جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش معنویت در ارتقای اصول اخلاقی در آموزه‌های امام علی(ع) با محوریت کتاب شریف نهج البلاغه به روش توصیفی- تحلیل انجام شد. با توجه به اهمیت تربیت اخلاقی در سیره‌ی معصومین, بررسی آموزه‌های اخلاقی آنان به ویژه سخنان حضرت علی(ع) در نهج البلاغه کارگشاست. بررسی سخنان آن حضرت در نهج‌البلاغه نشان داد که از دیدگاه ایشان معنویت دارای سه مولفه‌ی اساسی یعنی خدامحوری، اعتقاد به معاد و ولایت‌مداری است و اخلاق نیز دارای سه رکن اساسی اخلاص، حق مداری و عدالت‌گستری است. نتایج این بررسی و سخنان حضرت نشانگر آن است که خداباوری به عنوان مولفه‌ی بنیادین معنویت تاثیر محوری در ارتقای پایبندی به اصول اخلاقی دارد. بر این اساس انسان خداباور در تمامی امور زندگی خویش از خداوند سبحان، یاری طلبیده و در تمام لحظات خود را در محضر قدس الهی می‌داند. باور به جلال و جبروت الهی دارد و همین امر سبب مراقبه‌ی دائم وی می‌گردد. اعتقاد به خداوند سبب تبلور اخلاص، آرامش قلبی و روحی، عدالت پیشگی، آزادگی، فروتنی و تواضع می‌شود زیرا انسان خداباور در تمام امور زندگی تنها از خدا یاری می‌طلبد و به وی امید دارد. باور به معاد نیز به عنوان مولفه‌ی دیگر معنویت سبب جهت‌دهی به زندگی فرد شده و انسان معادباور از ارتکاب گناهان اجتناب نموده و از گناهان احتمالی خود بخشش می‌طلبد. بر یاد و ذکر خداوند مداومت دارد. دلبسته دنیا و مادیات نیست. انس با قرآن، سرلوحه‌ی اعمال اوست و به سبب ترس از خداوند متعال مهر سکوت بر دهان زده و خشم و عصبانیت خویش را فرو می‌برد. از فرصت اندک حیات خود برای توبه و انجام اعمال صالح کمال استفاده را دارد. پذیرش ولایت ولی و حجت خدا نیز سبب پایبندی شدید به اصول اخلاقی می‌شود زیرا پیرو ولی خدا، سعی دارد عمل و رفتار خویش را هر چه بیشتر به مولای خود نزدیک سازد. جلوه‌ی تاثیر ولایت بر پایبندی اخلاقی در دو عرصه‌ی ولایت الگویی و ولایت اخلاقی پدید می‌آید. به طور کلی نتایج این بررسی نشان داد از دیدگاه امیرمومنان(ع) معنویت و مولفه‌های آن به عنوان پشتوانه‌ی اصلی اخلاق بر آن تاثیر مستقیم دارد و رابطه‌ی بین معنویت و اخلاق رابطه‌ای متقابل و دو سویه است.

ولایت بر مردم، حق ذاتی و انحصاری خدای متعال است. خداوند حق خود را به برگزیدگانش، پیامبران و اوصیای ایشان واگذار کرده است. امیرالمؤمنین(علیه السلام) وصیّ پیامبر خاتم(صلی الله علیه واله) دارای فضائل و امتیازات انحصاری هستند که قرآن کریم و روایات نبوی به آن دلالت می‌کنند. ایشان در احتجاجات و مناشدات خویش بر حق ولایت بر دیگران، به آن فضائل استناد و استدلال می‌نمودند. با وجود اذعان مخالفان بر فضائل حضرت، آنان هیچ‌گاه حاضر به تن‌دادن به ولایت او نشدند. این، مسئله‌ای است که شگفتی حق‌طلبان را در طول تاریخ برانگیخته است. هدف از این پژوهش، بررسی علل عدم پذیرش امیرالمؤمنین7 از سوی شماری از مردم، چه به‌هنگام تعیین خلیفه یکم و چه سوم، با وجود اذعان به فضائل ایشان می‌باشد. این تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی و با گردآوری کتابخانه‌ای مطالب انجام یافته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که زمینی‌انگاری و قبیله‌گرایی، عدل علوی، علل روانی‌ای همچون حسادت، حرص، بخل، حقد و عداوت، و نیز پایبندی بر عهدنامه «صحیفه»، ازجمله دلایل انکار و رویگردانی از ولایت امیرالمؤمنین(علیه السلام) بود.

