مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

رساله حاضر به این مساله می پردازد که آراء نظرات دین شناسانة کانت تاچه حد مایة بروز بحثهای دینی شد. این متن که بخشی از کتاب «سیر الهیات در آلمان» است، مشخصاً به این موضوع پرداخته است و به مطالعه ابعاد کلامی و الهیات اندیشمندان آلمانی پس از کانت می پردازد. در ضمن عمده ترین مباحث عبارتند از: جنبش اصلاح دینی، سوابق و نتایج، اصلاح دینی و سابقه آن، مارتین لوتر، لوتر و سایر اصلاحگران، فرقه های پروتستان، کانت، هردر، اشلایر ماخر، گفتارهایی درباره دین و دین مسیحی براساس اصول کلیسای انجیلی.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

بررسی تطبیقی دیدگاههای هرمنوتیکی شلایرماخر و علمای علم اصول

نویسنده:

مهدی ذاکری، جابر موسوی

نوع منبع :

مقاله , مطالعه تطبیقی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF چکیده

وضعیت نشر :

تهران: دانشگاه تهران,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

تفسیر دستوری , تفسیر فنی , نیت مولف , دور هرمنوتیکی , هرمنوتیک , هرمنوتیک دینی , فلسفه اصول , سیاق کلمات , هرمنوتیک (فلسفه)

کلیدواژه‌های فرعی :

مقدمات حکمت , دلالت تصوری , دلالت تصدیقی , هرمنوتیک شلایرماخر , هرمنوتیک فلسفی , هرمنوتیک نسبی گرایانه , نص , دلالت تصدیقی جدی , ظاهر (درمقابل نص) , بازسازی تجربه ذهنی مؤلف , تجربه اعمال ذهنی مولف , فهم روشن کلمات , محدوده مؤلف , فردیت مؤلف , درک شهودی نیت مولف , اختلاف هرمنوتیکی , شروط دلالت تصوری , تطابق اراده استعمالی و جدی , اصالت حقیقت در علم اصول , اصالت عموم , اصالت اطلاق , اصالت عدم تقدیر ,

فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :

ناصر مکارم شیرازی

چکیده :

علمای علم اصول در جهان اسلام و شلایرماخر در جهان غرب هر دو یک هدف هرمنوتیکی را دنبال می کنند و آن رسیدن به نیت مؤلف است. شلایرماخر این هدف را با ارائۀ دو تفسیر دستوری و فنی از متن پی می گیرد و به تبیین این دو تفسیر می پردازد. اما علمای علم اصول با مطرح کردن دلالت تصوری و دلالت تصدیقی، برای دستیابی به مدلول تصدیقی (که همان نیت مؤلف است) به سلسله ای از قواعد ادبی، عقلایی و عرفی توجه کرده اند که بین همۀ عقلا مشترک است. در این مقاله ضمن مقایسۀ این دو دیدگاه با هم و بیان نقاط اشتراک و افتراق آنها، به این نتیجه می رسیم که دیدگاه علمای علم اصول از این نظر که ضابطه مند بوده است و جایی برای حدس های غیرقانونمند نمی گذارد، بر دیدگاه شلایرماخر ترجیح دارد.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 645 تا 664

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

درآمدی انتقادی بر هرمنوتیک روشنفکری دینی

نویسنده:

هادی آجیلی، محسن سلگی

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF چکیده

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

نسبی‌گرایی , هرمنوتیک , هرمنوتیک دینی , متکلم نواندیش

چکیده :

مجتهد شبستری، بهعنوان سلسلهجنبان گفتمان هرمنوتیکی روشنفکری دینی، سهمی عمده در اشاعه و ترویج گفتمان هرمنوتیکی روشنفکری دینی بر عهده گرفته است و با تأسی از معرفت‌شناسی پستمدرنیستی، نوعی نسبی‌گرایی و ساختارشکنی در تفسیر‌های دینی او ظاهر گردید. در این جستار، این فرضیه مورد آزمون قرار میگیرد که گفتمان هرمنوتیکی روشنفکری دینی گفتمانی برون دینی است که متدولوژی آن سنخیت و همگونی با کتاب مقدس و نص ندارد و توشهگیری علیالدوام و بلاانقطاعِ این نحلۀ فکری از نظریات جدید، از جمله هرمنوتیک، این گفتمان را به استحاله کشانده است که نتیجۀ منطقی و بلافصل آن گسست آشکار از کتاب و سنت و غلتیدن در وادی گفتمان سکولار و نسبی‌گرای هرمنوتیکی است. این مقاله نشان میدهد که میتوان در عین کثرتگرابودن، از نسبیگرایی مصون ماند، امری که شبستری توفیقی بدان نیافته است. درواقع، مجتهد شبستری نسبیگرایی را نه مقولهای منفی، بلکه از رهاوردهای ارزندۀ خویش میانگارد. نقد مبادی فکری شبستری، آنهم عمدتاً از آبشخور هرمنوتیکی آن و با تأکید بر تأثرات گادامری تلاش ما در این مقاله است. این متکلم نواندیش دینی، با زمانی و تاریخی خواندن دین، آن را به عصر نزول محدود میکند و تواناییهای فرازمانی آن را برمیچیند. افزون بر این، او وحی را به سخن نبی تنزل میدهد. اما واقعیت این است که نمیتوان، به تأسی از ژاک دریدا، واسازی متن را برگرفت و به کار بست و کمترین اثری از وثاقت معنای متن را برجای گذاشت

