جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

ظاهرنگری از جمله صفاتی است که کمتر درباره آن صحبت شده است. اما از آنجایی که این صفت در عرصه های گوناگون زندگی انسان موجب بروز مشکلات عمده ای می گردد، پرداختن به آن ضرورت می یابد. با بررسی قرآن مجید روشن می شود که خداوند در این زمینه سکوت نکرده و دیدگاه ویژه ای نسبت به ظاهرنگری دارد. از آیات قرآن می توان دو نوع ظاهرنگری ممدوح و مذموم را استنباط نمود. در این پایان نامه سعی شده است که بعد از ارائه تعریفی دقیق و جامع از این صفت، به بررسی تفصیلی مدح و ذم آن از دیدگاه الهی و همچنین انواع و مصادیق آن و در نهایت پیامد، ریشه یابی و درمان نوع مذموم آن پرداخته شود.

موضوع تحقیق حاضر بررسی مباحث علوم قرآنی در تفسیر نمونه و هدف آن برجسته ساختن دیدگاههای مفسر در این علوم است. در آغاز با نگاهی به طرح کلی تحقیق و تعریف علوم قرآنی و معرفی تفسیر نمونه به بیان هدف و پیشینة تحقیق و مفهوم شناسی وحی پرداخته شده و این واژه در لغت و قرآن و سنت مورد بررسی واقع و ابعاد زمانی و مکانی آن نسبت به غیر انبیاء تشریح و وحی نبوی و محمدی و جایگاه وحیانی قرآن و نفوذناپذیری آن با نقد افسانه های ورقه بن نوفل و غرانیق تبیین شده و دربارة کاتبان وحی و زبان وحی نیز سخن گفته شده است. دربارة نزول و تعریف آن و اقسام و مراحل و علل و آثار هر یک و آغاز و پایان و مدت نزول و فترت آن بحث شده و واژه های تنزیل و تأویل در لغت و قرآن و همچنین دربارة نشانه گذاری قرآن و رسم الخط آن و تعریف آیه و سوره نیز مطالبی بیان شده است. در فصلی دیگر به بیان ابعاد موضوع، کیفیت جمع آوری قرآن و دلایل عقلی و نقلی آن از دیدگاه شیعه وسنی پرداخته شده و دیدگاه مخالفین نیز تشریح و نظر مفسر دربارة مصحف امام علی(ع) و نظم آیات قرآنی بیان و عاملین جمع آوری قرآن نیز معرفی شده اند. نسخ در قرآن مبحث دیگری است که تعریف آن و حقیقت و هدف و اقسام آن تبیین و مخالفان آن معرفی و فرق آن با بدا تشریح و موارد آن به صورت مبسوط ذکر شده و دیدگاه مفسر در موضوعات مختلف مورد نقد قرار گرفته است. عناوین محکم و متشابه و تعاریف هر یک در لغت و اصطلاح قرآن بررسی و تحلیل و علت وجود آیات متشابه و روش فهم آن، تبیین شده ونمونه هایی از آیات متشابه ذکر و حروف مقطعه تشریح و دیدگاههای مختلفی که دربارة آن ابراز شده، بیان شده است. فلسفة اعجاز قرآن و دلایل آن و ابعاد مختلف اعجاز از نظر لفظی و محتوایی و علمی و تاریخی، یکی دیگر از مباحث مورد بررسی است. در فصل پایانی، مصونیت قرآن از تحریف با تبیین موضوع و ذکر اقسام آن و بیان دیدگاه مشهور آغاز و با تشریح دلایل عدم تحریف از منظر قرآن و روایات و عقل ادامه و با نگاهی به کتاب فصل الخطاب و نقد تفسیر پایان یافته است./

