جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی

فارسی  |   العربیه  |   English  
telegram

در تلگرام به ما بپیوندید

public

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
header
headers
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
جستجو در برای عبارت
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
  • تعداد رکورد ها : 10
مشترکات عرفانی در شعر محمد حسین شهریار و آثار جبران خلیل جبران
نویسنده:
عبدالاحد غیبی ، حسن اسماعیل زاده ، فرشته اصغری
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
محمدحسین شهریار، شاعر پرآوازه ایران‌زمین و جبران خلیل جبران، شاعر و نویسنده سرشناس لبنانی، در دنیای معاصر بیشتر به نحله ادبی رمانتیسم منتسب‌اند. اما با وجود این، در برهه‌ای از زندگی، گرایش عارفانه در آثارشان رنگ بیشتری به خود می‌گیرد. علی‌رغم این‌که شهریار، مسلمان و جبران معتقد به آیین مسیحیت بود اما در آثارشان مفاهیم، نمادها و اصطلاحات عرفانی مشترکِ درخورتأملی به چشم می‌خورد. این پژوهش بر آن است تا نگرش‌ها و تمایلات عارفانه این دو ادیب و شاعر فرهیخته را در به‌کاربردن برخی مفاهیم، اصطلاحات و تعابیر عرفانی مشترک، چون عشق حقیقی و مجازی، وحدت وجود، مناجات عارفانه، مقام تسلیم و رضا، محبت، شهود، تسبیح و ثنا و همچنین کاربست برخی نمادهای عرفانی مشترک نظیرِ شب و روز، آتش و پروانه، می و شراب، صبح و شب و نور به‌صورت تطبیقی موردبحث و بررسی قرار دهد.
صفحات :
از صفحه 49 تا 74
تحلیل سفر عرفانی شهریار بر اساس نظریه جوزف کمبل
نویسنده:
سهیلا لویمی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
کلیدواژه‌های اصلی :
چکیده :
جوزف کمبل، فیلسوف مشهور آمریکایی، متأثر از یونگ، در زمینۀ ضمیر ناخودآگاه جمعی و کهن­ الگوها مطالعه کرده که مهم­ترین نظریه­ اش، نظریۀ «تک اسطوره»، است. او در این نظریه به واکاوی کهن ­الگوی «سفر قهرمان»، پرداخته و نشان داده است که چگونه این کهن ­الگو در هر زمان و هر مکان در قالب جدیدی تکرار می­شود، تا انسان را به سیر و سفر درونی و شناخت نفس خود راهنمایی کند. کمبل، برای تحقق این امر، پیمودن سه مرحلۀ «عزیمت»، «تشرف» و «بازگشت» را لازم و ضروری می­داند. سوال اساسی این نوشته آن است که آیا نظریۀ کمبل را می­توان بر روی زندگی «محمّدحسین شهریار»، هم پیاده کرد؟ در این مقاله، با تأکید بر اشعار عرفانی شهریار، سعی کرده­ایم سیر و سفر وی را در بستری عرفانی، براساس نظریّۀ کمبل، تقسیم­ بندی و تحلیل کنیم. یافته­های این تحقیق نشان می­دهد در زندگی طوفانی شهریار، کم و بیش، با این سه مرحله، مواجه می­شویم. وی پس از شکست عشقی، برای تغییر، قصد (عزیمت) می­کند؛ در مرحله­ای از این تغییر، با مشکلات روحی و روانی بسیاری برخورد می­کند (تشرّف)و در نهایت، با از سر گذراندن مشکلات در این سفر معنوی، با کوله­باری از تجربه و معرفت، در قالب انسانی پخته و کمال یافته، باز می­گردد (بازگشت) و به جایگاهی می­رسد که بسیاری، وی را چه در هنر و چه در اخلاق، الگوی تام و تمام خویش قرار می­دهند.
صفحات :
از صفحه 117 تا 138
درآمدی بر تأثیرپذیری عرفانی شهریار از غزلیات سعدی
نویسنده:
هدایت نقوی، مهدی ماحوزی، شهین اوجاق‌علی‌زاده
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
سعدی از شاعران بزرگ و طراز اول ادب ایرانی است که بر اندیشه و کلام بسیای از شاعران ‌تاثیرگذار بوده ‌است. دلبستگی شهریار به شاعران سبک عراقی به خصوص سعدی موجب شده است وی در غزل‌سرایی از مضامین شعرأ ‌بهره‌مند شود. بررسی تأثیرپذیری از شعر شاعران، از جذاب‌ترین مقوله‌های نقد ادبی است. هدف از این پژوهش بررسی مضامین عرفانی به کار رفته در غزلیات سعدی و شهریار مقایسه و تطبیق آن‌هاست. عناصر و مضامین مشترک و فراوان در غزلیات این دو شاعر دیده می‌شود و غزلیات شهریار از رهگذر تاثیرپذیری از غزلیات سعدی با توجه به رویکرد تطبیقی قابل مطالعه است.
صفحات :
از صفحه 151 تا 174
تطبیق اشعار سیاسی و دینی محمد مهدی جواهری و محمد حسین شهریار
نویسنده:
جعفر عبودی
نوع منبع :
رساله تحصیلی , کتابخانه عمومی , مطالعه تطبیقی
وضعیت نشر :
ایرانداک,
چکیده :
خلاصه ی پایان نامه به فارسی عراق: درواپسین روزهای حکومت عثمانی،بریتانیا چشم طمع به سرزمین عراق دوخته بود،وجنبش های میهنی کم کم ندای بیداری وآزادی سرمی دادند،میان ملت دو دستگی ایجادشده بود ؛گروهی ازآنان،ازاسلام گرایان عثمانی بودند،وعده ای دیگرنیز میهن پرستانی که خواستار وحدت ویکپارچگی ملت بودند،تحت حمایت بریتانیا، پس ازجدایی عراق ازعثمانی،این کشور تحت قیمومیّت بریتانیا،درآمد.به خاطرموقعیّت استراتژیکی واقتصادی عراق،درجنگ جهانی اول،بریتانیا،نیروهای خودرابرای تسلط برتأسیسات نفتی به خلیج فارس فرستاد؛وشهر بصره را به دلیل موقعیت سیاسی ونظامی آن،اشغال کرد.اشغالگران بابه کارگیری کاگران عرب،دراین شهر بندرگاه تازه ای بنانمود،وآن جا رامجهز به لنگرگاه ومخازن کردند،وهرروز نفتکش ها وکشتی های تجاری اسلحه، مهمات ،غذاوابزارآلات راه آهن بود،درآن جاترددمی نمود،به این ترتیب بریتانیادرمدت دوسال برکل عراق تسلط پیداکرد،وپس از آن برای رسیدن به خواسته های خودازجمله نفط،درصدد یکپارچگی سیاسی عراق ووضع قوانین ومقررات اداری برآمد وبااعطای نوعیخودمختاری به بزرگان قبایل وعشایر،آنان را تحت و نفوذوکنترل خود درآورند.اززمان اشغال عراق،نظام اداری این کشور دراختیار انگلیسی ها بود،وبه دلیل عدم همطرازی عراقی ها بااشغالگران،شغل های درجه به آنان سپرده می شد.سیاست غارت وچپاول بریتانیا موجب تعطیلی تمام پروژه ها،وبیکاری نودهزارکشاورز عراقی گردید؛به دلیل بکارگماشتن کشاورزان درساختن پادگان هاکشورباکمبود مواد غذایی وکالای مصرفی،رکود صنعت وبالا رفتن قیمت ها مواجه شد.اشغال عراق مابین سالهای (1914م-1920م)،آتش زیر خاکستر انقلابی بود،که وطن پرستان عراقی مقیم دمشق باواکنشی تنددربرابرقطعنامه ی شورای عالی کنفراس سان ریمو،1920میلادی،مبنی برتمدید تحت الحمایه بودن عراق،ازخودنشان وباشجاعت استقلال عراق رااعلام کردند،به دنبال آن خطیبان وسخنوران باتحریک مردم،هدایت این جنبش رابه دست گرفتندکه درتاریخ عراق به «انقلاب دهه ی بیست» معروف است.جمعیت پاسداران استقلال ،وعلمای شیعه برای تحقق کامل استقلال عراق تلاش های زیادی کردند؛که درنتیجهآن بریتانیا ناچاربه تخلیه شمال عراق گردید، دراین انقلاب بریتانیا حدود چهل میلیون لیره استرلینگ(پوند)خسارت دید،وازمردم عراق هشت هزار کشته شدند.