جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

هدف از این پایان نامه بررسی ظاهر و باطن کلام الهی از دیدگاه قرآن و سنت می باشد و در این موضوع سعی در پاسخ به سوالاتی چون ‎۱- مفهوم و باطن قرآن کریم چیست ؟ ‎۲- جایگاه ظاهر و باطن در فهم و تفسیر قرآن کریم و رابطه ظاهر و باطن با یکدیگر چیست ‎۳- " تنزیل " و " تاویل " با " ظاهر " و " باطن " چه رابطه ای دارند ؟ را دارد و در همین ارتباط فرضیه هایی چون - طاهر قرآن کریم معانی آن و باطن قرآن کریم مقاصد آیات و سور آن است ‎۱۲- ظاهر و باطن هر دو باهم مراد خداوند متعال است و در طول یکدیگر قرار دارند و مکمل یکدیگرند ‎۳- در منابع دینی " تنزیل " و " تاویل " ناظر به " ظاهر" و " باطن " است روش گردآوری این تحقیق عمدتا" کتابخانه بوده و بامطالعه و فیش برداری از کتب حدیثی و سایر منابع و در مواردی که به نقل آراء می پردازد ، تحقیق به صورت توصیفی صورت گرفته است این پایان نامه در یک مقدمه و سه فصل انجام گرفته که در مقدمه کلیات و در فصل اول " ظاره " و " باطن " در بیان قرآن کریم و لسان احادیث و در فصل دوم " ظاهر " و "باطن " از نظر مفسران و قرآن پژوهان و جایگگاه آن دو در فهم و تفسیر قرآن و در فصل سوم هم معنایی " ظاهر" و " باطن " با " تنزیل " و " تاویل " به طور کامل مورد بررسی قرار گرفته است از یافته های این تحقیق می توان نتیجه گرفت ظاهر و باطن قرآن از جمله مباحث پیچیده قرآنی است که به صراحت در قرآن نیامده است اصطلاح ظاهر و باطن ریشه در روایات داشته و در میان متون روایی مورد توجه و تاکید معصومان بوده و به یقین بیان آن مقصد و غایتی داشته است وجود وجوه چند گانه در نمونه هایی از احادیث بطون قرآن کریم و گوناگونی تعاریف ظرهر و باطن در احادیث موجب گوناگون فهم و در نتیجه موجب آسیب های خاص خود شده است بخشی از آسیب ها به حوزه سند شناسی و دشواری های طریق صدور ، بخشی به محتوا و مضامین احادیث و بخشی نیز به عدم توجه به هم سویی بطون قرآن با خطوط اساسی کلام الهی و روح حاکم بر قرن باز می گردد و این مضامین مورد بررسی افراد مختلف قرار گرفته است از این رو فهم و درک صحیح مفهوم چنین اصطلاحاتی و شناخت گستره کاربرد و جایگاه حقیقیشان از اهمیت ویژه برخوردار بود و در نگاه به قرآن کریم تاثیر ژرف خواهد داشت همچنین از آنجا که ظاهر و باطن قرآن دو ویژگی قرآن کریم است بنابراین همسو و هماهنگ با آیات قرآن و روح کلی حاکم بر آن است و ظاهر و باطن در طول یکدیگر و مکمل همدیگر و هر دو مراد خداوند متعال است .

اعتقاد به بهشت که یکی از ارکان عالم بازپسین است، از جمله موثرترین عواملی به شمار می رود که سلامت آدمی را در مقابل آلودگیها و گناهان تضمین می کند. در این پایان نامه نخست آیات مربوط به بهشت استخراج، سپس با استفاده از تفاسیر و کتب روایی شرح شده اند.

هدف پژوهش بررسی وجوه بلاغی آیات جزء ۲۸ قرآن کریم از دیدگاههای مخلتف و با استناد به منابع معتبر، اعجاز، وجوه آن و تاریخ پیشینه آن از نظر علمای بزرگ شیعه و اهل سنت، ساختار آیات، مفهوم لغوی و اصطلاحی آیات و وجوه بلاغی در تک تک آیات می باشد.

