جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

یَنابیعُ المَوَدّة لِذَوی القُرْبی (چشمه‌سار دوستی و محبت به ‌ذوی‌القربی) کتابی درباره زندگانی اهل بیت پیامبر اسلام(ص)، فضایل آنان و ارزش مودت ایشان به خصوص حضرت علی(ع)، نوشته سلیمان بن ابراهیم قندوزی حنفی (متوفای ۱۲۹۴ق) از عالمان اهل سنت حنفی مذهب در قرن سیزدهم هجری. مؤلف، کتاب را در صد باب با موضوعات مختلف و بدون نظم خاصی آورده و در آن از منابع شیعی هم استفاده کرده. این اثر به فارسی ترجمه شده است. درباره مؤلف: سلیمان بن ابراهیم قندوزی بلخی از عالمان حنفی مذهب اهل سنت و صوفی است که در سال ۱۲۳۰هجری در قندوز (یکی از شهرهای افغانستان کنونی) در حوالی بلخ به دنیا آمد. پس از آموزش علوم اولیه به بخارا رفت و سپس به هند سفر کرد و در آنجا به اهل طریقت پیوست و در سیر و سلوک و تفقه در دین، به درجات عالی رسید. پس از مدتی به وطن خود بازگشت و به هدایت و ارشاد مردم پرداخت. در سال ۱۲۶۹ به عزم مکه حرکت کرد، اما در بغداد و قونیه متوقف شد و در آنجا به تحصیل و تدریس و ارشاد مردم پرداخت. مدتی هم مسند شیخ طریقت را عهده‎دار شد و سرانجام در سال ۱۲۹۴ق در قسطنطنیه از دنیا رفت.[۱] علت نام‌گذاری: در خطبه آغازین کتاب آمده است: «آن را به سبب ارتباط با خویشاوندان رسول اکرم(ص) ینابیع المودة نامیده؛ همان کسانی که اهل عبا و اسباب سعادت عُظمی و سرچشمه‌های برکات کُبرا هستند تا رضای خدا و شفاعت رسول خدا و اهل بیت او پی جویند.»[۲] انگیزه نگارش:مؤلف در مقدمه کتاب می‌گوید: «هدف از تألیف این کتاب، آن بوده است که خدای متعال در قرآن کریم اجر تبلیغ رسول اکرم (ص) را مودت اهل بیت قرار داده و آن را واجب کرده است.»[۳] این کتاب بدون آنکه تنظیم خاص و فصل‎بندی کاملی داشته باشد، مطالبی درباره مناقب امیر المؤمنین علی (ع) و چند تن از اهل بیت پیامبر (ص) مانند امام حسن (ع) و امام حسین (ع) و امام عصر (عج) نقل کرده است. منابع کتاب: شیوه مؤلف، نقل از منابع پیش از خود است. قندوزی کتاب خود را بر اساس منابع مهم اهل سنت نگاشته است. برخی از این منابع عبارتند از: صحاح سته، مناقب ابونعیم، مناقب ابن مغازلی، فرائد السمطین، مناقب خوارزمی، و الفصول المهمة.[۴] قندوزی در تالیف این اثر از منابع شیعه هم استفاده کرده است. محتوای کتاب: مجموع ابواب کتاب، صد باب است که هر باب به موضوع خاص یا مطالب کتابی خاص می‌پردازد. قندوزی از منابع مختلف و متعددی استفاده کرده و روایات خود را به آن کتب استناد داده و نام آنها را هم آورده است. مؤلف در موارد زیادی یک روایت را تکرار کرده است. در مجموع، کتاب ینابیع، به بخشی از زندگانی اهل بیت و آن هم مناقب آنان و از میان ایشان حضرت علی(ع) می‌پردازد و همه مطالب آن جمع‌آوری روایات پیشینیان است و ترتیب و تنظیم خاصی در کتاب دیده نمی‌شود؛ مثلا در بین نقل فضائل علی(ع) باب دیگری درباره فضائل همه اهل بیت آورده و دوباره به مهدی (عج) پرداخته است. از اینکه مطالبی درباره حروف و خواص آنها بیان می‌کند، پیداست که مؤلف علاقه‌ای به این موضوعات داشته است.[۵] نسخه، ترجمه و چاپ‌ها: ترجمه ینابیع المودة توسط محمدعلی شاه محمدی نسخه‌ای از این کتاب در کتابخانه دانشگاه برنستون در آمریکا با نام «ینبوع المودة و وسائل السعادة» موجود بوده که در جمادی الاولی سال ۱۲۸۸ق نگاشته شده است.[۶] از این کتاب، ترجمه‎ای با عنوان «علی و شکوه غدیر بر فراز وحی و رسالت» توسط محمدعلی شاه‌محمدی چاپ شده است. چاپ برای اولین بار در ۱۳۰۲ق در استانبول چاپ دیگری در استانبول چاپ سنگی در مشهد در سال ۱۳۰۸ق با تصحیح محمد شفیع اعتمادالدولة چاپ سنگی در بمبئی هند در سال ۱۳۱۱ق چاپ در تهران در سال ۱۳۱۲ق چاپ بیروت در ۳ جزء چاپ در نجف اشرف در سال ۱۳۸۴ق در چاپخانه حیدریه چاپ‌های متعدد دیگری از روی نسخه‌های اولیه صورت گرفته است.[۷] پانویس: 1- قندوزی، ترجمه کتاب ینابیع المودة. 2- قندوزی، ینابیع المودة، ج ۱، ص۳۲. 3- قندوزی، ینابیع المودة، ج ۱، ص۲۵. 4- قندوزی، ینابیع المودة، ج ۱، ص۲۷ - ۳۲. 5- کتابخانه دیجیتال نور. 6- طباطبایی، أهل البیت فی المکتبة العربیة، ص۶۶۶. 7- سید حبیب‌الله احمدپناه، قندوزی بلخی و ینابیع المودة.