ازعوامل این انقلاب، دروهله نخست می توان به تأثیرجنگ جهانی اول دربیداری واستقلال طلبانه ی عراقی ها،وپساداره شگفت آور اشغال گران بدون درنظر گرفتن شرایط اجتماعی وفرهنگی عراق اشاره نمود.انقلابیون،بعداز پیروزی،برای برقراری نظم وامنیت،شورای اداری تشکیل دادند؛امابه دلیل ناسازگاری میان گروهای قومی ومذهبی عرب وکُرد شیعه وسنّی،بریتانیاباردیگر وارد صحنه شدو بانیروی یکصدوپنجاه هزار نفری خویش،نیروهای انقلابی را تارمار کرد،وباپیش گرفتن سیاست تازه ای بنام« سرسپردگی»وحکومت پشت پرده،عبدالرحمن کیلانی رانخست وزیر حکومت موقت تعیین کرد،انگلیسی هاسپس یکی ازفرزندان شریف حسین(پادشاه حجاز)،رابه عنوان دست نشانده خویش برتختنشانده،وبه صورت نامرئی به حکومت خویش درعراق ادامه دادند. عراق به دلایل استراتژیکی واقتصادی برای دولت بریتانیا اهمیت فراوانی داشت،وازمنظر استراتژیک،منطقه ی نفوذبریتانیاکه ازدریای مدیترانه تاخلیج فارس کشیده شده بود ازطریق عراق به هندوستان،که سرمایه ی آنان بود،متصل می شد، ازلحاظ اقتصادی نیزبرمنطقه سرشاراز نفت عراق وخاورمیانه نفوذ پیدا می کرد.بریتانیایی هادرتمام وزارتخانه های عراق،رایزنانی گماشتندوباامضای پیمانی درسال1922میلادی،با حکومت عراق به وابستگی عراق ونیزسلطه ی خود چهره قانونی دادند،مطابق یکی ازبندهای این پیمان پادشاه عراق باید درمسائل درمسائل بین المللی واقتصادی باسفیر ونماینده ی بریتانیادرعراق مشورت نماید وبه غیراز بریتانیا ازهیچ دولت دیگری درخواست مستشارننماید؛،علاوه براین شهروندان بریتانیا،از امتیازحق قضاوت کنسولی (کاپیتولاسیون) برخوردارشدند.بریتانیا تادهه ی چهل،باشیوه های گوناگون تسلط ونفوذخودرا درعراقادامه داد؛ازمهم ترین قراردادهایی که پس ازجنگ جهانی دوم،میان بریتانیا وعراق منعقد شد؛پیمان« پورتسموث» است،که در شهری بااین نام به امضا رسید.که دریکی ازبندهای آن چنین آمده است:برپایی شورای مشترک ارتش اعم ازمجهز نمودن، آموزش و...به دولت بریتانیا محول می گردد،بعدازانتشار خبرامضای این قرارداد یک جانبه وظالمانه،موجی ازدرگیری ها ونارضایتی های مردمی به وقوع پیوست؛سرانجام دولت عراق به ناچاروبه خواسته یمردم،ازتصویب این پیمان امتناع نمود،والغای آن رابه آگاهی همگان رسانید.درسال 1958میلادی،سرلشگرعبدالکریم قاسم وسرهنگ عبدالسلام عارف،به جای رفتن به اردن وپیوستن بهآمریکا برای جنگ در لبنان،وارد بغداد شدندومراکزمهم و استراتژیک رادردست گرفتند،آنان با محاصره کاخ پادشاهی،شروع به تشکیل فرماندهی انقلاب،وکمیته اعلای جبهه ی میهنی نمودند،توده ی مردم نیز به یاری ارتش شتافتندوبه این ترتیب نخستین کابینه جمهوری عراق باریاست عبدالکریم قاسم،وبه معاونت سرهنگ عبدالسلام عارف برپاگردید.این پیروزی دست آورد مهمی برای رسیدن به استقلال وپیشرفت اقتصادی،اجتماعی وفرهنگی عراق،نیزخنثی کردن برنامه ها وتوطئه های درازمدت استعمار محسوب می شود.دولت عراق برنامه پیشرفت اقتصادی کشوررا تهیه کرد؛که ازجمله آن ها می توان به اصلاحات ارضی اشاره کرد،وعده هایی نیز برای خودمختاری کُردهاداده شد که به نتیجه نرسید. درسال1963میلادی،رهبران حزب بعث عراق باپشتیبانی عبدالسلام عارف وجنبش ناسیونالیست های عرب باانجام کودتای نظامی مراکز حساس ومهم را به تصرف درآورد،ودولت قاسم ساقط نمودند،متعاقب آن کشتاروارعاب سراسر عراق را فراگرفت. ایران: تماس وبرخوردایرانیان باغرب،علاوه برگسترش طبقه ی روشنفکروطبقه ی متوسط سنّتی،نارضایتی اجتماعی فراگیری رابوجود آورد که درنتیجه آن کشور دچاربحران های اقتصادی فراوانی گردید،و تجارت وبازرگانی نیزبه رکودگرایید.علمای مخالف دولت، روشنفکران وتجاروکسبه ی ورشکسته خواستار تشکیل مجلس شورای ملی یا مشروطه شدند،درگرماگرم نبردِمشروطه خواهان بادربارقاجارومستبدان،مناطق شمالی وجنوبی کشور توسط روسیه وانگلیس به تصرف درآمد؛بعدازامضای مشروطه توسط مظفرالدین شاه وتشکیل مجلس شورای ملیاعتقادعموم براین بود که؛ اوضاع بهترشده و آزادی وعدالت واستقلال و همچنین یکپارچگی کشورتأمین گردد،امااختلافات ودرگیریها شدت یافت،وشرایط نابسامان کشوردوباره به بحران سیاسی واجتماعی واقتصادی منجر گردید.رضاخان که ازفرماندهی نظامی،باتوطئه وهمدستی انگلستان به مقام نخست وزیری رسیده بود،درغیاب احمدشاه که به اروپاسفرکرده بود باپشتیبانی انگلستان دست بهکودتای نظامی زد،وسلسله ی پادشاهی قاجاریّه را درسال1921میلادی، منقرض نمود،اودرسال 1925میلادی،به تخت نشست،سپس به سرکوب مخالفان پرداخت،نخستین گام وی ایجاد ارتشی مدرن بود،که پایه ی اصلی نظام به شمار می آمد،وی بعداز تحکیم وتثبیت کامل قدرت سیاسی،به اصلاحات اقتصادی پرداخت ومصونیت های بزرگان قبایل رامحدودنمود،وبرخی ازامتیازات به غربی ها ازجمله مصونیت قضایی فراسرزمینی راملغی اعلام کرد،وازتمام کشورها خواست تانام ایران رابه جای فارس به رسمیّت شناسند.رضاشاه پس ازدیدارترکیه، بلافاصله اقدامات مشابهی در ایران پرداخت؛ ازجمله تأسیس موسسات آموزشی بخصوص دانشگاه تهران، واماکن عمومی مانندسینماها ورستورانهاو...به روی دختر وپسر باز کردند؛و درصورت تبعیض میان زن و مرد،می بایست جرایم سنگینی راپرداخت می کردند.رضاشاه به نام تمدن وتجددومبارزه باکهنه پرستی مسأله کشف حجاب رادرسال1935میلادی، مطرح کرد،که خشم وتنفر ملت وروحانیون رابرانگیخت.درزمینه توسعه اقتصادی پروژه ی احداث خط آهن سراسری راآغاز کرد،همچنین سیاست یکپارچه سازی قومی –فرهنگی راپیش گرفت؛که درنتیجه نارضایتی های قومی وزبانی ومذهبی را پدیدآورد.زمانی که باحمله ی آلمان به لهستان جنگ جهانی دوم آغازشد،دولت ایران اعلام بی طرفی نمود،اماباپیشروی آلمانها درجنگ که موجب شگفتی رضا شاه گردید؛رابطه دولت ایران باآنان توسعه یافت،متفقین نیز برای جلوگیری ازپیشرفت آلمانی ها،شمال وجنوب ایران اشغال کردند،پس ازآن با خلع رضاشاه، فرزند وی محمدرضا را برسریر سلطنت نشاندند.محمد رضا شاه درمرحله ی اول حکومت خویش ،هیچ نقشی دراداره حکومت نداشت،بلکه نخست وزیرکشور،محمدعلی فروغی،که برکشیده ی انگلیس ها بود،زمام امور را دراختیار داشت؛فروغیباامضای پیمان هایی باانگلیسی ها وکشورشوروی برآن بود تا استقلال ورسمیّت ازدست رفته یایران رابه دست آورد،وزمان معینی برای تخلیه نیروهای بیگانه مشخص کند،روس ها بااشغال شمال ایران،قصدداشتند علاوه بر به دست آوردن امتیاز نفط شمال،آذربایجان وکردستان را ازایران جداکنند. مجلس پانزدهم پس ازاستقرار،هرگونه امتیازدادن به بیگانگان راملغی نمود،ودولت راموظف نمود تاحق ملی ازدست رفته رادرقبال ثروت زیرزمینی به خصوص نفت جنوب را بازستاند.