مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

‫قرآن چشمه سار زلال هدايتي است كه از سوي خداوند حكيم نازل شده تا بشر را به سر منزل كمال برساند. و در اين راستا از شيوه هاي گوناگون بياني خطابي و بلاغی استفاده كرده تا با فطرت زیبا طلب انسان درآميزد و اورا مقهور خويش ساخته، به سوي كمالات سوق دهد.ازجمله جنبه هاي بارز اعجاز بياني قرآن وجود فواصل در پايان آيات است كه كار برد سجع و قافيه در كلام بشر شبیه آن است. برخي ازعلماي سلف تفاوت هايي بين سجع وفاصله بيان كرده اند. وبرخي گفته اند: سجع وفاصله يكسانند، جز اين كه فاصله وصف مقاطع آيات قرآن كريم است وسجع در مورد كلام منثورِ بليغِ غير قرآني بكار مي رود .علمای معاصر بين اين دو صطلاح تفاوتي قائل نيستند. و هر دو را حروف يا كلماتي موزون در پايان آيات وعبارات مي دانند كه تابع معنا مي باشند. دانشمندان فواصل را به سان سجع از لحاظ ادبي به اقسام ِ متوازي ، متوازن، مطرّف، متماثل ،متقارب، مرصع، تشريع والتزام تقسيم كرده اند كه اين تقسيم بر اساس نوع حروف فواصل انجام گرفته است. و يك تقسيم ديگر نيز از لحاظ رابطه ي فاصله با محتواي آيه دارند كه عبارتند از: تمكين ،تصدير ، ايغال، توشيح. مهمترين نوع فواصل كه با محتوا رابطه ي بيشتري دارد و مورد تأكيد اين پايان نامه است، تمكين مي باشد كه بطور مفصل به آن پرداخته ايم . تكرار وفراواني فواصل در سطح سور و ويژگيهاي بلاغي سور شريفه، نيزمورد بررسي قرار گرفته است. يكي ديگر از موضوعات حكمت ها و فوايد فواصل و اوصاف الهي در پايان آيات و رابطه ي آنها با معنا ومحتواي آيات است كه در فصلهای پایانی مطرح و بررسی شده اند. کلیدواژگان :سجع،قافیه،متوازی،تمکین

‫چکیده و 20 صفحه از متن الکترونیکی در پیوست ها و منابع دیجیتالی قابل رؤیت می باشد

‫چکيده : تحقيق حاضر، ترجمه کتاب تاريخ قرآن تأليف آيت‌الله محمدهادي معرفت به زبان اردو است که در شش فصل به چگونگي تدوين و جمع قرآن، نگارش آن و مفهوم وحي و نزول و کتابت وحي مي پردازد. نگارنده سعي دارد فراز و نشيب‌هاي قرآن کريم از عصر نزول و خلفا تا دوران کنوني و نقش امام علي( در کتابت و جمع آوري قرآن را بررسي کند. وي در فصل اول از نوشتارخود به تشريح پديده وحي پرداخته و ضمن بيان مفهوم لغوي و اصطلاحي وحي، ادله قائلين بر امتناع آن را نقد کرده است. آن‌گاه با اشاره به ارتباط مستقيم ميان خالق و برگزيده خويش و مردم، تاريخچه آغاز وحي عمومي و وحي قرآني و چگونگي نزول قرآن بر شخص پيامبر اسلام را شرح مي‌دهد. نگارنده در ادامه به تاريخچه کتابت وحي و تبويب و تدوين قرآن به شکل امروزي پرداخته و چگونگي ضبط و ثبت آيات قرآن و شيوه کتابت آن با استفاده از ابزارهاي نگارشي در آن زمان را ذکر مي‌کند. در فصل دوم از کتاب مزبور، نزول قرآن و آغاز نزول آن، مدت نزول قرآن و آراي بزرگان علم تفسير و تاريخ قرآن در زمينه نحوه نزول دفعي قرآن کريم منعکس گرديده و ترتيب نزول سوره‌ها و آيات به ترتيب مکي و مدني و چگونگي نحوه تنظيم آن‌ها، اسباب نزول و تفاوت سبب نزول و شأن، تفاوت ميان تنزيل و تأويل قرآن، نحوه، شناسايي سبب نزول و... بيان شده است. در فصل سوم از کتاب چگونگي جمع و تأليف قرآن، نحوه نظم و ترتيب موجود در آن، توقيفي بودن آيات و سوره‌هاي قرآن، ويژگي‌هاي مصاحف ارائه شده توسط برخي صحابه به ويژه امام علي( (مصحف علي)، اختلاف بين مصاحف در آن زمان، مسأله وحدت مصاحف در عصر خلافت عثمان بن عفان( مصحف عثماني) و دوران تکامل رسم‌الخط قرآن کريم تا چاپ‌هاي امروزي آن بررسي مي‌شود. فصل چهارم به معرفي قاريان قرآن، قرائت‌هاي هفت‌گانه آنان وعوامل اختلاف قرائت اختصاص دارد. نويسنده در فصل پنجم با اشاره به مسأله تحريف قرآن کريم، و ادله تحريف نشدن آن و اجماع دانشمندان مسلمان بر اين مسأله را به تصوير مي‌کشيد. در فصل ششم ترجمه قرآن، روش‌هاي ترجمه، فتاواي فقهاي شيعه و اهل سنت در اين باره، سابقه ترجمه در تاريخ اسلام، نمونه‌هايي از ترجمه‌هاي موجود قرآن و بايسته‌هاي ترجمه بيان شده است.