آنچه پیش رو دارید، رساله ای در زمینه پیمانهای سیاسی پیامبر اسلام (ص) و ائمه علیه السلام است. فراز اول در بیان کلیات پژوهش، از جمله تعریف مفاهیم موضوع و ارائه تعریف معاهده سیاسی پیامبر(ص) و ائمه علیه السلام و سیر تاریخی معاهده است. فراز دوم در صدد پویش نقش بیعت در عصرحضور آن انوار تابناک ولایت است. و در فراز سوم، شرایط و اصول معاهدات و روش مذاکره و نگارش معاهدات معصومین علیه السلام با کنوانسیون های بین المللی مطابقت شده است و هم چنین در صدد پویش آراء و دیدگاه های فقهای شیعه و اهل سنت در احکام معاهداتی چون امان، هدنه، ذمه(جزیه) ... می باشد. آنچه که از بررسی و تتبع موضوع، به حاصل نشسته این است: ضمن تحقیق در ماهیت«بیعت» از دیدگاه اهل لغت و دانشمندان بهره جسته و بعد از طی مباحث گوناگون، به یک سؤال آغازین که ناشی از بیداری سیاسی افراد جامعه است پاسخ داده ایم، «بیعت نقش پر رنگ خود را در زمان حضور، در زمینه مشروعیت ایفا می کند یا در زمینه کار آمدی»؟ در جواب این پرسش باید گفت ولایت و حکومت حضرت رسول اکرم (ص) و جانشینان بزرگوارش پس از نصب الهی و جعل خداوندی، با بیعت مردم است که«کار آمد» یا به تعبیری «مقبول» می گردد و هدف ان یگانه رحمت عالمیان از«پیمان تواخی»، ارائه جانشینی امیر مؤمنان، حضرت علی علیه السلام به مردم بوده است.

تحت عنوان بررسی غفلت از دیدگاه قرآن و حدیث که سعی شده است با بهره گیری از آیات قرآن و تفاسیر و همچننی روایات و کتب اخلاقی که بیانگر غفلت و غفلان هستند، بنیاد کار پی ریزی و ابعاد مختلف موضوع در پنچ بخش تدوین شود. بخش اول به بررسی کلیات اختصاص داده شده است. که عبارتند از تعریف لغوی و اصطلاحی غفلت و زمینه بیان مسله غفلت در قرآن و حدیث. بخش دوم در برگیرنده ماهیت و مراتب و انواع غفلت است که مهمترین فصل برای شناخت این معضل بزرگ است. بخش سوم بررسی عمده ترین زمینه های غفلت در دو موضع متفاوت درونی و بیرونی را در بر گرفته و به عوامل بروز غفلت و نقطه آغاز خطای بشر اشاره شده است. پیامدهای غفلت اعم از دنیوی و اخروی بررسی شده و با طرحی نو نمونه های قرآنی مصادیق غلت ذکر گردیده است. در بخش پایانی پیشگیری و روشهای درمان غفلت ‬و نسخه اصلی درمان این درد فراگیر که همان ذکر است ارائه شده است

چنانکه می دانیم از دیر باز در علم صرف ونحو دو مکتب متقابل پدید آمد. یکی مکتب بصری که بر قیاس اهتمام می ورزید ودر این راه از استعمال رایج عرب کمک می گرفت. سرآمد نحویان این مکتب خلیل بن احمد وسیبویه است. ومکتب دیگر مکتب کوفه بود که به اصول شنیداری توجه زیادی داشت وآن را با وجود آنکه نادر وکمیاب بود بر قیاس ترجیح می داد، از مشهورترین نحویان این گروه می توان به کسائی و فرّاء اشاره نمود. وفرّاء(متوفی207ه) از نحویان بزرگ مدرسه کوفه بشمار می رود واز مهمترین کتابهای وی، می توان به کتاب « معانی القرآن » اشاره نمود که با توانایی وید طولایی که در شناخت لغت وصرف ونحو وادبیات وبلاغت داشته توانسته است مطالب اعرابی بسیار مفید ونکته های ارزنده ای را در این کتاب بگنجاند. و در این رساله سعی بر آن است تا ضمن استخراج نظریه های نحوی فراء از کتاب « معانی القرآن»، به بررسی ومقایسه این نظریه ها با نظریهای دیگر نحویان همچون سیبویه (متوفی سال 180 ه) وخلیل بن احمد ( متوفی175ه) و ... از بصره، وکسائی(متوفی 156ه) از کوفه پرداخته شود. تا یک مجموعه کامل از اعراب قرآن کریم مبتنی بر کتاب «معانی القرآن» فراء را همراه با مقایسه آراء وی با سائر نحویان در اختیار محققان قرار دهد. وضمنا این بحث منجر به کشف نظریه های جدید نحوی فراء ونیز اصطلاحات خاص وی کوفیان خواهد شد.