الشافي في الإمامة رساله‌اى است به زبان عربى از سيد‌‎مرتضى علم الهدى (متوفاى 436 ه‍.ق)، فقيه و متكلم نامدار شيعى.سيد‌‎مرتضى اين رساله را در نقد فصل امامت كتاب «المغنى في ابواب التوحيد و العدل» نوشتۀ قاضى عبدالجبار همدانى (متوفاى 415 ه‍.ق) از متكلمان نامدار معتزلى به نگارش درآورده و ديدگاه‌هاى او را دربارۀ مسألۀ امامت به چالش كشيده است. جلد اول تحقیق آنچه صاحب المغنی، پیرامون وجوب امامت ذکر کرده است. استدلال بر وجوب امامت، بنا به دلایل نقل. مخالفت قاضی، با ادله شیعه در امامت و عصمت.

الشافي في الإمامة رساله‌اى است به زبان عربى از سيد‌‎مرتضى علم الهدى (متوفاى 436 ه‍.ق)، فقيه و متكلم نامدار شيعى.سيد‌‎مرتضى اين رساله را در نقد فصل امامت كتاب «المغنى في ابواب التوحيد و العدل» نوشتۀ قاضى عبدالجبار همدانى (متوفاى 415 ه‍.ق) از متكلمان نامدار معتزلى به نگارش درآورده و ديدگاه‌هاى او را دربارۀ مسألۀ امامت به چالش كشيده است. جلد سوم ردّ سخن قاضی، در مورد صفات واجب امام. ردّ آنچه قاضی، در مقدار علمی که امام به آن متمایز می‌شود، وارد کرده است. ردّ سخن قاضی، در مورد افضل. ردّ کلام قاضی، در مورد روایت ان الأئمة من قریش. ردّ کلام قاضی: آیا عدول از قریش، در باب امامت جایز است یا نه؟ در مورد عدد عاقدین امامت کسانی که از طرف امت، با امام بیعت می‌کنند، به آن استناد کرده است. ردّ سخن قاضی، در مورد امامت ابوبکر.

الشافي في الإمامة رساله‌اى است به زبان عربى از سيد‌‎مرتضى علم الهدى (متوفاى 436 ه‍.ق)، فقيه و متكلم نامدار شيعى.سيد‌‎مرتضى اين رساله را در نقد فصل امامت كتاب «المغنى في ابواب التوحيد و العدل» نوشتۀ قاضى عبدالجبار همدانى (متوفاى 415 ه‍.ق) از متكلمان نامدار معتزلى به نگارش درآورده و ديدگاه‌هاى او را دربارۀ مسألۀ امامت به چالش كشيده است. جلد دوم در مورد آنچه قاضی، در رد وجوب نص، از جهت عقل، برآن استناد کرده است. ابطلال آنچه قاضی، بواسطۀ آن، طرق وجوب نص را، بی‌اعتبار کرده است. ابطال آنچه قاضی، به وسیلۀ آن، ثبوت نص و ورود نقل (در مورد امام) را، رد کرده است.

الشافي في الإمامة رساله‌اى است به زبان عربى از سيد‌‎مرتضى علم الهدى (متوفاى 436 ه‍.ق)، فقيه و متكلم نامدار شيعى.سيد‌‎مرتضى اين رساله را در نقد فصل امامت كتاب «المغنى في ابواب التوحيد و العدل» نوشتۀ قاضى عبدالجبار همدانى (متوفاى 415 ه‍.ق) از متكلمان نامدار معتزلى به نگارش درآورده و ديدگاه‌هاى او را دربارۀ مسألۀ امامت به چالش كشيده است. جلد چهارم: در سخن قاضی، در مورد کسی که اختیار (انتخاب امام) را، بی‌اعتبار می‌داند. در ردّ سخن قاضی، در مورد این‌که أبوبکر، برای امامت شایسته بود. در آنچه قاضی، به وسیلۀ آن، مطاعن وارده بر أبوبکر را، پاسخ گفته است. در جواب قاضی، در مورد امامت عمر بن خطاب. در جواب قاضی، در مورد مطاعن عمر. ردّ سخن قاضی، در امامت عثمان. در ردّ کلام قاضی، بر بی‌اعتبارکنندگان عثمان. در اثبات امامت امیر المؤمنین. در توبه طلحه، زبیر و عایشه.

