جمله رابطه ترادف این واژه با کلماتی مانند وکز، اقتتال و ... و همنشینی آن با ترکیب ضرب...مثلاً یا ضرب فی الأرض و سایر روابط نیز مورد بررسی قرار گرفت که همه این ها تأثیر شگرفی در مشخص کردن معنای آیات داشت.

‫چکيده : اين نوشتار با استناد به آيات قرآن کريم و روايات معصومين(، به تشريح اهميت و آثار تدبر و تفکر براي رسيدن به معرفت و شناخت عميق از دين مي‌پردازد و ضمن بيان کيفيت و شروط تدبر در قرآن، به شبهه‌هايي چند در اين باره پاسخ مي‌دهد. نويسنده در چهار فصل ابعاد مختلف تدبر در قرآن کريم را بررسي کرده است. وي در فصل اول با اشاره به معناي لغوي و اصطلاحي تدبّر، حجم فراوان احاديث وارد شده از اهل بيت( در اين موضوع به ويژه تدبر در قرآن کريم را نشانه اهميت اين مسأله بر مي‌شمارد. فصل دوم از پژوهش حاضر به کيفيت تدبر و شروط تدبر مطلوب در قرآن کريم براي فهم صحيح از قرآن اختصاص دارد و تعامل با قرآن، تلاوت سطحي از قرآن، اهتمام‌هاي ثانويه از قرآن و فهم و انس با قرآن و عدم تحجر و تنگ نظري به آيات قرآن، از شرايط فهم و تدبر کردن درآن عنوان شده است. در فصل سوم برخي از شبهه‌ها درباره تدبر در قرآن و پاسخ آن‌ها ارائه مي‌شود، که عمدتاً در زمينه بعضي روايات مربوط به نهي از تدبر در قرآن، عدم فهم عام و خاص، مطلق و مقيد و ناسخ و منسوخ در قرآن، احتمال خطا در فهم قرآن، مشکل بودن آيات قرآن و عدم فهم دقيق اين آيات است. آثار و برکات فهم قرآن بر اثر تدبر در آن، روش تدبر صحيح در قرآن، شروط تدبر در قرآن، فهم جزء به جزء قرآن و فهم سياق آن، چگونگي انتقال فرهنگ تدبر در قرآن به نسل‌هاي آينده، فهم تاريخي از قرآن و فهم ابعاد مختلف حقايق آن، از ديگر مندرجات فصل سوم از اين نوشتار محسوب مي‌شود. در فصل چهارم برخي مصاديق تدبر در قرآن، مانند کشف معناي رحمت الهي در قرآن، مفهوم رحمان و رحيم، رحمت خاصه و عامه الهي، مقومات رحمت خاصه، تفسير بسم‌الله‌الرحمن‌الرحيم و روايات مربوط به آن بيان شده و بدين وسيله روش تدبر در قرآن و شرايط و مقدمات آن ارائه گرديده است.

---