انگلیسی ها باطرح ترورخنثای شاه ،توسط رزم آرا،برای ازبین بردن جنبش ضدامتیاز نفت جنوب بوده است.هنگامی که مصدق وملی گرایان به مجلس شانزدهم راه یافتند،کمیته ی ویژه ای تشکیل دادندتاپیوست قرارداد نفت بین ایران وانگلستان را پی گیری کنند،به همین دلیل کمیته ویژه ی نفت درمجلس شورای ملی، باپافشاری مصدق،متفقاًباطرح قانون ملی شدن صنعت نفت درسال 1951میلادی،موافقت کرد.مصدق پس ازبدست گرفتن پست نخست وزیری،ملی شدن صنعت نفتراپیش بردوبه نتیجه رساندند،امادولت انگلیس برای مقابله باامتیازات ازدست رفته ی خود،تمام سرمایه های ایران،دربانک های خود رامسدود نمود،وسپس به شورای امنیت شکایت کرد،بااحاله این پرونده به دادگاه لاهه،دادگاه مزبوررأی خویش رابه نفع ایران صادرنمود،وانگلستان درنهایت دست به محاصره تجاری برضد ایران زد.انگلس وآمریکا باموافقت شاه،درپی تدارک کودتاعلیه دولت مصدق برآمدند،این مهم بعدازسفرفرمایشی ونمایشی شاه به اروپا(ایتالیا) محقق گردید.شاه ایران نیزبعدازاین کودتای1953میلادی،به کشور بازگشت وقدرت خویش را تثبیت نمود.محمدرضاشاه بعدازتعیین اسدالله علم به نخست وزیری،لایحه ی اصلاح قانون انتخابات انجمن های ایالتی وولایتی رادردستورکاردولت قرارداد؛که مطابق آنانتخاب شوندگان می توانستند به جای قرآن کریم به کتاب آسمانی موردنظرخود سوگندیادکنند.به دنبالتصویب این لایحه وانتشارخبرآن،روحانیان ازجمله آیت الله خمینی دست به اعتراض وسخنرانی زدندوموجب عقب نشینی حکومت ولغولایحه ی مذکورشدند.ازسوی دیگر،شاه نیز به مخالفت باعلماوروحانیان برخاست،وفعالان سیاسی را دستگیر نمود،حکومت با آوردن باکماندوها ازتهران به قم تعدادی ازطلبه های مدرسه فیضیّه راکشته وزخمی نمود،آیت الله خمینی درروزعاشورا به سخن رانیشدیداللحنی علیه نظام شاهنشاهی وحکومت پرداخت؛واز ازرابطه ایران بااسرائیل به شدت انتقاد نمود؛این سخن رانیبه دستگیری وی درهمان سال(1342ش-1963م)،منجر شد،باانتشاراین خبر،تظاهرات گسترده ای درتهران به راه افتاد،وحکومت مجبور شد ایشان را آزاد نماید.بااعطای مصونیت های سیاسی به مستشاران نظامی آمریکاازسوی حکومت ایران،که درواقعاحیای همان نظام امتیازدهی به بیگانگان (کاپیتولاسیون)بود،منجر به واکنش تند آیت الله خمینی گردید؛وی این قانون را ننگ آورنامید.درنتیجه درنتیجه توسط حکومت دست گیر گردیدوبه عراق وسپس به ترکیه تبعید شد.دردوره نخست وزیری هویدا،مرحله ی دوم حکومت استبدادی شاه آغازشد؛نخست وزیر هیچ دخالتی درسیاست خارجی وامورنظامی نداشت بلکه صرفاً منشی گری شاه راعهده دار بود.دراین دوره ایران به لحاظ اقتصادی،رشدچشم گیری می یابد،وفضای سیاسی کشور نیز نسبتا آرام می شود،وازنظر نظامی نیز جایگاه بین المللی پیدامی کند،که دلیل عمده ی آن صعود قیمت نفت پس از شعله ورشدن جنگ اعراب واسرائیل درسال 1973میلادی،بود.همزمان بااین پیش رفت ها، روابط ایران وآمریکا نیزروزبه روزگسترش می یافت.شاه ایران باانحلال نظام چندحزبی، حزب رستاخیز ملت ایران راتأسیس نمود.وبابه قدرت رسیدن«کارتر» درآمریکا،ایران متهم به نقض حقوق بشرشد،«کارتر»ازفروش اسلحه به ایران به شدت انتقادکرد،به دنبال آن،شاه ایران،فضای باز سیاسی اعلام کرد،وبعضی از آزادی های سیاسی درچهارچوب معین اعطا کرد؛ازسوی دیگر،برآن بودبابرخی اقدامات ضدّفساد نظیرمعرفی مفسدان به مراجع قانونی نوعی مهرتأیید برحکومت خودبزند،باایجاد فضای بازوآزادی ها‍ ی سیاسی، فعالیت های ضدنظام گسترش یافت،بانخست وزیری جمشیدآموزگار،کشورکه با رکوداقتصادی وبیکاری مواجه بود،تلاش هایی برای تنظیم قیمت ها انجام گرفت.پس ازشهادت فرزند ارشد آیت الله خمینی،توسط سازمان اطلاعات عراق درزمان حکومت حزب بعث،ضدیت باحکومت شدت یافت؛وبه دنبال آن تظاهرات گسترده ای تهران را فراگرفت،شاه برای انحراف افکار عمومی، این جنبش های مخالف نظام راجنبش های اسلامی –کمونیستی نامید.باهجرت آیت الله خمینی به فرنسه،ودیدار های پی درپی ایشان باروزنامه نگاران وخبرنگاران،نظریات خودرا اعلام می داشت؛سرانجام باتعطیلی مراکزدولتی وکارخانجات،و...انقلاب اسلامی ایران درسال1979میلادی به پیروزی رسید، حکومت پادشاهی درایران به پایان رسید.مدتی بعدازپیروزی انقلاب ایران،صدام حسین رئیس جمهور وقت عراق،باتصور ناتوانی قدرت نظامی ایران،به خاطردرگیری های سیاسی،باحمایت منافقان(سازمان مجاهدین خلق) به ایران حمله نمود،ودرجبهه ی جنوب، خرمشهر را اشغال کرده وعبدان (آبادان )رامحاصره نموددرشمال غربی ایران نیز پیشروی کرد؛بعدازحمله ی همه جانبه ی عراق،درایران بسیج عمومی اعلام شد؛متعاقب آن ایرانیان توانستند درسال1981میلادی،سرزمین های اشغال شده رابازپس بگیرند،درنتیجه آن صدام اعلام آتش بس نمودکه ازسوی ایران مورد قبول قرار نگرفت،به این ترتیب بود که صدام باپشتیبانی کشورهایی ازجمله فرانسه وشوروی و...جنگی اقتصادی راعلیه ایران آغازنمود؛وبه تأسیسات نفتی وکشتی های نفت کش ایرانحمله نمود،آمریکا نیزباکمک فن آوریهای مدرنماهواره های خویش به عراق باعث گردیدتا مراکز نظامی واقتصادی ایران شناسایی وبمباران گردد،که این امرتأثیرسویی به صادرات ایران داشت.نهایتاً این جنگ بی سرانجام، باپذیرش قطعنامه ی 598 شورای امنیت درسال 1988میلادی،ازسوی ایران بعداز هشت سال پایان پذیرفت.جواهری:نجف پس ازپیدا شدن مزارحضرت علی،رونق تازه ای گرفت،وجمعیت آن افزایش یافت،این شهربه مرور به مرکز رشدوشکوفایی علوم دینی وادبی تبدیل گردید.دراوایل قرن بیستم،به موازات رشدونموّعلمی نجف،بیش ازهشتادمدرسه درآن بناگردید،وده ها روزنامه ومجله نیزمنتشر شد،همچنین نشست هایادبی نیز به صورت خصوصی وعمومی برگزاردرآن برگزارمی شد،درچنین محیطی که زبان وفرهنگ وادب آمیخته با جوّخشک وتعصب آلود مذهبی بود،جواهری درخانه ای آکندهازعالم وادیب به دنیا آمد.نیاکان جواهری ازمردان نامداروعالمان وفضلای برجسته ی روزگار خودبودند،وی ازنوادگان شیخ محمدحسن صاحب کتاب معروف«جواهرالکلام فی شرائع الإسلام»بود.او درسال 1899میلادی،درشهرنجف پابه عرصه ی گیتی نهاد.،ودرمورد دوران کودکی اش واهمیّت آن،خودشمی گوید«من اکنون درهفتادسالگی ام،هنوزهم باکودکی ام شادم،مثل اینکه من غیراین مرحله،مرحله ی دیگری نمی شناسم»،پدرش نسبت به تربیت وی حساسیت فوق العاده ای داشت؛به همین سبب تمام توان خودراصرف آموزش علوم دینی،به فرزندشمی نمود.