این رساله در دوبخش تنظیم شده است. بخش اول در چهار فصل با این عناوین تنظیم شده است: فصل اول بحث های مقدماتی، فصل دوم نگاهی به زن در ادوار تاریخ( زن در یونان، روم باستان، هند، چین، استرالیا، فرانسه، ایران، اعراب جاهلیت)، فصل سوم آفرینش زنان، فصل چهارم فضیلت زنان. بخش دوم با عنوان بررسی نقش زنان در زندگی انبیای الهی از دیدگاه قرآن می پردازد. مطالب بخش دوم به اینصورت می باشد: حوا، بلقیس، ساره همسر حضرت ابراهیم، همسران خیانتکار (نوح، لوط) زلیخا، مادر حضرت یوسف، بانوان مطروحه در زندگانی حضرت موسی، حضرت مریم، همسر حضرت زکریا، حضرت فاطمه زهرا(س)/

در تاریخ زندگی انبیا (ع) همواره مخالفانی وجود داشتند که به لحاظ دارا بودن موقعیت های مختلف اجتماعی، اعتقادی، مذهبی و... در مسیر دعوت و انذار انبیا(ع)، خلل ایجاد می نمودند و به هر طریقی سعی داشتند دین لهی را از بنیان بر اندازند و یا حداقل به انحراف بکشانند. نبی مکرم اسلام(ص) نیز از این جریان تاریخی، مستثنی نبودند؛ مخالفان مکی پیامبر(ص) نیز به ابراز مخالفت با دین و پیامبری آغاز نمودند که درصدد اصلاح اعتقادات، ارزش ها و بسیاری نابسامانی های حاکم بر جامعه آن روز، برآمده بود؛ از این رو زعما، متمولین و بعضا اهل کتاب که دارای منافع اجتماعی، اقتصادی یا مذهبی بودند، به مخالفت با آن حضرت(ص) برخاستند و در جریان اعمال این مخالفت ها، از هیچ ابزار و شیوه ای کوتاهی نکردند؛ بنابراین بررسی و تحلیل شیوه های ابراز این مخالفت ها در دوران مکی، به لحاظ تأثیرگذاری منفی در سطح عمومی جامعه و سوق دادن توده مردم به سوی تشکیک در امر حقانیت پیامبر(ص) و کند نمودن روند پیشرفت اسلام، حائز اهمیت می باشد. تحلیل و بررسی دقیق این مخالفت ها و البته بررسی شیوه های مواجهه پیامبر(ص) با مخالفان چهره حقیقی و انگیزه دشمنان و معاندان مکی پیامبر(ص) را بهتر می شناساند و عواملی را که در خصوص ابراز مخالفت هایشان از آن بهره می بردند، به خوبی بیان می نماید؛ همچنین بررسی شخصیت هر یک از مخالفان مکی پیامبر(ص) از این جهت حائز اهمیت است که بدانیم آیا آنان از سر جهل و عدم درک سخنان پیامبر(ص)، با آن حضرت(ص) به مخالفت برخاستند و یا در عین درک و آگاهی نسبت به سخنان پیامبر(ص) وعلم و به حقانیت آن حضرت(ص) به مخالفت با دین و سخن الهی مبادرت نمودند و به گزینش عالمانه برخی شیوه ها اقدام کردند؟! در این پژوهش، ضمن فصل کلیات، به بررسی اجمالی زندگی برخی مخالفان برجسته و موقعیت اجتماعی آنان و همچنین به بیان برخی مخالفت های آنان که با پیامبر(ص) ابراز داشتند در دوران مکی می پردازیم، سپس در فصل دوم به بررسی و تحلیل مخالفت ها، انگیزه آنها و معرفی شخص مخالف و نیز به حسب مورد به بیان مواجهه پیامبر(ص) با هر یک از مخالفت ها می پردازیم و این جریان را با توجه به سیر تاریخی نزول سور مکی دنبال می کنیم؛ فصل سوم نیز به نتیجه گیری از این موضوع اختصاص دارد./