در این پایان نامه، صفات و ویژگیهای انسان در قرآن کریم مورد بررسی قرار گرفته است. در قرآن کریم چه صفات و ویژگیهایی برای انسان ذکر شده است؟ آیا این صفات و ویژگیها، اولیه است و ذاتی، یا اکتسابی و آموخته است؟ آیا صفات و ویژگیهای ذکر شده، به نوع انسان(انسان بما هو انسان) نسبت داده شده یا فردی از افراد انسان مورد نظر بوده است؟ اگر مراد از انسان، نوع آن است، نوع منطقی است یا عرفی؟ برای پاسخ به این سؤالات، علاوه بر بررسی لغوی واژة انسان، مترادفات انسان و بیان معنی لغوی صفات نسبت داده شده به انسان، آیاتی که به نحوی به صفت و ویژگی انسان اشاره نموده، استخراج شده و با استفاده از نظر مفسرین بزرگ، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. به طور کلی می توان گفت: انسان، اسم جنس است و هر جا به کار رود اصل بر این است که جنس بنی آدم مراد است. پس اگر بگوییم مراد از آن فرد خاصی است باید دلیل معتبر داشته باشیم. حال اگر مراد از«الانسان» فرد خاصی نبوده آیا شامل همة انسانها می شود؟ قاعدتاً باید چنین باشد مگر اینکه افرادی استثناً شده باشند و گاهی نیز چنین است که اسم جنس به اعتبار غالب افراد به کار می رود. از نگاهی دیگر، بعضی از صفات انسان، جزو خلقت انسان است، بعضی ها ناشی از قرار گرفتن انسان در موقعیت ها و شرایط خاصی است و بعضی از صفات را خود انسان به وجود می آورد و با دست خود به پای خود می پیچد. صفاتی که جزو خلقت انسان است، ضروری انسان است و صفاتی که زمینه سازند و ناشی از قرار گرفتن انسان در موقعیت ها و شرایط خاصی هستند، نقطة عزیمت برای صعود انسان می باشد و صفاتی که انسان، خود بوجود می آورد مانع حرکت انسان می گردد.

در این رساله، روش بانو امین در تفسیر مخزن العرفان به پژوهش نهاده شده است. جهت تحلیل دقیق و کامل موضوع این تحقیق در سه فصل تنظیم گردیده است. فصل اول: کلیات شامل دو بخش است؛ نخست با تکیه بر مدارک مستند، زندگی نامه، فعالتهای علمی و عملی، اساتید و شاگردان، اجازات اجتهادی و شخصیت معنوی و اخلاقی بانو امین به اختصار گزارش شده و در بخش دوم منابع مورد استناد مخزن العرفان نیز توصیف مختصری از این تفسیر آمده است. فصل دوم که محوری ترین فصل این تحقیق است، مبانی، روشها و گرایشهای تفسیری مخزن العرفان کاویده شده و شامل سه بخش است؛ در بخش اول، ابتدا به دیدگاه بانو امین در خصوص دو واژة تفسیر و تأویل و مباحثی پیرامون آن دو پرداخته شده و سپس مبانی بانو امین در تفسیر همچون، حجیت ظواهر قرآن، بواطن قرآن، حجیت اخبار آحاد و وحیانی بودن الفاظ قرآن به بحث نهاده شده است. بخش دوم به بررسی روش تفسیری مخزن العرفان اختصاص دارد. از آنجا که روش تفسیری، در سایة مستندات مورد استفاده مفسر تعیین می شود در این بخش مستندات تفسیری بانو امین همچون قرآن، روایات، قواعد ادبی- زبانی، قواعد عقلی و کشف و شهود مورد بررسی قرار گرفته و این نتیجه به دست آمده که نویسنده از تمامی این منابع در کنار هم استفاده نموده، لذا نمی توان روش خاصی را برای این تفسیر برشمرد. بخش سوم به گرایشهای تفسیری مخزن العرفان پرداخته و جهت گیری های مختلف اجتماعی، تربیتی، اخلاقی، عرفانی، فقهی، کلامی و فلسفی در این تفسیر ارزیابی شده است. با وجود این جهت گیری های مختلف به نظر می رسد به گرایش خاصی نیز در این تفسیر نمی توان اشاره کرد؛ چرا که بانو امین به هیچ یک از این گرایشها به طور خاص و ویژه به نحوی که تمام تفسیر او را تحت تأثیر قرار دهد نپرداخته، گرچه جنبه های اجتماعی، تربیتی و اخلاقی نسبت به سایر جنبه ها در این تفسیر کمی مشهودتر است. بالاخره فصل سوم تحقیق مربوط به بررسی دیدگاههای بانو امین در برخی از مباحث علوم قرآن است. مباحثی که در این فصل بدان پرداخته شده عبارتند از: وحی، محکم و متشابه، اعجاز قرآن، تحریف ناپذیری قرآن و نسخ در قرآن/

