جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

هدف: این پژوهش، با رویکردی انتقادیـقرآنی، به تحلیل دیدگاه‌های خاورشناسان معاصر درباره‌ی اصول اخلاقی حاکم بر رفتار پیامبر اسلام(ص) با دشمنان می‌پردازد. هدف اصلی، نقد نظام‌مند این دیدگاه‌ها از طریق مقایسه‌ی آن‌ها با مبانی قرآنی سیره‌ی نبوی است. با به‌کارگیری روش تحلیل محتوای کیفی و رویکرد تطبیقی، اصول کلیدی اخلاقی شامل رحمت، عفو، عدالت و صلح‌جویی، مستقیماً از آیات قرآن کریم و با استناد به تفاسیر معتبر استخراج شده‌اند. سپس، برداشت‌های خاورشناسان شاخصی چون ویلیام مونتگمری وات، کارن آرمسترانگ، جان اسپوزیتو، ویلفرد مادلونگ، برنارد لوییس، مایکل کوک، آنه‌ماری شیمل، فرد دانر و ماکسیم رودنسون، مورد بررسی انتقادی قرار گرفته‌اند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد قرآن کریم چارچوبی اخلاقی منسجم برای تعامل با دشمن ترسیم می‌کند که در مواضع عملی پیامبر(ص) مانند عفو عمومی در فتح مکه، دعای ایشان برای هدایت مردم طائف، رفتار عادلانه با بنی‌قریظه و پذیرش پیمان حدیبیه تجلی یافته است. در مقابل، تحلیل‌های تقلیل‌گرایانه‌ی بسیاری از خاورشناسان، که رحمت و عفو را ناشی از انگیزه‌های سیاسی یا شخصیتی، عدالت را برآمده از ملاحظات قبیله‌ای و صلح‌جویی را دیپلماسی سکولار تفسیر می‌کنند، این پژوهش ثابت می‌کند این اصول، ریشه در وحی داشته و هدف غایی آن‌ها صرفاً هدایت و اصلاح است. نتیجه‌گیری: نتیجه‌گیری پژوهش بر ضرورت بازخوانی سیره‌ی نبوی از طریق منابع اصیل اسلامی، به ویژه قرآن کریم، تأکید می‌کند تا از تحریف‌های خاورشناسانه پرهیز شده و الگویی فراگیر برای تعامل انسانی ارائه گردد.

از ظاهر پاره‌ای از آیات و روایات برمی‌آید که در برخی مقاطع از زندگی رسول اکرم (ص)، عملکرد غیر‌متعادل (اعم از عمل افراطی و خشونت‌آمیز یا تفریطی و محافظه‌کارانه) از آن حضرت سر زده است که آشکارا با مقام عصمت پیامبر ناسازگار است. موارد به ظاهر محافظه‌کارانه عبارت است از: 1. اجازه‌ ترک جهاد؛ 2. اسیرگرفتن؛ 3. ترس؛ 4. کوتاهی در انجام رسالت. از سوی دیگر، موارد به‌ظاهر تند و خشونت‌آمیز عبارت است از: 1. برخورد تند و خشن، چنان‌که در آیات ابتدایی سورۀ «عبس» آمده است؛ 2. تندى تعبیرنامه‌هاى پیامبر اکرم (ص) به پادشاهان؛ 3. تصمیم بر انتقام‌گیری افراطی از قاتل حمزه (س) در جنگ احد. این پژوهش، پاسخ‌های مربوط به عملکرد غیرمتعادل (خشونت‌آمیز یا محافظه‌کارانه) پیامبر اکرم (ص) در زمینه‌های هفت‌گانۀ یادشده را گردآوری و با روش تحلیل محتوایی از نوع توصیفی - تحلیلی، تحلیل و بررسی و نقد کرده و دیدگاه برگزیده در تمامی زمینه‌های یاد‌شده را ارائه داده است.

کتاب «مقدمه ای بر امامت»، نگاهی بر سیستم سیاسی اسلام، مرزها و مالکیت ها به عنوان یک مجموعه درباره امامت و رهبری اسلامی به وسیله حضرت آیت الله العظمی محمدعلی گرامی نوشته شد که برخی از مباحث آن، پس از بحث با گروه های مختلف بوده است. در آن سال های خفقان امکان چاپ و نشر آنها فراهم نشد. خصوصا اینکه معظم له هم به همراه تعدادی دیگر از علمای حوزه در زندان و سپس در تبعید بودند و این جزوات نزد یکی از افراد شاغل در چاپ و نشر مانده بود که او هم از ترس فشارهای مختلف ساواک اقدامی نکرده بود. پس از پیروزی انقلاب بارها چاپ و منتشر شد و حاصل کتاب حاضر می باشد.