جواهری درآغازباوجوداستعداد وحافظه قوی اش،علاقه ای به تحصیلات سنّتی نشان نمی داد،اماهمین تحصیلات اولیه ی سنّتی ومطالعه ی اشعارپیشینیانتأثیرژرفی برشعروی گذاشت .اودرهشت سالگی باحافظه ی شگفت انگیزخویشهرروزیک خطبه ازنهج البلاغه،وقطعه ای ازقصیده ی متنبّی راحفظ می کرد،خودش می گوید«من فقط متأثرازمیراث نبودم،بلکه متأثرازشعرای مهجرنیزبودم وبسیاری ازآثارترجمه شده ازفرانسه را ازطریق مجلات المقطف،والهلال،مطالعه می کردم.»جواهری درحوزه ی ادبیات فارسی نیز بخش هاییازرباعیات خیام به عربی برگرداند،همچنین کتاب«جنایات روسیه وانگلیس درایران»رادرسال 1925میلادی ازفارسی به عربی ترجمه نمود.جواهری، علی رغم خواست وتلاش بی وقفه ی پدر برای کسب مقام فقهی گرایش شدیدی به سرایش شعرداشت .اواولین قصیده اش رادرسال1919میلادی،درشانزده سالگی به چاپ رساند،ودراولین مجموعه ی شعری اش باعنوان«حلبه الأدب» شعرخودرابااشعار شاعران بزرگ محک زده است.جواهری سه بارازدواج کرد؛ازهمسرنخست خود صاحب دوپسربه نام های«فرات،وفلاح»و دختری به نام«امیره»شد،وپس ازمرگ همسراول،باخواهروی ازدواج کرد،که نتیجه آن دوپسربه نام های«کفاح،ونجاح»بود.زندگی جواهری دارای دومرحله ی است؛که به مرحله ی نخست آن اشاره شد،مرحله ی دوم زندگی وی باتدریس دربغداد آغازمی شود،که طی آن شاعر،به خاطرسرودن چندشعرازطبیعت ایران،طی دوسفرخویش مابین سالهای(1924م-1926م)به ایران به«ایران گرایی»متهم شد.اوبعدازاثبات ملیت عراقی خود،بعنوان رئیس تشریفات کاخ ملک فیصل انتخاب شد،البته این مسأله به معنای ورود اوبه عرصه سیاست محسوب نمی شودولی ازآن جاکه دربارمزبورمحل آمدوشدسیاستمداران عراقی وسایرکشورها به ویژه انگلستان بود؛شاعرتوانست بادیدی موشکافانه الفبای سیاست رافراگیرد.جواهری حدودسه سال درکاخ سلطنتی بود ولی بخاطرطبیعت شاعرانه وتفکرات سیاسی به انگیزه روزنامه نگاری ازکارخود دردربارکناره گیری کرد،ودرسال 1933میلادی،به ریاست دبیرخانه ی وزارت معارف منصوب گردید،اماازاین مسئولیت نیزبه دلیل انتقاد شدید از اوضاع نابسامان کشوربرکنار شد،وی پس ازکودتای بکرصدقی،به خمایت ازاوپرداخت.جواهری درمرحله ی بعدی زندگی اش ،که اوج دوران شکوفای‍ی وی است،به عنوان شاعری بی همتا ونماینده اسلوب کلاسیک وسنّتی شعرعرب مطرح می شود.جواهری تنها شاعرعراقی نیست؛بلکه شعرخودراباسرنوشت سایر ملل عرب،مانند:مصر،سوریه ،لبنان و...گره خورده است ،وبه دلیل تأثیر اودرسرنوشت وزندگی آنان اوبه شاعری انسان گرا(اومانیست) معروف شده است.شایدهیچ شاعری درجهان عرب به اندازه ی جواهری درعرصه ی مطبوعات فعّال نبوده است؛وی درسال 1930میلادی به دنبال استعفا ازدربارملک فیصل،نخستین روزنامه اش رابا عنوان «فرات»منتشرنمود.درسال1936میلادی،همراه باکودتای بکرصدقی،به انتشار روزنامه ی«الإنقلاب» اهتمام ورزیدکه پس ازدورشدن کودتاچیان ازاهداف خود،جواهری باچاپ مقالاتی به نکوهش وانتقادآنان پرداخت ونام روزنامه اش به«الرأی العام»یا « افکار عمومی» تغییر داد که پس ازمدتی توقیف گردید.بابه قدرت رسیدن عبدالکریم قاسم درعراق،دوست دیرینه ی جواهری،روزنامه«الرأی العام»دوباره منتشرگردید،دراین زمان اوبه ریاست«کانون نویسندگان»،ورئیس روزنامه نگاران عراق برگزیده شد،پس ازمدتی به صف مخالفان عبدالکریم قاسم پیوست؛وچون عرصه را برخودتنگ دید به چکسلواکی رفت وهفت سال درشهر پراگ اقامت کرد؛ودرآن جا بود که مجموعه ی شعر«برید الغربه»را طبع نمود.پس ازکودتای حزب بعث درسال1968میلادی،به میهن خویش بازگشت،واین بار ازسیاست های حزب بعث انتقاد نمود؛به همین دلیل دراوایل دهه ی هشتادمیلادی به ناچار وبرای همیشه ترک وطن نمود،و به سوریه رفت،ودرسال 1997میلادی درشهردمشق درگذشت.شعرجواهری به لحاظ ساختار،مبتنی برشعرسنّتی عرباست؛در اسلوب شعری ویمی توان رگه هایی ازبقایای بلاغت قدیم،کثرت اسالیب طلب،وتکرار،وفصل در متلازمین،مانند:مبتداوخبر،به شکل برهان،میراث،خیال و...رانشان داد،ازجهت معناومضمون نیز شاعری نوگراو متجدد،انقلابی وسیاسی به شمارمی آید.درمورد مکانت ومنزلت شعری وی همین بس که عبدالوهاب بیاتی،دیگرشاعر عراقی،می گوید«شعرجواهری خاطری زنده برای مردان آزاده است».ازلقب های او می توان به:شاعرالشاعر،ولسان الشعب،وشاعرالبلدالأوحد،و...اشاره کرد.شهریار:تبریزبزرگ ترین شهر تجاری - اقتصادی ،وفرهنگی،درشمال غرب ایران است،شهردرشمال کوه سهندبا زمستان های سردوتابستان های گرم وخشک که مرکز اصلی ترکی زبانان ایران به شمار می آید. دربحبوحه ی انقلاب مشروطه درتبریز،وهمزمان با مجاهدت هایشیخ محمد خیابانی ودیگران،محمدحسین بهجت تبریزی درسال(1285ش-1907م)دراین شهر چشم به جهان گشود.هنوز یازده ماه ازتولدشنگذشته بود،که پدرتصمیم می گیرد تاخانواده خود را به دلیل اوضاع نابسامان شهر،به روستای «قاییش قورشاق»ازتوابع «قره چمن»درناحیه «خشکناب»منتقل سازد.شهریارتاشش سالگی به همراه خانواده درآنجا می ماند.پدروی میرآقای خشکنابی-که ازوکلای پایه یک دادگستری تبریزبود-اولین معلم شهریاربه شمار می آید، شهریار کتاب های نصاب الصبیان وگلستان و... رانزد پدرآموخت.خودش می گوید«درطاقچه ی خانهعمه ام درروستا،به جزدوکتاب قرآن ودیوان حافظ،کتاب دیگری نبود،ومن هرروزبخشی ازآن دورا ازبر می کردم»،بعدازبازگشت به تبریز، کتاب های جامع المقدمات ومقامات حمیدی رافرامی گیرد؛همزمان زبان فرانسه را نیز با آموزش های معلم خانگی اش یاد می گیرد.وبااشعار انتقادی وفکاهی میرزاعلی اکبرصابر(نویسنده هوپ هوپ نامه) نیزآشنامی گردد.دردوره ی اول متوسطه تعدادی ازغزلیّات خودرا درمجله ی«ادب»مدرسه اشمنتشر می کند،درسال 1303شمسی، برای تکمیل تحصیلات خویشرهسپار دارالفنون تهران شده،سپس درسال1303شمسی،در مدرسه طبّ آن جا ثبت نام می کند؛دراین زمان بود که عشق ورزی وشیفتگی او به دختری با نام«ثریّا»وناکامی وی دروصال،منجر به ترک تحصیل وی گردید.بعدهادرسال 1332شمسی،بادخترعمه خودازدواج می کند که حاصل آن سه فرزند به نام های«شهرزاد،ومریم ،وهادی »است.بعداز ترور«میرزاده عشقی» شاعر انقلابی ووطن پرست،به دستور رضا شاه،شهریارطی مرثیه ای (اندوه یاد)قاتل وی را خائن به میهن نامید،به همین دلیل مدتی به شهر نیشاپورتبعید شد؛وی درآن جا در مجالس ادبی مانند«مکتب شاهپور»شرکت می کند،وبه عنوان کارمنددرثبت احوال مشغول به کار می شود،وچند نمایشنامه نیز می نویسد،ودرسال1314شمسی، ضمن بازگشت به تهران اولین دیوانخود را درقطع رقعی (جیبی)وبامقدمه ی ملک الشعرای بهار،دریکصدوهفتادوهشت صفحه،منتشر می کند.