این پایان نامه مشتمل بر چهار فصل با این مباحث است: فصل اول، تاریخچه ی نفاق و منافق: نفاق در صدر اسلام، منافقین پس از پیامبر(ص)، نفاق و منافق در فرهنگ نامه های کهن؛ فصل دوم، سیمای منافقین در قرآن: سیر شناخت منافقین در قرآن، تعداد آیات درباره ی منافقین، عوامل و ریشه های نفاق، سیاست های عملی نفاق، مواجهه ی قرآن با نفاق و منافقین، امثال قرآنی درباره ی نفاق و منافق؛ فصل سوم، سیمای منافقین در روایات: صفات منافقین، شعبه های نفاق، جلوه های عملی نفاق در صدر اسلام؛ فصل چهارم، فهرست اعلام منافقین: توانگران بهانه جو، نمایندگان مسجد ضرار، هم سفران منافق در غزوه ی تبوک، اصحاب عقبه.

پژوهش حاضر حاوی دیدگاههای شهید مطهری در زمینه تفسیر و علوم قرآن است که در مطاوی آثار او به چشم می خورد. مباحث آن در دو بخش آمده است: بخش اول به علوم قرآن اختصاص دارد و در آن از این موضوعات بحث شده است: وحی، ناسخ و منسوخ، محکم و متشابه، اعجاز، صیانت از تحریف، ظاهر و باطن، حروف مقطعه، تعداد آیات و سور و حروف قرآن، عام و خاص، مطلق و مقید؛ بخش دوم درباره تفسیر است و در آن روش تفسیر استاد مطهری و نیز آیاتی که او تفسیر کرده، بررسی شده است.

عفت از حیث مفهومی به خویشتن داری و باز داری نفس در قلمرو شهوت و نیز اجتناب از شهوات حرام اطلاق می شود. از آنجا که موضوع عفت شهوت است در آیات و روایات میان«شهوت پرستی» و«عفت» تقابل جدی برقرار شده است. در منابع روایی غالبا«عفت» نقطة مقابل«شکم پرستی» و«شهوت جنسی» است؛ زیرا این دو غریزه منشأ شهوترانی های دیگر می شوند. در اصطلاح قرآن کریم«شهوت» معنایی عام داشته و به انواع خواهش های دنیایی اطلاق شده است. بنابراین«عفت» به معنای عام در مقابل«شهوت» به معنای عام قرار دارد. عفت در مکتب اسلام معنای وسیعی دارد که پایین ترین حد آن نزاهت و حد کمال آن عصمت است. در اصطلاح اخلاق تحقق«عفت» در رسیدن شهوت به نقطة اعتدال است به طوری که به سمت نقطة افراط«شره» و تفریط«خمود» منحرف نشود. رسیدن به این حد تعادل مستلزم مطیع و منقاد شدن نیروی شهوت از برای نیروی عقل است. بنابراین عفت یکی از نیروهای مهار کننده درونی است که رفتارهای ناشی از نیروی شهوت را کنترل می کند. این نیرو به کمک برخی عوامل درونی و بیرونی به شکوفایی و ظهور می رسد و نتایج و برکات فردی و اجتماعی فراوانی دارد. «عفت» به واسطة وجود موانعی تضعیف شده و در نتیجه شهوات بر نفس انسان حاکم خواهند شد. در چنین حالتی مفاسد اخلاقی بروز کرده و آثار زیانباری برای فرد و اجتماع خواهد داشت.