‫يوسف( از پيامبران بزرگ الهي است که سرگذشت او مي‌تواند براي تمامي حقيقت‌جويان، به‌ويژه جواناني که خواهان رشد و کمال هستند، الگو و سرمشق مناسبي باشد. اين رساله به بررسي ابعاد مختلف زندگي حضرت يوسف(، از آغاز تولد تا پايان زندگي پرداخته، و جايگاه معنوي و اخلاقي، و نيز انديشه سياسي و اقتصادي او را براساس آيات قرآن و تفاسير تشريح نموده است. يوسف يکي از فرزندان يعقوب( بود که توسط ايليا، خاله يوسف، تربيت شد. علاقه پدر نسبت به او، حسادت برادران يوسف را برمي‌انگيخت. او در نه يا دوازده سالگي خوابي ديد، و اين امر به حسادت برادران نسبت به او افزود. آن‌ها يوسف را با شگردي از پدر جدا کرده و در چاه افکندند؛ پس از سه روز، اهالي کارواني که از آن‌جا مي‌گذشت، او را از چاه بيرون آورده و در مقصد سفر، يوسف را به عزيز مصر فروختند. در کاخ عزيز مصر، يوسف مورد علاقه همسر عزيز مصر قرار گرفت و سرانجام در کيد او گرفتار گرديد. آن حضرت با وجود برهان مستدل و متقن که بر بي‌گناهي و عصمت او دلالت داشت، محکوم گرديده و به زندان افتاد. اما پس از چندسال با تعبيرکردن خواب حاکم مصر از زندان آزاد شد و از هرگونه اتهامي تبرئه گرديد. پس از آن، حضرت يوسف( در مسند فرمانروايي قرار گرفت و با برنامه‌ريزي دقيق به عمران، سازندگي و احياي کشاورزي پرداخت. او صدها انبار براي روزهاي خشک‌سالي بنا کرد و با آغاز ايام قحطي با اداره شايسته امور و تأمين نياز مردم، زمينه آزادي بردگان و پرکردن خزانه کشور را فراهم نمود. آن‌حضرت در سن صد و بيست سالگي درگذشت. يوسف( مظهر صداقت، عصمت، فضل و دانش بود که قرآن به اين امر اشاره نموده است. تقوا، عفت، حق‌گويي، حق‌شناسي و بزرگواري مهم‌ترين سجاياي اخلاقي او بود.