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 7 تا 34

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

قرآن، زبان نمادین، اسطوره و هرمنوتیک

نویسنده:

فردوس حاجیان

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

وضعیت نشر :

تهران: انجمن علوم قرآن و حدیث ایران,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

زبان قرآن , زبان نمادین دین , هرمنوتیک , هرمنوتیک دینی , اصطلاحنامه علوم قرآنی , قرآن , تفسیر قرآن

کلیدواژه‌های فرعی :

اهل بیت(ع) , باطنیه ( اسماعیلیه ) , زبان حقیقی دین , تفسیر باطنیه , تفسیر ظاهر قرآن , شرائط فهم قرآن , زبان نمادین و قرآن , کارکرد زبان نمادین ,

فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :

ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین , علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی

چکیده :

در این پژوهش تلاش شده است تا معنای هرمنوتیک و نسبت آن با تاویل و تفسیر از دیدگاه اندیشمندان مسلمان بیان و سنجیده شود و مبانی مشترک تاویل و هرمنوتیک به معنای کلاسیک تبیین گردد. همچنین به مساله کاربرد زبان نمادین و زبان حقیقی در قرآن پرداخته و اختلاف دیدگاه مفسران طرفدار زبان نمادین در قرآن و طرفدار زبان حقیقی به طور مختصر بیان شده و در نهایت نگرش ملاصدرا و ابن عربی در خصوص شرایط فهم قرآن مورد بررسی قرار گرفته است.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 1 تا 11

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

بررسی امکانِ جمع بین مبانی معرفتی قرآن و اصول هرمنوتیک فلسفی

نویسنده:

مصطفی مناقب، عبدالله محرابی

نوع منبع :

مقاله , کتابخانه عمومی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF چکیده

وضعیت نشر :

اصفهان: دان‍ش‍گ‍اه‌ اص‍ف‍ه‍ان‌,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

هرمنوتیک , هرمنوتیک دینی , هرمنوتیک فلسفی , اصطلاحنامه علوم قرآنی , قرآن , معرفت شناسی هرمنوتیک فلسفی , مبانی فهم قرآن , تعارض هرمنوتیک و فهم قرآن , هرمنوتیک (فلسفه)

کلیدواژه‌های فرعی :

تأویل , کثرت گرایی معرفتی , تاریخ مندی فهم , ادیان توحیدی , نیت مولف , فهم پذیری قرآن , کتب مقدس , فهم پذیری , شکاکیت(مسائل جدید کلامی) , نسبیت , پیشداوری تفسیری , پیش‌فرض‌ها , پیش دانسته ها , اراده مولف , فهم ثابت و عینی , قرائت مختلف از متن واحد , دیالکتیک در فهم , اتفاقی بودن فهم , فهم مطلق , اعتقاد یقینی ,

فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :

علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی , جعفر سبحانی

شاپا (issn):

2008-9651

چکیده :

قرآن به عنوان پیام الهی، وقتی هدایت بخش و سعادت آفرین است که به درستی فهمیده شود و در محور زندگی قرار بگیرد. فهم قرآن، مبانی و زیرساخت‌های اعتقادی خاصی دارد که پذیرفته‌شده همۀ فرق اسلامی است و مهم‌ترین آنها عبارتند از: وحیانیّت، مبتنی بر عقل و فطرت، معرفتبخشی و واقعی بودن، حکیمانه بودن، هدایتگری، درخور فهم بودن و... که تشکیک در هر یک از این مبانی، اعتبار قرآن را مخدوش می‌کند. مبانی هرمنوتیک فلسفی عبارتند از: محوریّت مفسّر، دیالکتیک در فهم، اتفاقی بودن فهم، غیرِ روشمند و منطق گریزی فهم، تاریخمندی فهم و نقش اساسی پیش فرض‌ها در به‌دست‌آمدن فهم. برون داد این مبانی عبارتند از: بی توجهی به ارادۀ مؤلّف، نبود معیار برای فهم درست، ناممکن بودن فهم ثابت و عینی، توجیه قرائت‌های مختلف از متن واحد، شکاکیّت، نسبیّت و پلورالیسم در فهم. نگارنده در مقاله اعتقاد دارد که اصول و مبانی هرمنوتیک فلسفی با مبانی فهم قرآن در تقابل جدّی هستند و امکان جمع بین آنها وجود ندارد. کسانی که تلاش می‌کنند بین مبانی فهم قرآن با هرمنوتیک فلسفی هماهنگی ایجاد کنند، در عمل چاره‌ای جز توجیه و تأویل مبانی قرآن در راستای نتایج هرمنوتیک فلسفی نخواهند داشت.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 137 تا 152

