جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی

فارسی  |   العربیه  |   English  
telegram

در تلگرام به ما بپیوندید

public

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
header
headers
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
جستجو در برای عبارت
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
  • تعداد رکورد ها : 95297
مرجعیت علمی قرآن کریم در علوم سیاسی بر اساس لایه‌های وجودی انسان
نویسنده:
محمد علی قاسمی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
بی تردید امروزه دانش سیاسی اسلامی در سطح مجامع علمی، به عنوان یک رشته مستقل، مطرح است و قرآن کریم مهم‌ترین کتاب هدایت و تحریف‌ناپذیر به عرصه‌های هدایت سیاسی نیز پرداخته است، بر این اساس پژوهش حاضر به بررسی چگونگی تأثیر گذاری معنا دار قرآن کریم در پیدایش، بیان ریز‌گزاره‌ها و گسترش دانش سیاسی اسلامی می‌پردازد. (مسئله) کشف این تأثیر گذاری با تفسیر و تحلیل آیات الهی بر اساس قواعد تفسیر میسر است. (فرضیه) بررسی این فرضیه منوط به بررسی آیات الهی با رویکرد میان رشته‌ای و دانش درجه دوم خواهد بود(روش و رویکرد) تا با توجه به لایه‌های وجودی انسان از نگاه قرآن و تقسیم علوم بر این اساس، به بررسی و نقش قرآن و تأثیر گذاری آن در کلام سیاسی، اخلاق سیاسی و فقه سیاسی، بپردازیم (گستره پژوهش) به این نیت که گستره تأثیر گذاری آیات الهی در حوزه دانش‌های سیاسی یاد شده، تبیین شود.(هدف) در نتیجه روشن شود که قرآن کریم سرچشمه آغاز کلام سیاسی، اخلاق سیاسی، فقه سیاسی و ایجاد ادبیات سیاسی اسلامی است که با ایجاد مفاهیم و مسائل دانش‌های یاد شده صورت گرفته است گسترش های بعد از آن همگی مدیون هدایت سیاسی قرآن در راستای پاسخ‌گویی به نیازهای وجودی انسان است.(یافته‌ها)
صفحات :
از صفحه 95 تا 118
تحلیلی زبان‌شناختی‌ـ‌تاریخی از معنای «تحریف» در قرآن و روند تحول معنایی آن پس از قرآن
نویسنده:
محمدعلی طباطبایی (مهر داد)
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
در قرآن چهار آیه هست که معمولا بیش از دیگر آیات برای اثبات وقوع تحریف لفظی (دست‌بُرد) در تورات مورد استناد قرار می‌گیرند؛ به این دلیل که در آنها فعل «یحرّفون» صراحتا در ارتباط با یهودیان به کار رفته است. در سال‌های اخیر برخی محققان کوشیده‌اند با مداقه در این آیات نشان دهند که استنباط چنین انگاره‌ای از این آیات ممکن نیست؛ بااین‌حال، هنوز پژوهش روشمند و منسجمی بر اساس اصول زبان‌شناسی تاریخی صورت نگرفته است تا نشان دهد که معنا و مدلول این آیات دقیقا چیست و چقدر می‌توان آنها را دال بر وقوع تحریف لفظی در تورات دانست. این پژوهش با تمرکز بر این آیات، ابتدا به پژوهش ریشه‌شناختی کلمۀ «تحریف» در زبان عربی و سایر زبان‌های سامی می‌پردازد و سپس با بررسی معناشناختی آیات تحریف به این نتیجه می‌رسد که اساسا نه در لغت و نه در شبکۀ معنایی قرآن این واژه به معنای «دست‌بُرد در متن» نیست؛ بلکه تنها به معنای «تحریف معنوی» یا اصطلاحا «معناگردانی» است. در ادامه، با کاوش در کهن‌ترین متون جدلی مسیحی‌ـ‌اسلامی تلاش می‌شود راهی به فهم چگونگی تحول معنایی اصطلاح تحریف از «معناگردانی» به «دست‌برد» یافت شود.