این پژوهش درصدد تبیین مؤلّفه‌های اثر گذار در تصمیم‌گیری از منظر امام علی علیه السلام با رویکردی فرایندی در نهج‌البلاغه است ؛ مسئله اصلی این پژوهش بررسی مؤلّفه‌های اثرگذار در تصمیم‌گیری با رویکرد فرایندی در نهج‌البلاغه با روش توصیفی – تحلیلی وبا بکارگیری ابزار فیش برداری و به صورت کتابخانه‌ای و اسنادی وتحلیل محتوای گزاره‌های نهج‌البلاغه از فرمایشات امام علی علیه السلام به منظور پاسخ به سوال مؤلّفه‌های اثرگذار در تصمیم‌گیری با رویکرد فرایندی از منظر امام علی علیه السلام است؛ از آنجائیکه تصمیم‌گیری، انتخاب یک فرایند از میان چند راه مختلف است. این مسئله سبب می‌شود تا حاکمان و مدیران جامعه با گزینش فرایند بهینه‌ای از تصمیم به اهداف مورد نظر خود دست یابند ؛ نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که این فرایند از منظر امام علی علیه السلام بر اساس اولویت، دربرگیرنده مؤلّفه‌های اثرگذاری همچون خداباوری و معادباوری است ؛ افزون براین، مدیران در این رویکرد ، شایستگان را در تصمیم‌گیری‌های کلان دخیل کرده و با مشورت با آنها، امور جامعه را تدبیر میکنند . همچنین لازم است حاکم، نهایتا، با قاطعیت خود، رأی نهایی را خود اعلام کرده و ودر مسیر اجرای قاطعانه، موانعی مانند اختلاف، سستی و لجاجت در تصمیم‌گیری را برای پیش‌برد بهینه این فرایند از سر راه بر دارد.

پژوهش حاضر به بررسی خطبه سی‌ودوم نهج‌البلاغه بر اساس نظریه کنش گفتاری جان سرل می‌پردازد. پرسش اصلی، چگونگی استفاده و کاربرد این نظریه در تحلیل گزاره‌های خطبه و ابعاد استفاده از آن برای فهم و توضیح بهتر متن است. مدعا و مفروض پژوهش، امکان استفاده از نظریه سرل در تحلیل خطبه‌های نهج‌البلاغه است. یافته‌ها نشان می‌دهد که کنش‌های گفتاری اظهاری، بیشترین کاربرد را در این خطبه دارند. امام علی علیه السلام در توصیف پدیده‌های جهان و جامعه، از این نوع کنش استفاده می‌کنند. برای مثال، در گونه‌شناسی مردم زمانه به پنج گروه، کنش اظهاری به وضوح دیده می‌شود. کنش گفتاری عاطفی در جایگاه بعدی قرار دارد. هدف حضرت از به کار بردن این گزاره بیان یک حالت با قصد تأسف از وضعیت موجود است که به معنای کنش عاطفی است. کنش گفتاری ترغیبی نیز در این خطبه مشاهده می‌شود. نکته منظوری حضرت در خطابه خود تلاش از ﻃﺮﯾﻖ ﻫﺸﺪار دادن، دﺳﺘﻮر دادن و ﻧﺼﯿﺤﺖ ﮐﺮدن برای ترغیب و واداشتن شنونده به بی-ارزشی دنیا، دل نبستن به آن و پند گرفتن از پیشینیان است. این تحلیل نشان می‌دهد که نظریه سرل ابزاری کارآمد برای فهم عمیق‌تر خطبه‌های نهج‌البلاغه است.