شهریاردرپهنه ی ادبیات ایران،تنها شاعر دوزبانه ای است،که دربیشتر قالب های شناخته شده ی فارسی وترکی آثاردرخشانی دارد؛درشعرترکی«حیدربابا»که آوازه ی جهانی دارد،ودارای مفاهیم و مضامین انسانی وسیاسی واجتماعی و... است.درزبان فارسی نیز قصیده معروف«علی ای همای رحمت»بامضمون دینی،درمجامع دینی شهرت خاصی دارد،وآشنایی عمیق شهریار باموسیقی اصیل درمحضرابوالحسن صبا،ورضامحجوبی و...نیزدرخورتوجه است.شهریاررامی توان شاعری کلاسیک دانست که درعین حال درشعرآزادنیمایی نیزطبع آزمایی نموده است(دومرغ بهشتی ،پیام به اینشتین، ای وای مادرم )،ازدیگرسوی،وی دوست صمیمی نیما یوشیج،پدرشعرنودرایران،بوده است،اودرآغاز انقلاب اسلامی ایران،باشعر خودانقلابیون رایاری می کرد،پس ازپیروزی انقلاب،ودرطول هشت سال جنگ ایران وعراق،سربازان میهن خویشرابرای دفاع ازوطن واسلام،درمقابل دشمن،به جهادوجانفشانی،ترغیب می کرد.درمورد شخصیت شهریارهمین بس که نیمایوشیج می گوید«شهریارتنها شاعری است که من درایران دیدم...طبع ظریف شهریار به قدری باخته شعر است،که درشعر،سبک نوین خودرا دارد،وی بسیارحسّاس وشدیدالتأثر،ودرعین حال آرام وملایم بود».شهریار،شاعری اجتماعی وسیاسی بود،که درمتن وبطن همه ی رویدادهای عصرخود،یه ویژه،وقایعپس ازانقلاب ایران نیز حضورداشته است،اودفاع ازکیان انقلاب اسلامی راوظیفه خویش تلقی می کرد.ازویژگی های شعرشهریارمی توان به استفاده ازواژگان واصطلاحات عامیانه،داشتن زبانی ساده وصمیمی،وپرهیز از ویژگی های متعارف قصیده،مانند:مقدمه،وتخلص و...اشاره کرد؛باوجوداین سادگی وصمیمیّت شعراو ازفرودآمدن به ابتذال مبرّاست. همچنین شهریار به پیوستگی زبانی اعتقاد داشت،به گفته او:« اگرترکی ،فارسی ،عربی، پیوستگی نداشتند ،وجودنداشتند»ازالقاب وی می توان به « بهجت »،«شهریار» اشاره کرد.وازجایگاه وی درنزد شاعران وادیبان،همین بس که،ملک الشعرای بهارمی گوید:«شهریارنه تنها،افتخارایران است،بلکه افتخارشرق است»ویا مقام معظم رهبری درباره شهریارمی فرماید:«شهریارظلم ستیز بود،وغیرت کشور ودین داشت،ونیز افتخارملت خود بود». مضامین سیاسی شعرجواهری:جواهری دربحرانی تریندوره تاریخ عراق جدید زندگی می کرد، به همین دلیل درشعرخویشفسادسیاسی منتشر درمیهن اش می پردازد،شعربرای اوبه مثابه ی ابزاری جهت اصلاحگری وایجادتعادل بود و بیش ازنیم قرن تاریخ جدید عراق را دربرمی گیرد؛و گواه صادق رویدادهای اجتماعی وسیاسی عراق،واحساسات ملی است،چنانکه خودش می گوید:«من عراق هستم،زبانم صدایش،وخونم فراتش،ودلم نیز بخشی ازآن است».شعرجواهری درسختی ونومیدی به جوانان عشق به زندگی وپایندگی دربرابرستم می آموزد،به اعتقادوی آشوب واختلاف های اجتماعی زاینده ی آشوب های سیاسی است،که طی آن استعمارگران ودست نشانده هایشان موفق می شوندازآب گل آلود،ماهی مراد راصیدکنند.استعمارگران عراق باعلم بروقایع عراق به این نتیجه رسیدندکه اگرنقشه ی مدوّن ومفصّلی نداشته باشند،بایدمنتظرانقلاب هاوحوادث ناگواری باشند،به همین سبب به تربیت مزدوران وتدوین قوانین دروغین همت گماشتند.جواهری به بهانه شرکت درجشنواره ها،ویادبودها، به نقدوتحلیل شرایط سیاسی واجتماعی عراقمی پرداخت.ودرقصیده ی«الأفغانی»وی ازدو دوره وشیوه استعماریادمی کند:نخست دوره ی قهروتغلّب وسپس دوره ی یک گام به عقب،که درفرایندآن نقشه های خودرا ازطریق گماشتگان ودست نشاندگان عملی می کند.جواهری بانگاه تیزبینانه چندوچون اعمال وافکارمزدوران نوین راموشکافی کرده،وبه این نتیجه می رسدکه؛ ازمکتب استعماردرهرملّتی گماشته هایی فارغ التحصیل می شوند،که هدف وروشی یکسان دارند.همچنین در«رثائیّات» که یکر ازتاکتیک های خاص جواهری است،بعداز رثاشخصیّت های سیاسیبه بررسی شرایط بدسیاسی عراق می پردازد؛رثایکی ازفنّ های خاص جواهری است،که ازبارزترین وجه تمایزشعر جواهری است که بارثای رهبران سیاسی امثال مالکی وافغانی و...به مسائل سیاسی واجتماعیکشور خودمی پردازد.او تاآخرین روزهای زندگی اش پیوندشعرراباسرنوشت میهن خویش حفظ کرد؛خودوشعرش رادراین راه فداکرد،ودرکتاب«مذکراتی» می گوید:«...امامن هزارباربه دارآویخته شدم».دراولین قصیده اش با عنوان«الثوره العراقیّه»رخدادهای سیاسی عراق رابررسی کرده،وروح انقلابی هموطنان اش راشعله ورمی کند؛دراین قصیده که نخستین گام های وطن پرستانه ی وی است به قهرمانان انقلابی مباهات کرده،وآنان نویدپیروزی می دهد.درهمین قصیده به تصریح می گوید:استعماربسیاری ازسیاستمداران را دست نشانده ی خود قرارداده است.دربخش دیگری ازآن نیزازوحدت دینی میان مسلمانان ومسیحیان(ادیان ابراهیمی) درمشرق زمین یاد می کند،وهدف اواعاده یاستقلال وآزادی درچهارچوب«خیزش وبیداری مشرق زمین»است.درقصیده ی «اتحاد گسسته ی عربی»کشورهای مشرق زمین را به وحدت وایستادگی دربرابر غرب واستعمارگران فرامی خواند،-وی دراین قصیده که یادآورآموزه های جمال الدین افغانی واقبال لاهوری است- بانگاهی وسیع وژرف خواهان اتحاد ملّت هاواقوام است.جواهری اوضاع کشور را روزبه روزوخیم تر تصور می کند،چراکه اوشاهد آن است که ذخایرکشور به تاراج می رود،وودرکنارآن ازفسادحکّام وعقب ماندگی کشوربه تلخی یادمی کند.درموردجهل ونادانی می گوید:«رهبرتحجرونادانی ملل شرق،خودیاوران استعمارگران هستند»،اوجهل نادانیراریشه ی تمام بدبختی ها می دانست،به باوراوازآن جاکه انسان جاهل هیچ آرزووامل غایت اندیشانه ندارد به آسانی تسلیم روح جبروتقدیرمی شود،دراین مسأله دقیقاً مطابق خواست ومصلحت استعمارگران عراقاست. وی تنها راه پیشرفت سریع را اصلاحگری می دانست،ومعتقدبوداین مهمّ فقط بامجاهدت وشهادت محقق می شود؛واین کوتاه ترین راه پل پیروزی واصلاحات است.شکوفایی شعر جواهری دردهه ی چهل زمانی بود که به عنوان شاعر بزرگ کلاسیک عرب شناخته شد،دراین زمان بودکه باحربه ی شعری اش خائنان وطن را آماجهجوم قراردادوازآنان بعنوان«پژواک بیگانگان»نامبرد.درقصیده ی «طرطرا»نیزبر گرایش های طایفه ای وقبیله ای،که بعضی ازحاکمان وابستهبه آن دامن زنند،خط بطلان کشید.وازمدعیان ملی گرایی وپان عربیسم،به عنوان ایادی استعمارانتقادکرد،که بافرارازقانون و معیارهاوبامطرح کردن تناقضات درجامعه به تزویرحقایق می پردازند.وی درجایی نیزازحاکمان دست نشانده ی کشورش باصفت «سگ شکاری» استعمار یادمی کند؛وآنان رامزدورانی می داند،که درازای دریافت مزد ومواجب به تخریب کشورخویش می پردازد،وازفرارمغزها به عنوان ماندگارترین نوع استعمارجدیدیادمی کند،که در لابلای اذهان لانه کرده است.