صفحات :
از صفحه 141 تا 162
قرآن کریم و معیارهای جواز اِعمال خشونت در اجتماع
نویسنده:
کوثر حلال خور ، ایرج گلجانی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
مفهوم خشونت همواره یکی از مسائل چالش­برانگیز در پژوهش­های اجتماعی بوده است. در جهان اسلام نیز این مسئله از دیرباز مورد توجه اندیشمندان، به‌‌ویژه جامعه­شناسان دینی بوده و البته دستاویز بسیاری از افراط‌‌گرایان نیز قرار گرفته است. زاویه نگاه و دیدگاه‌‌های مختلف درباره خشونت، می­تواند گونه­های متفاوتی از آن را به نمایش بگذارد، مانند: خشونت فردی، خشونت اجتماعی، خشونت پنهان یا آشکار و ... . این نوشتار با روش توصیفی ـ تحلیلی معیارهای روایی و ناروایی اِعمال خشونت در اجتماع را در آیات قرآن بررسی کرده است. نخست «عدالت» معیار تمایز روایی و ناروایی خشونت و در ادامه، دو مؤلفه «اخلاق» و «قانون» به عنوان ملاک اِعمال خشونت در قرآن تحلیل شده است؛ به این معنا که هر رفتار، گفتار و عملکرد ضد خاطیان اجتماعی که در چارچوب مفهوم اخلاق و قانون بگنجد، خشونت جایز شمرده می‌‌شود؛ هرچند با شدت عمل و رنج همراه باشد. مصادیق خشونت جایز و غیرجایز در اجتماع نیز با الهام از آیات کریمه قرآن استخراج و تبیین گردیده­ است.
صفحات :
از صفحه 163 تا 190
زبان قرآن در توصیف «حب خداوند» نسبت به «محسنین»
نویسنده:
نفیسه مرادی ، سید محمد علی ایازی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
یکی از روش‌های فهم واژگان و معنای کلام الاهی، شناخت جهتِ کلام و معناداری خاص آن از راه کشف زبان قرآن در دسته‌ای از آیات صفات الاهی است. در گذشته، این مسئله با وصف کلامی آن بحث می‌شده است و امروزه راه‌حل آن را بررسی زبان قرآن و تعیین جهت‌گیری آن می‌دانند و نکته چالش‌برانگیز این است که تعبیرهای عاطفی قرآن از خداوند به چه معنا و جهت‌گیری آن‌ها کدام است؛ برای نمونه در قرآن همواره سخن از حب الاهی نسبت به بندگان خاص است. پرسش این است که معنای این دوست داشتن چیست و از چه سنخ دوست‌داشتنی است و در هم‌نشینی با واژگان چه جایگاهی دارد؟ ازاین‌روی، شناخت و روشن کردن زبان قرآن در واژگانی که بار احساسی و عاطفی دارند، دارای اهمیت زبان‌شناسی است. این نوشتار با روش توصیفی – تحلیلی، کوشیده است تا به این پرسش اساسی پاسخ دهد که زبان قرآن در توصیف حب خداوند نسبت به محسنین چگونه و دارای چه جهتی است؟ ازاین‌روی، با تحلیل زبانیِ ویژگی‌های محسنین در پنج آیه‌ای که ابراز محبت از سوی خداوند به آنان صورت گرفته، مقصود از حب خداوند و ابراز محبت او نسبت به بندگانش مورد بررسی قرار گرفته است. در آغاز، جهت معنایی دو واژه «حُب» و «مُحسنین» آشکار ‌و سپس هم‌نشینی این واژگان در آیات، بررسی شده است. نتیجه به‌دست‌آمده، گویای آن است که مقصود خداوند از «محسنین» در آیات موردنظر، هرچند در ظاهر یکسان نیست؛
صفحات :
از صفحه 191 تا 210
واگرایی ساحت آیات قرآن از ساحات علوم تجربی
نویسنده:
زهرا اخوان صراف
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
مطالعات قرآن ‌پژوهی در رابطه قرآن با علوم‌ تجربی دو دسته محصول ایجابی و سلبی دارد. دسته اول به اعجاز علمی قرآن مربوط است. هسته مرکزی تئوری­های اعجاز علمی این است که قرآن دستاوردهای دانش­های تجربی را پیشگویی‌کرده یا این‌که توسط این دانش‌ها تأیید می‌شود. مطالب دسته دوم که به تعارضات میان مطالب قرآنی با آورده‌های علوم‌تجربی مربوط است، بر محور وجود گزاره‌های خلاف علم در این کتاب استوار است. پژوهش حاضر که با "توجهات منطقی و معرفت‌شناختی"، در نسبت میان قرآن و علم تجربی، ادعاهای تعارض و اعجاز را هم­زمان مدنظر دارد، پس از مروری بر تطور دیدگاه‌ها در رابطه قرآن و‌ علم در دهه‌های اخیر و ماهیت­شناسی تئوری­های علوم تجربی، اولاً نشان‌می­دهد درصورت تعارض چگونه می‌توان بجای توجیه و تأویل و تصرف در متن مقدس، صحت و دقت مدل‌های علمی را به چالش گرفت و ثانیاً با سنخ‌شناسی‌گزاره‌های قرآنی، آشکارمی­کند که ساحت بیانات قرآنی - در مقصد، روش‌ها و غایات - بکلی از ساحات مدل‌سازی‌های تجربی جداست و نفیاً و اثباتاً با آنها قیاس‌پذیر نیست تا "اعجاز" یا "تعارض" ادعا شود. پس آیات قرآنی که گزاره‌هایی قطعی و کاملاً غیرناظر به مدل‌سازی‌های علمی است و از افقی بالادستی القا می‌شود، هم‌رتبه و هم‌تراز گزاره‌های مدل‌های علمی نیست تا مؤید یا مخالف آنها بوده ‌باشد و از حیث منطقی و معرفت‌شناختی تنها می‌شود با گزاره‌های وحیانی یا عقلانی دیگری تأیید یا درگیر شود.