این پروژه تحقیقاتی با عنوان بررسی سیاق قرآن کریم و نقش آن در تفسیر، در پی آن است به بررسی سیاق و نقش آن در تفسیر آیات قرآن کریم به عنوان یک هدف کلی و یک سری اهداف جزیی بپردازد. با توجه به ماهیت، اهداف تحقیق و امکانات موجود، روش توصیفی تحلیلی برای موضوع انتخاب شده است . سیاق از ماده ی سوق گرفته شده و در لغت به معنای اسلوب سخن، طریقه و روش می باشد و در اصطلاح عبارتست از هر گونه دال یا نشانه ای که با لفظی که فهم آن مقصود است همراه باشد خواه آن دال و نشانه لفظی باشد یا آن دال و نشانه حالی و غیر لفظی باشد . سیاق از صدر اسلام تاکنون در تفسیر آیات مورد توجه بوده است که برخی از مفسرین تنها به معنای لغوی و گروهی دیگر علاوه بر معنای لغوی از سیاق در معنای اصطلاحی نیز در تفسیر آیات استفاده کرده اند. پرداختن به سیاق مبتنی بر دو اصل توقیفی بودن چینش آیات و عدم تحریف قرآن می باشد که در صورت اثبات این دو می توان به سیاق استنادکرد . سیاق دارای چهار نوع سیاق کلمات، سیاق جملات، سیاق آیات و سیاق سوره ها می باشد. برای تحقق سیاق دو شرط وحدت صدور و وحدت موضوع لازم و ضروری است . نقش های سیاق در تفسیر عبارتند از : 1- شرح لغت، 2- تعیین اعراب کلمات، 3- کشف معانی آیات، 4- توسیع و تحدید معنای کلمات، 5- نقد روایات اسباب النزول، 6- شناخت آیات مکی از مدنی، 7- نقد احادیث تفسیری، 8- تعیین مرجع ضمیر 9- تعیین مصداق کلمه، 10- ترجیح دیدگاههای تفسیری بر یکدیگر، 11- برداشت خاص از آیات ، 12 - ترتیب نزول ، 13- تعیین و ترجیح قرائتها ، 14- تبیین مجمل ، 15- تخصیص عام و مقید ساختن مطلق

این پایان نامه دارای شش بخش اصلی با عناوین ذیل است: تاریخچه ای درباره نسل انسانها و اولین ازدواج در قرآن، اهداف ازدواج از دیدگاه قرآن و سایرمنابع، مهریه از منظر قرآن و مفسران و سایر دانشمندان،تعدد زوجات در آیات قرآن، طلاق از نظر قرآن و منابع دیگر و ازدواج موقت در آیات قرآن و تفاسیر.

این پایان نامه با موضوع« بررسی سنّت های استخلاف، تغییر، امداد واستدراج در قرآن» از دو بخش و هفت فصل تشکیل شده است: بخش اول که از دو فصل تشکیل شده است مفاهیم اساسی موجود در مباحث سنت های الهی و جامعه و فرد از دیدگاه قرآن مورد بررسی قرار گرفته است. فصل اول به تعریف سنّت، اقسام سنت های الهی(اخروی و دنیوی، فردی و اجتماعی، بالفعل و بالقوه)، صور سنت های اجتماعی الهی(شرطی، قطعی، فعلی، گرایشی طبیعی)، تفاوت میان سنت های تاریخ و قدرت های خلقت وویژگی های سنّت های الهی( استمرار، تکرار، تخلف ناپذیری و...) پرداخته است. فصل دوم، تعریف جامعه، نوع ترکیب جامعه(اعتباری، حقیقی، حقیقی طبیعی، حقیقی بالاتر از طبیعی)، اصالت فرد و جامعه در قرآن، دلایل اصالت فرد و جامعه، سیر و حرکت جوامع در طول تاریخ، نظریات گوناگون درباره چگونگی سیر و حرکت جوامع و تمدن ها، عوامل و دگرگونی های اجتماعی ( اقلیمی، تکنولوژیک، ایدئولوژیک، جمعیتی و...)، مبانی نظریه ماتریالیسم تاریخی، دیدگاه اسلام و قرآن درباره عوامل تحول، قانونمندی جوامع و عوامل اعتلا و انحطاط را مورد بررسی قرار داده است. بخش دوم از پنج فصل تشکیل شده است: فصل اول به سنّت استخلاف، فصل دوم به سنّت تغییر، فصل سوم به سنّت امداد، فصل چهارم به سنّت استدراج و فصل پنجم به روابط و تأثیر سنّت های چهار گانه با یکدیگر پرداخته است.