مختصرآن که جواهری شاعری بودکه بابسیج همت ها جویای دگرگونی وضعیّت برای رسیدن بهآینده ی روشن بود.مضامین سیاسی شهریار:هنگامی که قوای متفقین بی هیچ مقاومت تأمل برانگیزی ازسوی ارتش ظاهرامُدرن ایران ؛که رضاشاه پهلوی بارها ازقدرت آن دم می زد،کشور را ازشمال وجنوب اشغال نمودند. شهریارجوان باغزل سیاسی«مهمان شهریور»به این اشغالگری وغارت مملکت توسط روس ها وبریتانیایی هاپرداخته ،وخودنیز ازاشغال ایران توسط متفقین می گوید:که ازجنوب بریتانیا وازشمال روس ها،ثروت این مملکت رابه غارتبردند،واینان باخودبجزفقروبدبختی به همراه نیاوردند،واینهمه ناشی ازحکومت دست نشانده ی پهلوی است، که دم ازارتش مدرن خود می زد وبخش زیادی ازبودجه کشور رابه این امراختصاص داده،وجهل وغفلت سراسرکشور رافراگرفته درحالی که توان دفاع ازکشوردربرابراشغالگران نداشت.هرچندانقلاب مشروطه دربیداری فکر عمومی تأثیرفراوانی داشت،امّاازدل این مشروطه خواهی نظام سلطنتی پهلوی سربرآورد؛وایران عرصه نفوذ کشورهای استعماری ازجمله انگلستان گردید،وحلاوت مشروطه خواهی ایران به مرارت استبدادپهلوی بدل گردید،واستعماربراداره کشوررخنه کرده،وتمامیّت ارضی کشوررابه خطر انداخت.دراین دوره شاعران باخلق مضامین سیاسی واجتماعی مانندوطن،ملت وعدالت،سهم ویژه ای درتنویروبیداری وهشیاری ملت داشتند،شهریارنیزازآنانی بودکه درشعرش ظلم وستم حکام ودست نشاندگان ودول قوی پنجهرابه باد انتقادگرفت؛چراکه آشکارشاهدبود،که استعمار وایادی آنان درغارت ثروت کشورپشتیبان آنان هستند.شهریاردرمنظومه ی«خیک نفت»ازمزدوران وخائنانی نام می بردکه نفت کشورش باقراردادهای تحمیلیوبا اندک بهای ناچیز به انگلیس و آمریکا می فروشند.ویدرشعرترکی «حیدربابا»به ویژه درقسمت دوم آن که بعدها سرود،ازکوچ کردن به ناچار روستاییان به شهرهابراثر سیاست های غلط حکومت در واردات محصولات کشاورزی انتقادمی کند؛چراکه نتیجه ی این سیاست لم یزرع ماندن زمین های کشاورزی ومتعاقب آنفقر وتنگدستی کشاورزان است،سپس شهریار از سیاست تفرقه افکنی استعمارمی گوید،وملت خویش را به حقیقت ودینداری وصبروپایداری دربرابر مشکلات فرامی خواند.شهریارشوونیسم وقومی گرایی را ازهدف های بیگانگان می داند،وازآن باعنوان«شجره ی شیطانی»نام می برد،وی بطورکامل اوضاع نابسامان وفضای خفقان کشوررابه شخص اول مملکت منتسب می کند،ازروحانیان وآخوندهایدرباری با عنوان خائنان دین یادمی کند.شیطان که درفرهنگ اسلامی نماد فسادوگمراهی است؛در اشعارترکی وفارسی شهریار،ازآن به عنوان استعمار نام می برد،که کراراً به حیله ونیرنگ مشغول است ویکی ازفتنه های این اهریمن جای گزین فرهنگ ابتذال به جای فرهنگ بومی وخودی است.به همین دلیل است که درشعرش صلای اتحادومبارزه با ظلم وستم راسرمی دهد.شهریارانقلاب اسلامی راافتخار ایران می دانست؛زیراموجب بیداری ملت ازخواب غفلت بیدارگردید تاحقیقت را ازباطل تشخیص دهد،وبه هویّت اصلی خود وارزش های اسلامی برگردند. اومتذکر می شودازآن جایی که حاکمان وابسته ازاسلام می ترسند؛باشعار«جدایی دین ازسیاست» رادرمیان ملت گسترش می دهند،اوبرآن است که ویژگی بارز امپریالیسم همان درندگی وچپاول ملّتاست.شهریاردرده سال آخرعمرخود،که مقارن باجنگ تحمیلی بود،برای حفظ میهن واسلام، ملت رابه جهادوشهادت فرامی خواند.درمنظومه ی «شبیخون»بازهم ازشهریور1320ه.ش.رابه یادها می آورد،ودرآنمی گوید:هنگامی که اشغالگران روس به شهرهای شمالی کشورهجوم آورد،هموطنانفقط باادوات کشاورزی مانندبیل وکلنگ درمقابل توپ وتفنگ جانفشانی وایستادگی کردند.ازویژگی های برجسته ی محتوای شعری وی،انتقاد ازسیاست های نادرست حکومت به منظوریکسان سازیو یکپارچگی قومی وفرهنگی درراستای رسیدن به وحدت ملی بود که منجر تقویت ناسیونالیسم محلی (قیام شیخ خزعل‍ی ،پیشه وریو...)و نارضایتی های قومی گردید،که جزتفرقه وآشوب سودی نداشت،وی همچنین ازسیاست پهلوی اول درمسأله ی کشف حجاب وغربی کردن پوشش زنان ومردان به بهانه برقراری مدرنیته -به عنوان یکی ازاهداف استعماری درجایگزینی فرهنگ-اعتراض وانتقادمی کند.شهریاردرجایی نیزبه سیاست صنعتی کردن کشورهای شرقی توسط بیگانگان می پردازد؛که مطابق آن فقط مونتاژسازی به جای صنعت ملی واصیل وریشه دارواردکشورها می شودتابدین وسیله ازاستقلال آنان جلوگیری کنند. ومنّت می گذارد که کشورتان را صنعتی کردیم،درحالیکه برای همیشه به خود وابسته می کند.شهریاردرموضع گیری سیاسی اش : خط امام براحزاب دیگرترجبح می دهد،وازاشغال سفارت آمریکا توسط دانشجویان خط امام حمایت کرده،وابرازمی داردکه سیاست سازش محکوم به شکست است،وبایددربرابربیگانگان به وحدت وهمگرایی ملی رسید.شهریاربه عنوان شاعری که بعضاً افکاری انقلابی دارد، در شعرخویش حوادث ورخدادهای انقلاب وجنگ تحمیلی ومناسبت هامابین سال های (1357ش-1367ش) رابه تصویر کشیده وشعراوتقویم شاعرانه تاریخ معاصر است.درجایی ازجمعه خونین مکه می گویدکه چگونه آل سعود حرم امن الهی راباکشتارحجاج درخون شست ،وباورداردکه این لکه ی ننگ تاابدبردامن پرده داران دروغین حرمین شریفین خواهدماند.وقتی که جنگ تحمیلی سخن می گوید؛بمباران شیمیایی بعثی هاودروغ پراکنی های رسانه های بیگانه رادرراستای انحراف افکارعمومی جهان ازواقعیّت های جنگ محکوم می کند.ودرقصیده ی «سلام ای جنگجویان دلاور»ازقهرمانی های رزمندگان تمجید می کند،ونیز ازبرپایی نمازدشمن شکن جمعه سخن گفته،وجنایات تروریستها وگروهک های منافق را فراچشم آورده ومحکوم می کند.شهریاردرمنظومه ی «دزدبلدوگل سرسبد»ازوضعیّت پریشانایران انتقادمی کند،که چگونهاشراردرآن حکمرانی می کنند،وعالمان فاسد برمسندقضاوت نشسته اند.و درقصیده ی «خرابات »ازخوابیدنملت سخن به میان می کشد؛که دراثرغفلت وخواب زدگی استعمارثروتش را به غارت می برد.شهریاردرقصیده «به پیشگاه آذربایجان عزیزم»،به اختلافات قومی وزبانی اشاره می کند،وبرآن است که بانی این امر استعمار است تا به راه انداختن آن،ازآب گل آلود ماهی بگیرد،اوبادعوت مردم میهن اش به وحدت ملی ،خواهان آن است تاباشرکت جستن درانتخابات مجلس و...مانع از به بارنشستن خواسته های بیگانگان ودشمنان شوند،ونیزدر«ایده آل ملی»،ازعموم مردم می خواهدکه سرنوشت خویش رابدست گیرند،واحزاب تشکیل دهند وآگاهیسیاسی خویش راوسیع تر کنند تابیگانگان وگماشتگان آنان نتوانندبا حیله ونیرنگ برکشور نفوذ کنند.