صفحات :
از صفحه 119 تا 140
منزلت قاعدۀ تضمین در دانش تفسیر
نویسنده:
امیر دیوانی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
کتاب خدا، قرآن، به زبان عربی آمده است؛ خداوند یکی از معجزه‌های جاودان پیغمبر ختمی (ص) را کتاب خود قرار داده است. خداوند همگان را به تدبر در قرآن و انکارکنندگان را به آوردن کتابی همچون قرآن و آیاتش فراخوانده است. از مقدمات مراجعه اکتشافی به قرآن دانستن زبان عربی است و هرچه درجۀ این مراجعه ارتقا یابد، دانستن زبان عربی ضروری‌تر می‌شود. زبان عربی یکی از پرقدرت‌ترین زبان‌های موجود در عالم زبان است. مشهورترین علوم ناظر به این زبان، دانش‌های صرف، نحو، معانی و بیان است. ترجمه و تفسیر قرآن بدون دانستن این دانش‌ها ممکن نیست و بخشی از درجۀ قوت ترجمه و توفیق در تفسیر به درجۀ تسلط بر آن‌ها وابسته است. در عین حال که پاره‌ای از قواعد مندرج در این دانش‌ها در متون تحقیقی این علوم کم‌تر وارد شده است، آثار قابل توجه آن قواعد در بخشی از متون تفسیری وارد شده است. در این نوشتار به یکی از این نوع قواعد پرداخته می‌شود: قاعدۀ تضمین.
صفحات :
از صفحه 211 تا 232
پژوهشی در معنای آیات اختلاف در قرآن
نویسنده:
محسن آرمین
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
مقصود قرآن از اختلاف در کتاب یا اختلاف پس از آمدن دانش چیست؟ اختلاف‌کنندگان چه کسانی هستند؟ آیا همگی بر باطل‌اند یا برخی برحق‌اند؟ آیا مؤمنان و پیروان پیامبران در زمرۀ این اختلاف‌کنندگان و یکی از طرف‌های اختلاف به شمار می‌روند یا خیر؟ اگر همگی اختلاف‌کنندگان بر باطل‌اند، داوری میان اختلاف‌کنندگان «لَقُضِیَ بَیْنَهُمْ» به چه معناست؟ و اگر همگی بر باطل نیستند، چرا قرآن اختلاف‌کنندگان را جملگی بر ستیز و گمراهی عمیق معرفی کرده و می‌فرماید: ﴿إِنَّ الَّذینَ اخْتَلَفُوا فِی الْکِتابِ لَفی‏ شِقاقٍ بَعیدٍ﴾، این اختلاف چه زمانی رخ داده یا رخ می‌دهد؟ آیا این اختلاف پس از ابلاغ پیام و انجام رسالت پیامبران و در میان پیروان ایشان رخ داده است؟ در این صورت چرا همه اختلاف‌کنندگان مذمت شده و طرف‌دارانِ حق، استتثنا نشده‌اند؟ آیا مقصود از اختلاف‌کنندگان منکران انبیا‌ هستند؟ در این صورت مقصود از اختلاف آنان دربارۀ تعالیم انبیا چیست؟ و چرا آنان نه به‌خاطرِ انکار بلکه به‌خاطرِ اختلاف تهدید به عذاب الاهی شده‌اند؟ این ابهامات تأمل در معنای واژۀ «اختلاف» در آیات قرآن را ضرورت می‌بخشد. در این نوشتار قصد داریم نشان دهیم اختلاف مورد مذمت قرآن اختلاف به معنایی نیست که ما امروزه به‌کار می‌بریم.