رسول اکرم(ص) از جنبه های علمی و عملی اسوه حسنه و الگوی مسلمانان است.مسئله این پژوهش آن است که به جز قرآن، علم رسول اکرم(ص) از چه منبع وحیانی دیگری منشأ گرفته است؟ برخی منشآ علم نبوی را وحی غیر قرآنی می دانند وبعضی دیگر آن را منبعث از اجتهاد آن حضرت دانسته اند. روش این پژوهش توصیفی-تحلیلی و به شیوه ی کتابخانه­ای انجام گرفته است. دامنه این تحقیق آثار و کتب تفسیری و حدیثی شیعه و اهل سنت است. هدف از این مقاله بررسی نقش وحی غیرقرآنی در علم رسول اکرم(ص) در منابع فریقین است.که از آن به وحی بیانی در منابع شیعه و وحی السنه یا وحی غیرمتلوّ در منابع اهل سنت یاد شده است. آنچه این تحقیق به آن دست یافته است در خصوص وحی غیرقرآنی، تفاسیر و منابع حدیثی اهل سنت عمدتاً به روایتی استناد می­کنند، که مشهور به حدیث اَریکه است. این روایت در منابع حدیثی و تفسیری شیعه هم مطرح شده است. بررسی مصادر و منابع، سند و دلالت این روایت، روشن می­کند که خاستگاه بحث وحی غیرقرآنی، در خصوص علم رسول اکرم(ص) میان اندیشمندان فریقین مشترک است. نتیجه آنکه فریقین منشأ علم رسول اکرم(ص) را وحی قرآنی و وحی غیرقرآنی می­دانند.

اسلام، دینِ اجتماعی است و با وجود داشتنِ دستورهای فردی، آموزه‌های اجتماعی فراوانی نیز در آن وجود دارد، مانند: نماز جماعت، حج، زکات، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر و... . آنچه این آموزه‌ها را نهادینه ساخت، سیره اجتماعی پیامبر اکرم(ص) است. آن بزرگوار با حضور در متن اجتماع، رسالت خویش را به انجام رساند. اثر حاضر این مهم را در نُه فصل با ذکر مصادیق به تفصیل کاویده است.

از مهم ترین و چالش برانگیزترین مباحث کلامی، مسئلۀ امامت است. استفاده از روش نوین برای اثبات آن، گامی مهم در زمینۀ عقائد اسلامی به‌شمار می‌رود. شهید صدر در اثبات اصل امامت، رویکردی نوآورانه داشته و علاوه‌بر روش‌های سنّتی عقلی و نقلی، از روش حساب احتمالات نیز بهره گرفته است. ایشان برای اثبات امامت امیرالمومنین علی(ع)، سه احتمال برای جانشینی پیامبر(ص) مطرح می‌کند: غفلت، واگذاری به شورا، و تعیین شخصی برای رهبری. شهید صدر با تحلیل این احتمالات، اثبات می‌کند که تنها احتمال قابل پذیرش، تعیین علی بن ابی‌طالب(ع) به عنوان جانشین است. همچنین، در بحث امامت حضرت مهدی(عج)، ایشان با بررسی نمونه‌های تاریخی و پذیرش امامت در سنین کودکی توسط مردم، آن را امری ممکن و قابل قبول می‌داند. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و رویکرد توصیفی-تحلیلی، به تبیین و بررسی این روش نوآورانه شهید صدر در اثبات امامت پرداخته و از شبهات دکتر شریعتی که ذیل مسئلۀ امامت به دیدگاه شهید صدر مطرح شده بود، پاسخ داده است. این نقدها بیشتر به‌دلیل فهم ناقص از مطالب شهید صدر بوده؛ زیرا شهید صدر پیش‌تر به برخی از شبهاتی که دکتر شریعتی مطرح کرده، پاسخ داده بودند؛ اما دکتر شریعتی از آن غفلت کرده است