شهریاردر«اهریمن ریا»،ازاستعمارجدیدسخن به میان می آورد؛که باسیاست نرم،وبه تعبیری تهاجم فرهنگی باانحراف تک تک آحاد ملت ازسرنوشت میهن خویش با انواع حیله ها ونیرنگ ها ازجملهموادمخدر والکل هزینه های هنگفتی می پردازد.مضامین دینی جواهری:جواهری شاعری است شیعه مذهب که هیچ تردیدی نسبت بهمغزوجوهر دین ندارد.درشعرش اذعان می کندکه به نورشریعت ایمان دارد،زیرادین روشن ترین راه زندگی را می نمایاند،وی همچنین باامتیاز طبقاتی دردین مخالف است وکسانی که باهدف تزویرآیین و سست کردن همت ها قایل به چنین تقسیم بندی هایی است،می نکوهد؛زیرا آن چه اهمیّت دارد جنبه ی قدسی ومعنوی دین است .همچنن او فکر اصلاحگری دین نیزدارد،ودین فروشانی که بازرق وریا به لباس دین آراسته اند؛ درحالی که بویی ازشریعتنبرده اند،می خواهند روح دین راباتخدیر وغفلت وترس تغییر دهندوفقط بهمصالح ومطامع خویش می اندیشند،به باد انتقاد می گیرد.وازسویی دینداران خرافه پرست را،که دین را متاع بازار هوس خویشنموده اند،سرزنش می کندوازسوی دیگر دل پُری ازبدعت گزاران عرصه دین دارد وآنان راشیادانی می نامدکه بابهره کشی ازدین وجهالت جامعه، عرصه رابرمردم تنگ می کنند،نفرت وانزجارخویش را اعلام می دارد،و موضوعقشرزدایی دردین مطرح می کند؛تاباگذرازقشر وپوسته ی دین به لُب ومغزآن برسد.جواهری درقضیه ی امام حسین،معتقداست که وی جوانمردانه ازباورهای خود دفاع کرد،وبه شهادت رسید،وامید دارد که قشری نگری جای خودرا به حقایق سپارد زیرادرقشری نگری ازمعنا ومضمون خبری نیست.به همین دلیل جواهری درمراسم سالانه سوگ این شهیدکربلاکه-جنبه دینی و سیاسی واجتماعی ومحتوای انسانی دارد –ودرماه محرم برگزارمی شود،شرکت جُسته وازمقام شامخ شهدای کربلا تجلیل می کرد،قصیده ای نیزبا عنوان «آمنتُ بالحسین »سروده است که پانزده بیت آن راباآب زر بر رواق بارگاه امام حسین نوشته اند؛او دراین قصیده به علل واسباب قیام امام حسین می پردازد،ونسبت به تحریف آن درراستای تفرقه افکنی میان امتوبهره برداری ازاین فاجعه هشدارمی دهدواوآگاه است که حادثه ی عاشورا ، محورشعردینی وسیاسی وفرهنگی شیعیان است که ازأهمّ میراث عقیدتی شیعیاناست به همین دلیل لزومتحریف زدایی ازآن را یادآور می شود تا منجر به اختلاف دربین شیعه وسنّی نگردد؛زیرا دشمنان دین با تحریف وتزویر به تفرقهوکینهدرمیان دینداران می پردازند وبه این اختلافات دامن زنند وبه اهداف شوم خود دست یابند.ونگاه جواهری درمورد مرگ نوعی نگرش گزینشی به آن دارد، زیرا اوبه اینباور رسیده،که مرگ بهترین ها را برمی گزیند،وازبدکارانپرهیز می کندتابه زندگی گناهکارانه وبی ارزش خود ادامه دهند.شهریارشعرهای مذهبیشهریار صبغه ی شیعی وارزش دارد،واین مسأله را می توان ازذکر فضایل ومناقبرسول خدا وامامان شیعه ،بویژه امام علی،دریافت.شهریارامام علی را ازنشانه های خدا برروی زمین می داند،ومعتقداست که بدون شناخت علی، نمی توان خدارا شناخت.درقضیّه ی بحران جانشینی برای خلافت علی وفرزندانش را به مثابه انسان کامل،محق خلیفگی رسول خدا می داند.او با یادآوری جوان مردی واخلاق حضرت علی برآن است که وفای به عهد (اخلاق گرایی )یکی از ملزومات یک سیاستمدار دینی است.وبه مسأله یشفاعت که بعنوان یکیازمبانی اعتقادی شیعیان است،می پردازد،ودرجای جای اشعارش از آن یاد نموده است.وی دین اسلام راقانون محبت می داندکه هیچ اجباری درآن نیست،وشیطان را برآن راهنیست:نگرش شهریار به دین عارفانه است،ازنظردین، شیطان به عنوان مظهرفسادوگمراهی که با نیرنگ وفریب درکمین انسان است. او درجایی می گوید:باید به رنگ خدایی درآییم ودیگررنگ ها که همان ایدئولوژیهای جدید از نوع مارکسیسم،و... می باشد،به باد انتقاد می گیرد؛چرا که آرامش وایمان جز درپناه دین الهی میسّر نخواهد شد.شهریار مکتب های پیمبران را سه قسمت می کند؛مکتب موسی را دوره ابتدایی دین می داند.مکتب عیسی را دوره متوسطه ومیانه،ومکتب محمدرادوره تحصیلات تکمیلی دین می نامد که چشمه فیوضات وعدل ومساوات است.شهریاریادآورمی شودکه فلسفه حرکت امام حسین نوعی عهدوپیمان الهی بود،که می خواست با قیام برظلم وستم ودین فرستاده ی خدا را زنده گرداند؛دراین حادثه زینب (سلام الله علیها)باخطابه های غرّای خود دستگاه تبلیغاتی امویان را درهم بکوبد.شهریار برای بیان ارکان اصلی دین به احادیث متمسک می شود وازاهمیّت ماه رمضان وشب های قدربه تفصیل سخن گفته است.شهریار مراجع دین را ودیعه الهی می داندکه ازطرف امام زمان انتخاب می شوند،وخود امام زمان نیزبه عنوانذخیره الهی روزی زمین را پرازعدل وداد خواهدکرد؛وانقلاب ایران را به رهبری آیت ا..خمینی زمینه ساز قیام مهدی موعود می داند.همچنین وی درآثار فارسی وترکی خویش، تمدن جدیدرا سبب انحطاط اخلاقی ونابودی سنّتها وارزش های‍ می داند؛وبرآن است که تمدن غربایمان را ازدلها رانده ،وآن راتیره وتارکرده است،که این مسأله همان بازگشت به دوره جاهلیّت وتوحّش است. درتدارک این رساله سعی واهتمام وافر داشته ام،ودرحد توان تلاش کرده ام با استفاده از منابع معتبر ومراجعه به دیوان این دوشاعر،به نقد وتحلیل مضامین سیاسی ودینی پرداختیم؛شایدحق علمی مطلب را ادا کرده باشیم.
تحلیل برخی روایات و اشارات عرفانی در شعر شهریار
نویسنده:
حسین آریان، تورج عقدایی، جلیل تجلیل، علی محمد سجادی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
زنجان: دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنجان ,
چکیده :
شهریار، اگر چه شاعری شاد است و طنز و طربناکی در سروده هایش بسیار دیده می شود، در یک تحلیل ژرف تر، انسانی است حساس و متامل و ناگزیر درونگرا و غم ستای. این احوال سبب می شود که او در بسیاری از لحظه های زندگی عارفانه بیندیشد و تجربه های ناشی از این لحظه ها را در زبانی شاعرانه تجسم بخشد.مقاله حاضر سر آن دارد که نشانه های این طرز تلقی شهریار را در اشارات و تلمیحات شعر او پی گیرد و نشان دهد که او از رهگذر عشق و حزن و نوای ساز و تامل بر اندیشه های شاعران عارف، قدم به این حوزه می نهد و گاه بی آن که خود بداند، زیر سلطه ناخودآگاهی فردی و جمعی، به دریافت های غیرمتعارفی دست می یابد.در سروده های شهریار، اندیشه هایی که بوی عرفان از آن به مشام می رسد، غالبا در جایی که سخن از عشق به میان می آید، احساس می شود. بنابراین می توان گفت «عشق» عنصر غالبی است که شهریار را از زمین به آسمان می برد و تمام اشارات و تلمیحات دیگر به نوعی وابسته عشق اند.