صفحات :
از صفحه 275 تا 320
نظام سازی دینی در جهان معاصر: درآمدی بر تبیین نظام‌مند بودن اخلاق قرآنی
نویسنده:
سید محمد علی ایازی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
دربارۀ پیام‌های اخلاقی قرآن دو نظریه وجود دارد: نظریۀ موافقت و نظریۀ مخالفت با نظام‌مندیِ اخلاق قرآنی. نظریۀ نخست به امکان نظام‌مند بودن این مفاهیم و فواید آن در ترسیم رهنمودهای اخلاقی می‌اندیشد و آن‌ را مجموعه‌ای از گزاره‌ها، قواعد، موضوعات و مفاهیمی می‌داند که دارای چنان چینش و مناسبات و ساختاری است که هم از جهت روابط مفهومی موضوعی، و هم از جهت مناسبات حکمی در راستای رسیدن به‌ غایت خاصی عمل می‌کند و این نظام برخوردار از چنان سلسله‌های علت و معلولی است که دارای کارکرد هماهنگ بوده و در راستای رسیدن به ‌غایت واحدی ایفای نقش می‌کند. اما نظریۀ دوم، به بی‌فایده بودن این کار، قائل است و آن را موجب محدود کردن ارزش‌های اخلاقی می‌داند و معتقد است غنی بودن اخلاق فراتر از یک نظام است. این نوشته درصدد اثبات نظریۀ نخست در قرآن با روش تحلیل و استناد است. لذا در آغاز تلقی از نظام‌مندی را تعریف و تبیین می‌کند؛ سپس به بیان فواید کشف نظام اخلاقی در برابر نظریه رقیب می‌پردازد؛ آن‌گاه از قائلان به نظریه و اینکه چگونه شد تا آنان به این نظریه روی آوردند، سخن می‌گوید و برای امکان کشف و بیان عناصر ضروری برای ایجاد نظام اخلاقی، شواهدی ذکر می‌کند؛
صفحات :
از صفحه 109 تا 138
نوزایی اسلامی و انسان‌گرایی دینی در قرن چهارم هجری
نویسنده:
حمیدرضا شریعتمداری
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
قرن چهارم را دوره‌ی نوزایی اسلامی، و گاهی میان پرده‌ی شیعیِ ایرانی در تاریخ اسلام می‌دانند. در این روزگار، شاهد زایش نوعی انسان‌گرایی هستیم که حتما تحت تأثیر مؤلفه‌های ایرانی و شیعی بوده است. این انسان‌گرایی همچون اومانیزم اروپا در رنسانس قرن پانزدهم، بیشتر جنبه ادبی دارد تا فلسفی، اما بر خلاف آن، سمت و سوی دینی دارد. روایتگر و در عین حال، یکی از بازیگران اصلیِ این انسان‌گرایی ابوحیان توحیدی است که هم فلسفه‌دان است، هم ادیبی در طراز بالا، اما آنچه در این نوشتار، مورد توجه است، گرایش‌های انسانی وی و نیز تقریرهای اوست از انسان‌گرایی این دوره. در این نوشتار می‌خواهیم ویژگی‌ها ودرونمایه‌های این انسان‌گرایی را که قرن‌ها پیش از نوزاییِ مغرب زمین رخ داده و چه بسا در آن نیز اثرگذار بوده است، بازبشناسیم ودر عین حال، تفاوت‌های آن را با همتای اروپایی‌اش نشان دهیم. هم ادیبی در طراز بالا، اما آنچه در این نوشتار، مورد توجه است، گرایش‌های انسانی وی و نیز تقریرهای اوست از انسان‌گرایی این دوره. در این نوشتار می‌خواهیم ویژگی‌ها ودرونمایه‌های این انسان‌گرایی را که قرن‌ها پیش از نوزاییِ مغرب زمین رخ داده و چه بسا در آن نیز اثرگذار بوده است، بازبشناسیم ودر عین حال، تفاوت‌های آن را با همتای اروپایی‌اش نشان دهیم.
صفحات :
از صفحه 187 تا 206
باز پژوهی دلالت آیه «اوفوا بالعقود» بر اصل لزوم
نویسنده:
محمد مهدی مقدادی ، مهدی همتیان ، سیده معصومه فاطمی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
چکیده :
از آنجا که قرآن کریم به عنوان مهمترین منبع دین مبین اسلام مورد پذیرش همه مذاهب اسلامی است، اثبات یا عدم اثبات قرآنی بودن منشأ برخی از قواعد حقوقی می تواند تأثیر بسزایی در توجیه یا عدم توجیه آن قواعد میان حقوقدانان مسلمان داشته باشد و به نوعی جوامع اسلامی را به وحدت کلمه نزدیک تر نماید. این پژوهش دلالت آیه افوا بالعقود بر قاعده حقوقی اصل لزوم مورد بازنگری و تامل مجدد قرار داده است، در این راستا ابتدا واژگان تشکیل دهنده آیه از حیث لغوی و اصطلاحی مورد بررسی قرار گرفته ، سپس به بررسی ترکیب و هیئت آیه پرداخته شده است، پس از بررسی بیانات مفسرین و فقها پیرامون آیه شریفه ، ادله قول به دلالت ایه بر اصل لزوم و همچنین ادله قول به عدم دلالت آیه بر اصل لزوم نقل و مورد بررسی قرار گرفته شده است ؛ نتیجه اینکه به نظر می رسد آیه شریفه هیچ گونه دلالتی بر اصل لزوم ندارد.
صفحات :
از صفحه 223 تا 246
  • تعداد رکورد ها : 95297