‫اين تحقيق به بررسي و تبيين موضوع وحدت اسلامي و ابعاد مهم آن مانند عرصه‌ها، موانع و راهکارهاي آن، با تأکيد بر جامعه افغانستان پرداخته است. وحدت اسلامي به‌معناي همکاري ميان پيروان مذاهب مختلف اسلامي در عرصه‌هاي گوناگون، بر اساس مباني مشترک ديني است. بر اساس شرايط و شواهد موجود، در حال حاضر وحدت ميان مذاهب اسلامي نه تنها امکان‌پذير است، بلکه مسلمانان ناگزيز از آن نيز هستند. به همين دليل، علما و بزرگاني مانند سيد جمال‌الدين اسدآبادي، سيد عبدالحسين شرف‌الدين، شيخ محمود شلتوت، شيخ عبدالمجيد سليم، آيت‌الله بروجردي و امام خميني(، با درک شرايط زمان خود، از مناديان وحدت اسلامي در ميان جوامع مسلمان بوده‌اند. در اين زمينه، دين اسلام، قرآن کريم، پيامبر اکرم (ص) و سنت آن حضرت، و محبت اهل بيت(، مهم‌ترين مباني و اصول مشترکي است که مي‌تواند مبنا و محور وحدت مسلمانان قرار گيرد. عرصه‌هاي وحدت و همکاري ميان مسلمانان، هم مي‌تواند عرصه سياسي، مانند تشکيل حکومت واحد و همچنين دفاع هماهنگ در برابر دشمنان اسلام، و نيز عرصه علمي و فرهنگي، که زمينه‌هاي بسياري براي وحدت دارد، باشد. مصاديق فراواني هم در تاريخ نشان مي‌دهد که اهل بيت(، علماي شيعه و اهل سنت در اين عرصه‌ها با طرف مقابل همکاري متقابل داشته‌اند. اما تفرقه‌افکني دشمنان در ميان امت اسلامي، که با شيوه‌هاي گوناگون انجام مي‌شود، تعصبات بي‌جاي مذهبي، و افراط‌گرايي برخي از پيروان مذاهب که در قالب تکفير و نسبت‌هاي ناروا صورت مي‌گيرد، موانع مهم وحدت اسلامي به‌شمار مي‌رود. البته گفتگوي سازنده ميان علما و بزرگان مذاهب اسلامي و مشارکت در امور مذهبي و اجتماعي يکديگر مي‌تواند اين موانع را رفع نمايد. و اما در جامعه افغانستان اگرچه پيشينه روابط شيعيان و اهل سنت، تاريک و ناخوشايند بوده است، ولي در شرايط کنوني و با توجه به فعاليت‌هاي انجام گرفته در به رسميت شناخته شدن حقوق شيعيان، چشم‌انداز روشني قابل پيش‌بيني است.

---

‫در مورد واژه‏هاى قرآنى، قواعدى جارى است كه شناخت آنها موجب درك صحيح قرآن مى‏شود، قواعدى كه تار پود ادبى قرآن مبتنى بر آنها است. يكى از اين قواعد، قاعده تعريفات قرآنى است كه مبتنى بر اصل عدم ترادف در قرآن مى‏باشد. قرآن براى عناوين خود، بعضاً تعاريفى ذكر مى‏كند، كه معمولاً فراتر از تعريف لغوى آن وبه اصطلاح منطقى، تعريف به رسم وعرضيات است. در اين رساله سعى بر آن بوده تا مصاديقى از اين تعاريف از مصطلحات دو سوره حمد وبقره استخراج وبه بررسى وتحليل مفصل بيست واژه گزينشى از ميان آنها پرداخته شود. كه البته پيش از ورود به بحث تعاريف دو بخش به عنوان مقدمه مطرح گرديده، بخشى مربوط به كليات بحث وبخشى به عنوان مبانى وايجاد يك پيشينه ذهنى براى ورود به بحث اصلى كه شامل دو فصل اعجاز وترادف بوده وبه فراخور هر بحث نيز از مصادر وراجع مربوطه نيز استفاده شده است.

‫از ظهور اسلام تاكنون كسانى كه با سخنورى به تغذيه ذوقها پرداخته و شهد ادب در كام ادب دوستان ريختهاند، دستى در خوان پربركت قرآن داشته و انديشه خود را به عصاره الوان نعمت آن آميختهاند و بهترين تمثيل، فنىترين استعاره، زيباترين تشبيه، كاملترين تصوير، گوياترين عبارت و سختترين تركيبات را در قرآن جستهاند. حافظ، سعدى و سنايى از جمله اين افراد بودند. ايهامگويى، صورتگرى و شخصيتپردازى، استفاده از تناسبهاى لفظى، آهنگ و وزن، تشبيه، استعاره، تمثيل اقتباس، تلميح و اشاره از موارد مشخصى هستند كه تحت تأثير كلام قرآن در سخن حافظ تجلى پيدا كرده است. استفاده از واژههاى قرآنى، تضمين و اقتباس آيات و معانى آنها، تشبيه، استعاره، مجاز، كنايه، مثل، طباق نمونههايى ا زتأثير قرآن در آثار سعدى است. بهرهجويى از آيات يا قسمتى از آنها، معانى و مضامين آنها در گستردهاى وسيع در اكثر قصايد سنايى به چشم مىخورد. اقتباس، تلميح، حل، تشبيه، تمثيل و كنايه نيز مواردى هستند كه تحتتأثير قرآن در آثار سنايى نمودار است. حافظ، سعدى، سنايى در تنوع اسلوب بيان در زمينه استفهام، امر، نهى و معانى متعدد آنها، اطناب و ايجاز و التفات كلام خود را به شيوه قرآنى آراستهاند.