این رساله با عنوان «بررسی ظهور و سقوط تمدن ها در قرآن» در سه فصل تنظیم شده است: فصل اول به طرح موضوع، بیان مسئله، سؤال ها و فرضیه ها، روش تحقیق، سابقه تاریخی، اهداف و ضرورت موضوع پرداخته است. در فصل دوم با طرح ادبیات تحقیق، به بررسی اصطلاحات، کلمات کلیدی سنت، تمدن، فرهنگ، ظهور و سقوط تمدن ها، سنت های الهی و خصوصیات آن ها و نظر نافذ قرآن پرداخته شده است. فصل سوم، راز خوشبختی و تیره روزی انسان و تمدن ها را در چارچوب کلی دو عامل برون زا و درون زا بیان کرده، عوامل انحطاط، شکست، زبونی، سقوط و هبوط انسان و تمدن را مورد بررسی قرار داده است.

امروزه مسألة آزادی عقیده، تبدیل به شعار بسیاری از محافل سیاسی و به خصوص ابرقدرت های جهان شده است. مبحث ارتداد در اسلام در یکنگاه با این آزادی متعارض به نظر می رسد. اگر چه این مبحث اختصاصی به دین اسلام نداشته و در ادیان بزرگ جهان نیز جایگاهی برای خود دارد؛ با وجود این، فرصتی را برای بهانه جوئی های دشمنان دین فراهم آورده است. برای حل این مشکل ابتدا به جمع آوری و سپس تحلیل اطلاعات به روش کتابخانه ای پرداخته ایم. منابع اطلاعاتی در این خصوص دو دسته اند: یکی کتب علمای دین، و دیگری کتب تاریخی و تفسیری مرتبط با شرایط و مقتضیات زمان نزول آیات ارتداد، مبحث ارتداد میان علمای دین و زمان های مختلف شکل متفاوتی به خود گرفته است. متقدمین در تعریف و تعیین محدودة ارتداد بیانات مختلفی دارند؛ اما در مجموع، مرتد را مسلمانی می دانند که از اسلام روگردان شود. چنین کسی مستحق شدیدترین عقوبت دنیوی و اخروی است. اما متأخرین در این امر قائل به تساهل شده، طرح شبهات علمی و نیز عقاید شخصی بدون اقدام عملی بر ضد دین را از این مبحث جدا می دانند. همچنین در اجرای مجازات ارتداد، رعایت مصالح و مقتضیات زمان را لازم دانسته اند. اما بررسی شرایط و مقتضیات نزول آیات ارتداد، هم چنین، سیرة عملی پیامبر(ص) این حقیقت را به ما نشان می دهد که در موطن اصلی صدور احکام اسلامی و زمان نزول آیات مربوط به آن، اغلب به کسانی عنوان مرتد بار می شد که درصدد جاسوسی، خیانت، قتل و امثال آن بر می آمدند. اینان برای فرار از مجازات، از دین خارج شده و به مشرکان می پیوستند؛ اما جایی که فرد بدون انگیزة دشمنی و الحاد تغییر دین داده و علیه اسلام دست به اقدام عملی نمی زد، دستور مجازاتی برای وی صادر نمی شد. این مسأله موید نظریة علمای متأخر است. بنابراین، با شناخت جایگاه واقعی ارتداد در اسلام، بر چهرة خشن و نامعقولی که افراد بی اطلاع یا مغرض از دین ساخته اند، خط بطلانی کشیده خواهد شد./