صفحات :
از صفحه 287 تا 308
تجلی «تجلی» در شعر شهریار
نویسنده:
حسین آریان
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
زنجان: دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنجان ,
چکیده :
عرفان به عنوان حرکتی درونی از بنده سوی خالق، که در حقیقت همان سیر و سلوک و تصوف است، در اندیشه های معاصرین نیز همچون سده های صدر اسلام یافت می شود. استاد شهریار نیز با توجه به پرورش در خانواده باورمند و دین مدار، دارای پایه های باوری محکمی بود و دلبستگی ویژه ای به وادی عرفان و رهنمودهای آن داشته است و در کلام خود در صدد بیان این هدف کلی است که انسان همواره در پی ادای حق بندگی و رسیدن به حقیقت و معبود است.«تجلی» از اصطلاحاتی است که عرفا با آن، کیفیت بینش و دریافت خود را از دریای معرفت و شناخت حق تعالی و ظهور وی در عالم تعینات بیان می کنند و شهریار نیز به مقوله «تجلی» به عنوان یکی از مبانی سیر و سلوک و عرفان نگاه ویژه ای داشته است که در این مقاله در حد مجال گفتار به این بحث پرداخته خواهد شد.
صفحات :
از صفحه 223 تا 241
بازتاب مبانی سیر و سلوک و عرفان در شعر شهریار
نویسنده:
حسین آریان
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
زنجان: دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنجان ,
چکیده :
امروزه ديگر آن عرفان و سير و سلوكی كه از صدر اسلام به بعد سراغ داشتيم كمتـر نمـود ظاهری دارد اما به عنوان حركتی درونی از بنده به خالق، كه در واقع نفس همان سير و سـلوك و تصوف است، در انديشه های برخی از معاصرين نيز به روشنی می توان يافت. استاد شهريار نيز با توجه به رشـد و پـرورش در خـانوادهای باورمنـد و ديـنمـدار، دارای پايه های اعتقادی محكمی بودند كه بعدها در پي تحولات شديد روحی، كه بخشـی از آن پـس از شكست عاطفی ايشان روی داد، آگاهانه تر و ژرفتر به گرايش هـای عرفـانی روی آوردنـد. اين گرايش آشكار و انديشمندانه را در لابلای اشعار استاد شهريار می توان به روشنی دريافـت؛ حتی شهريار معتقد است شعر برای اينكه به كمال برسد ابتدا بايد به عرفان برسـد تـا جاودانـه شود.
صفحات :
از صفحه 197 تا 222
گزارشی بر ادبیات رثایی آذری
نویسنده:
عیسی ثاقب بخشایشی
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قم: بنياد فرهنگى امامت,
چکیده :
شاعران آذری زبان را شاید بتوان فعالان عرصه ادب ولایی دانست. نوشته حاضر گزارشی است از شعر و شاعری آیینی سرایان آذری زبان که آقای عیسی ثاقب بخشایشی (یکی از شعرا و ذاکران آذری) نگاشته است. وی در این گزارش، ابتدا شیوۀ اقامه عزای اهل بیت (ع) در میان آذری زبانها را شرح می دهد و سپس به معرفی مراسمات آنان (مانند: ظشت گذاری، شاه حسین و ...) می پردازد و دربارۀ هر کدام از مراسم ها، به نمونه ای از شعرها و نوحه ها اشاره می کند. وی در ادامه، با مدد از اشعار آذری، ویژگیهای شیعیان آذری زبان را در اقامه عزای اهل بیت (ع) بیان می کند. وی در ادامه، با مدد از اشعار آذری، ویژگیهای شیعیان آذری زبان را در اقامه عزای اهل بیت (ع) بیان می کند. نگارنده در نهایت، با دسته بندی اشعار شاعران مرثیه سرای آذری زبان از نظر لحن (همراه با ذکر نمونه هایی در این زمینه) و نیز معرفی برخی شاعران، ناشران و قالبهای شعری مرتبط با شعر آیینی آذری، مقاله خویش را به پایان می رساند.
صفحات :
از صفحه 211 تا 237
عرفان شهریار
نویسنده:
صونا رنجبر بیله سوار
نوع منبع :
رساله تحصیلی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
ایرانداک,
چکیده :
شهریار که در خانواده‌ای مذهبی و دین‌مدار رشد و پرورش یافته بود، از اعتقادات مذهبی محکمی برخوردار بود که همین پاکی ذاتی و همین اعتقادات محکم، باعث به وجود آمدن گرایش-های عرفانی در ایشان شد. البتّه شکست و ناکامی او در عشق نیز مزید بر علّت شد و خدا را هر چه بیشتر قرین دل شکسته‌اش کرد و از شهریار انسانی سالک و راهرو در مسیر عرفان و معنویات ساخت.مضامین عرفانی در اکثر اشعار شهریار - حتی اشعاری که ظاهراً رنگ و بوی عشق زمینی دارند- خودنمایی می‌کنند و نشان از باورها و اندیشه‌های عرفانی این شاعر عارف دارند.در این تحقیق، سعی شده است تا بخشی از این باورها و اندیشه ها از لابه لای اشعار ایشان استخراج شده، مورد بررسی و مطالعه قرار گیرند. روشی که در این رساله به کار رفته است بیشتر، تکیه بر مقامات اهل سلوک از دیدگاه خواجه عبدالله انصاری بوده و تا جای ممکن، اشعار شهریار مورد بررسی و پژوهش قرار گرفته و ابیاتی متناسب با برخی از این مقامات پیدا شده و مورد استفاده قرار گرفته‌اند. قسمتی از کار نیز اختصاص به بررسی برخی از رموز و اصطلاحات عرفانی در اشعار ایشان دارد.
تأثیر قرآن کریم و احادیث شریف بر اشعار شهریار
نویسنده:
عنایت‌اله قاضی‌شیراز
نوع منبع :
رساله تحصیلی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
ایرانداک,
چکیده :
دررمزورازجاودانگی هر اثری آراءونظرات مختلفی ابراز می شود وهرکسی از ظنّ خود علتی را بیان می کند؛ ولی وقتی به صورت کلی به نوع زندگی وآثارشاعران و نویسندگان بزرگ نگاه شود، آنهایی که آثار جاودان خلق کرده اند، ارتباط واعتقادشان به خدا محرز است وگویی به نوعی شهود دست یافته اند که آنها را درخلق آثارشان رهنمون است؛ لذا هرکسی که خودرادرمعرض فیض الهی قراردهدونورخدایی دردلش بتابدبراساس مراتبی که دراین عرصه حائز می شود،به اندازه ی قرب و منزلتی که می یابد، به همان میزان درتمام شئون زندگی وی اثرلطف الهی ظاهر می شودرفتاروآثارش رنگ خدایی به خود می گیردو بالطبع ماندگار می شود.درمورد علت زیبایی وجذّابیت وماندگاری اشعار استادشهریارنیزپرسش های زیادی مطرح شده است وجوابهای متعددی هم بیان شده است که هریک درنوع خودقابل تأمّل وتدبّراست؛ ولی آنچه به ضرس قاطع می توان در جواب سوال مذکور بیان کرد، این است که همانطوری که درآفرینش آثارماندگاری چون جنگ وصلح وبینوایان ودیوان حافظ نقش دینداری واعتقاد به خداآشکار است، درعلت اقبال عمومی مردم وزیبایی و ماندگاری اشعار استاد نیز نقش این عامل مهّم هویداست ودلیل بارز آن نیزنوع زندگی استادو استفاده هایی پرشمار از آیات واحادیث در اشعاراست واز همه مهمتر،تأثیرکلام خدا درذهن وزبان شهریار است که اشعار او را تا حدّ سهل وممتنع پیش برده است تا جایی که بعضی از اشعار اورا درردیف شاهکارهای شعرفارسی قرارمی دهد؛البته این تأثیر،فرازوفرودهایی داردکه درشعراستادکاملاًمشهوداست ؛ولی آنچه دردیوان چهارجلدی وی محسوس است این مجموعه درکلّ ازیک«آنی»برخوردار است که انسان را به یاد حضرت دوست وکلام همیشه جاویداورهنمون می شود. در این نوشتارپس از بحث های مقدماتی،دردوفصل جداگانه؛ استفاده های استاد شهریارازآیات قرآنی و احادیث معصومین(ع)که به صورت اقتباس وتلمیح و... انجام یافته است، به صورت الفبایی ذکرشده است.
  • تعداد رکورد ها : 10