جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

واحد يا حقيقی است يا غير حقيقی. واحد حقيقی، يا ذاتی است كه متصف به وحدت اسـت و يـا ذاتی است كه عين وحدت است؛ به نحوی كه فرض تكثـر در آن محـال اسـت وايـن، واحـد بـه وحدت حقه حقيقيه اسـت كـه غيـر از وحـدت عـددی اسـت. در انديشـه دينـی و فلسـفی علامـه طباطبايی، از طرفی وحدت عددی از حق تعالی نفی گرديده است؛ زيـرا وحـدت عـددی مسـتلزم محدوديت واحد است و از طرف ديگر، وحدت حقه حقيقيه برای حق تعالی اثبات شده است؛ بـه اين معنا كه در ذات حق سبحان، وحدت، عين ذات بوده و واحد و وحدت يك چيز است؛ از اين رو هيچ گونه كثرتی را در ذات متعالی او نمی توان فرض كرد و احدی الذات بوده ودر خـارج و عقل و وهم انقسام نمی پذيرد. اين نوشتار در صدد نشان دادن تطـابق نظـردينـی و نظـر فلسـفی در مسئله وحدت حقه حقيقيه حق تعالی در انديشه علامه طباطبايی است. اين مقصود به شيوه تركيبی انجام گرفته است.

هدف پژوهش حاضر، اثبات ضرورت اخلاق مداری در فرايند توليد علم، بر مبنای اصول اخلاقی اسلام است. روش پژوهش نيز، تحليل تطبيقی از نظريات فلاسفه علم و دانشمندان اخلاق معاصر، به ويـژه متفكـران غربـي و منـابع اسـلامی در مـورد موضـوع پـژوهش اسـت. متفكـران معاصـر مـا توليدكنندگان علم و جامعه علمی را موظف به رعايت اخلاق می دانند و در استدلال بر ثبوت اين وظيفه، به اصولی استناد می كنند كه نه تنها در اخلاق اسلامی پذيرفته شده هستند، بلكه از اصـول مبنايی دين اسلام و اخلاق اسلامی به شمار می روند. مهمتـرين اصـولی كـه در ايـن زمينـه مـورد استناد دانشمندان قرار گرفته و در اخلاق اسلامی نيز جايگاه محكمی دارند، ضرورت حراست از حق و علم است. در اين نوشته پس از بررسی تطبيقی اين دو اصل، اصل جديدی بـا عنـوان اصـل ضرورت حراست از نفس را به عنوان اصلی كه به طور خاص از رويكرد اسلامی به اخـلاق ناشـی می شود، مطرح كرديم. در نتيجه پژوهش ما به اين هدف كه «ضـرورت اخـلاق مـداری در توليـد علم برمبنای اصول اخلاقی اسلام قابل اثبات ودفاع است» دست يافت.

معرفى اجمالى‏: « بناء المقالة الفاطمية في نقض الرسالة العثمانية»، نوشته ابو الفضائل، احمد بن موسى بن طاووس، متوفاى 673 ق، است. اين كتاب، به زبان عربى و در باره اثبات شايستگى حضرت امير المؤمنين، على علیه السلام براى امر امامت و رد پاره‏اى از شبهاتى است كه توسط برخى از بزرگان اهل سنت در اين مورد و هم در مورد مذهب تشيع مطرح شده است./ ساختار: كتاب، فاقد باب‏ بندى و فصل‏ بندى است./ گزارش محتوا: جاحظ، عمرو بن بحر، متوفاى 255 ق، كتابى را به نام« الرسالة العثمانية»، در رد بر شيعه و ايراد و اشكال بر اصول اعتقادات آنها نوشته و بسيارى از اصول مسلّم و مورد قبول تمام فرقه‏ هاى اسلام را انكار كرده است. مهم‏ترين هدف او در كتاب، شكستن مقام و منزلت مولاى متقيان امير المؤمنين، علی علیه السلام در نظر خوانندگان است و به هر وسيله ممكن، قصد مخدوش كردن آن سيماى الهى را دارد. در كنار اين هدف، دائما سعى در توجيه كارهاى خلفاى سه‏گانه دارد و آنها را با امير المؤمنين علیه السلام مقايسه مى‏كند و با ادله سست مى‏ خواهد افضليت آنها را اثبات كند. «يريدون ليطفؤوا نور اللّه بأفواههم و الله متم نوره و لو كره الكافرون» شايد بتوان كتاب حاضر( بناء المقالة الفاطمية...) را از بهترين رديه ‏ها بر رساله جاحظ شمرد كه از مؤلفى گران‏قدر از سادات آل طاووس به يادگار مانده است. اين كتاب، دومين كتاب سيد احمد بن طاووس- برادر بزرگوار على بن طاووس- در رد مخالفان است. ابو الفضائل، احمد بن طاووس با قلم شيواى خويش در سراسر اين كتاب گران‏قدر، با ادله عقلى و نقلى فراوان، شبهات و القاءات جاحظ را پاسخ داده است. گر چه جاحظ، در كتاب خود، به هيچ اصلى پاى‏بند نيست و از هر راه ممكن، قصد مخدوش كردن چهره تشيع را دارد، اما ابن طاووس با حوصله فراوان به سطر سطر كتاب او جواب‏هاى محكم و قاطع و مستدلّ داده است./ وضعيت كتاب‏: چاپ این کتاب با تحقيق و تصحيح و تعليقات سيد على عدنانى همراه است. در پايان كتاب، فهرست‏هاى متنوع با دقت فراوان ضبط شده است. ضمنا در پاورقى كتاب، تحقيق گسترده‏اى شامل نسخه‏ بدل‏ها، آدرس آيات و روايات، ترجمه و توضيح كلمات مشكل متن و شرح حال كسانى كه در متن نامى از آنها برده شده يا اشاره‏اى به آنها شده، صورت گرفته است.

مفهوم تصوری خدا به دليل مسامحه هايی كه در معرفی آن صورت گرفته، نيـاز بـه بررسـی دقيـق جدی دارد. در گام نخست بايد ثابت كرد كه شروع به بحث در اثبات وجود خدا، قبل از تحقيـق و بررسی مفهوم تصوری خدا، اشتباه فاحشی است؛ چراكه اولاً با این كار، ملاحظه ترتیب منطقی صورت نگرفته ست؛ ثانياً، موجب می شود تا از بسياری از اشـتباهات و خلـط هـا در امـان نباشـيم . افزون برآن، تفكيك مفهوم خدا در قبـل و بعـد از اثبـات وجـود او و نيـز اثبـات امتنـاع شـناخت حضوری در مورد خدا كه در نوشته های مربوط به كلام و فلسفه دین كمتر بـه آن توجـه شـده، از محورهای ديگر بحث می باشد. اين مقاله علاوه بر دستاوردهای فوق، می تواند دفاع جديدی برای برهان وجودی آنسلم مطرح گردد؛ چراكه مشخص می نمايد كه اشكالات وارده بر اساس يكی از دو تعريفی كه اواز مفهوم خدا ارائه داده، قابل طرح می باشد.