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

معناشناسی تاویل و اعتبار معرفت شناختی آن در آراء ابوزید

نویسنده:

حامد علی اکبرزاده ,مصطفی سلطانی

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

وضعیت نشر :

تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

نصر حامد ابوزید , هرمنوتیک , هرمنوتیک دینی

کلیدواژه‌های فرعی :

تفسیر قرآن، عینی گرایی، نسبی گرایی، هرمنوتیک، نصر حامد ابوزید , تاویل مذموم , معرفت‌شناسی دینی (مسایل جدید کلامی) , هرمنوتیک , تفسیر قرآن , تفاوت تفسیر و تأویل , معناشناسی تاویل , تاویل در قرآن , تاویل در اسلام , آیه 37 یوسف , آیه 35 اسراء , قرائت خلاق ,

چکیده :

نصر حامد ابوزید به عنوان یکی از اندیشمندان معاصر عرب و از شخصیت های مهم جریان نومعتزله، دیدگاه های خاصی را درباره فهم و تاویل متون دینی به ویژه قرآن ارائه کرده که برخی از آنها باب مجادلات فراوانی را گشوده اند. ابوزید با استفاده از تحلیل های زبان شناسانه مفهوم جدیدی از تاویل ارائه می کند و با نگاهی که به لایه های معانی متون دارد، هر نوع مفهوم گیری از آیه را داخل در تاویل می داند. او تلاش می کند نگاه رسمی عالمان دینی به متون را مورد انتقاد قرار دهد و اختلاف در نوع تاویل متون را چیزی شبیه به اختلاف در اجتهاد می داند. وی با طرح بحث تاویل و تلوین، تاویل های ایدئولوژی محور از متون دینی را مورد انتقاد قرار داده و معتقد است تلوین همان قرائت مغرضانه و دخالت دادن ایدئولوژی در فهم متون است. به تعبیر دیگر، وی برای تاویل متعهد به ایدئولوژی، اعتبار و ارزش معرفت شناختی قائل نیست و معتقد است تاویل باید بدون هر گونه انقیادی انجام شود. او تاویلی را معتبر می داند که در آن نگاه ایدئولوژیک و متعصبانه دخیل نباشد.ابوزید موضع معتزله در فهم قرآن را می ستاید و معتقد است آنان نخستین گروهی بودند که تاویل متون قرآن را با روشی درست آغاز کردند، چراکه در فهم متن، عقل را به طور مستقل به کار می گرفتند و برای عقل هیچ تعهد و وابستگی ای نسبت به شرع قائل نبودند. امروزه نیز باید با همین عقل آزاد و رها سراغ تاویل متون دینی رفت. به اعتقاد ابوزید در مواجهه با متون دینی هدف از فعالیت معرفت شناسانه به طور عام و عمل قرائت به طور خاص، کشف حقایقی از وجود است که در سطحی خارج از افق ذات شناساننده یا خواننده قرار دارد و این همان تاویل صحیح است. در این مقاله دیدگاه های وی درباره مفهوم تاویل و ارزش معرفت شناختی آن مورد بررسی قرار گرفته است.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 109 تا 138

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

معنا و تفسیر

نویسنده:

احمد واعظى

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه متنی نسخه PDF

وضعیت نشر :

قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

تفسیر متون دینی , هرمنوتیک , هرمنوتیک دینی , معنا , فلسفه دین

کلیدواژه‌های فرعی :

متون دینی , اشاعره (اهل سنت) , ساختگرایی , صناعات ادبی , کتب مقدس , قرآن , تفسیر قرآن , صناعات ادبی قرآن , مبانی تفسیر سنتی , استقلال متن از مولف , ثمرات عملی نزاع در شان مولف , ثمرات نظری نزاع در شان مولف , وحدت ذاتی معنای متن , تعدد ذاتی معنای متن , ابهام ذاتی معنای متون دینی , تفسیرگرایی تاویلی , معانی متضاد متن ,

فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :

فیض کاشانی: ملا محسن فیض کاشانی

چکیده :

مباحث مربوط به فهم متن، اعم از متون ادبى، حقوقى، تاريخى و دينى، كه بخشى از دانش موسوم به تفسيرگرايى تأويلى (Hermeneutics) است، از مهم ترين مباحث قرن حاضر مى باشد. در نگاه ابتدايى، چنين به نظر مى رسد كه تفسير و فهم متن، حتى متون مقدس و دينى، چيزى جز مراجعه به علوم و فنون ادبى به منظور گره گشايى از ابهامات متن نيست. پس فهم متن تنها نيازمند تسلط مفسر بر قواعد و فنون مختلف ادبى است و گمان نمى رود كه اين مطلب نيازمند بحث هاى جدى نظرى و فلسفى باشد. اما موضوع گسترده تر از این است. در واقع اين تلقى بسيط از تفسير متن در حوزه تفكر مذهبى، چه در عالم اسلام و چه در عالم مسيحيت، از قدمت برخوردار است. در حوزه تفكر مسيحى، حتى آن زمان كه كتبى مستقل به عنوان تفسيرگرايى تأويلى نگاشته مى شد، محتواى آن ها بيان قواعد و قوانين تفسير انجيل بود؛ يعنى قوانينى كه با به كار بستن آن ها از انجيل رفع ابهام مى شود. بنابراین باید به شکلی دیگر به موضوع نگریست. در این مقاله پیرامون این موضوعات بحث می شود: مبانى تفسير سنتى، استقلال متن از مؤلف، ثمرات عملى و نظرى نزاع در شأن مؤلف، وحدت يا تعدّد ذاتى معناى متن، ابهام ذاتى معناى متون دينى.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

هرمنوتیک و تأثیر انتظارات بر فهم قرآن

نویسنده:

مصطفى کریمى

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه متنی

وضعیت نشر :

قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

انتظار از دین , هرمنوتیک , هرمنوتیک اسلامی , هرمنوتیک دینی , اصطلاحنامه علوم قرآنی , تفسیر قرآن , فلسفه دین , هرمنوتیک (فلسفه)

کلیدواژه‌های فرعی :

قرون وسطی , رابطه لفظ و معنا , انجیل , فهم متون دینی , هرمنوتیک جدید , مفسران قرآن , دین اسلام (دامنه ادیان پیشرفته) , دین مسیحیت (ادیان زنده) , عدم تعین معنا , نظریه تأثیر تام انتظارات بر فهم قرآن کریم , هرمنوسین , ابهام لفظی , محدودیت قلمرو مسیحیت , هرمنوتیک متون دینی , هرمنوتیک در ایران , وحدت معنا , مدلول تصدیقی ,

چکیده :

گسترش ارتباط علمى بين فرهنگ هاى مختلف به ويژه اسلام و غرب و ترجمه متون غربى به زبان فارسى و ورود برخى مباحث به محافل علمى كشور ما، چالش هايى را موجب شده كه فهم قرآن كريم را نيز بى نصيب نگذاشته است. يكى از اين مباحث، «تأثير انتظارات بر فهم متون دينى» است؛ از جمله مباحث مربوط به علم «هرمنوتيك» كه در كشور ما، به صورت ترجمه يا تحليل هاى يك سويه چنين وانمود مى شود كه گويى تمام دانشمندان هرمنوتيك با نظر مطرح كنندگان آن اتفاق دارند و بدون توجه به تفاوت هاى موجود بين دو فرهنگ اسلام و مسيحيت و ويژگى هاى قرآن كريم و متون مقدس مسيحى، به ويژه اناجيل اربعه، سعى مى شود همان مباحث و نتايج آن بر فهم قرآن كريم نيز تطبيق داده و بر تأثير تام انتظارات در فهم قرآن كريم پافشارى شود. براى روشن شدن خاستگاه علم «هرمنوتيك جديد» و نظريه تأثير تام در فهم متون دينى و فقدان همه شرايط آن در فهم قرآن كريم، ضرورى است پيش از پرداختن به تأثير انتظارات بر فهم قرآن، از «هرمنوتيك» و ويژگى هاى متفاوت متون مقدس مسيحى و اسلامى و برخى ديدگاه هاى متفاوت در ميان علماى هرمنوتيك در غرب ـ هر چند به اختصار ـ سخن به ميان آيد. اين كار نقد نظريه «تأثير تام انتظارات بر فهم قرآن كريم» را سهولت خواهد بخشيد.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر