جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

به دنبال القاء شیهات باطل و نسبت های ناروای الوهیت و ربوبیت و بنوت در حق حضرت عیسی (ع) توسط اهل کتاب و نیز مشرکان ، قرآن کریم ، ضمن رد شبهاتباطل و تمامی نسبت های ناروا ، عیسی بن مریم (ع) را فرزند ذکور مریم و بنده رسول خدا دانسته و ‎۲۲ وصف را درمقام توصیف ابعاد مختلف شخصیت آن حضرت به کار برده است و در مورد رسالت مسیح (ع) برخورد تنزیهی داشته است و البته خود حضرت عیسی (ع) هم به بنده بودن و رسالت خود در دعوت مردم به سوی خدا ، اذعان کرده است . مهمترین عوامل رشد گسترش عقاید الحادی در میان پیروان حضرت عیسی (ع) عبارتند از : ابعاد شخصیت قومی بنی اسرائیل و نیز نوع خلقت و ولادت حضرت مسیح (ع) و همچنین نوع معجزات ارائه شده آن حضرت . مهمترین اهداف قرآن کریم از طرح داستان حضرت عیسی (ع) در قرآن کریم عبارتند از : اهداف سیاسی و اجتماعی ، اهداف فرهنگی و عقیدتی ، اهداف اخلاقی و تربیتی .

شهید مطهری را باید از شخصیت های برجسته علمی و فکری و از مصلحان جهان اسلام در دوران معاصر به حساب آورد. جامعیت، تنوع، جذابیت، پاسخگویی به نیازهای روز جامعه و .. در آثار ایشان موجب شده است تا اقبال به آنها بخصوص در بین طبقه روشنفکر و جوان بویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی افزایش چشمگیری بیابد. ضمن اینکه مطالعات و تحقیقات گسترده ای در مورد آراء و اندیشه های این استاد متفکر صورت پذیرفته است.از طرفی علیرغم توجه فراوان و محوری شهید مطهری به قرآن در آثارش ، متاسفانه هنوز شخصیت قرآنی و رویکرد تفسیری ایشان به درستی گردآوری و تبیین نشده است. معلم بودن و داشتن دغدغه در مسایل اجتماعی و تربیتی، اصلاحگری قرآنی او را نه تنها یک موضوع جذاب برای علاقمندان مطالعات اجتماعی و یا قرآنی، بلکه به روشی نوین و الگویی مناسب برای اندیشمندان، مصلحان و سایر فعالان عرصه های اجتماعی و تربیتی در عالم اسلام مبدل ساخته است. برای آشنایی با آراء و رویکرد تفسیری شهید مطهری، بررسی و جمع آوری نظرات ایشان درمورد علوم قرآنی ، و نیز بررسی سیر جریان اصلاحگری در دوره معاصر جهان اسلام و ایران لازم به نظر می سد اما مهمترین گام در این راه بی شک جمع آوری، سته بندی و ارایه استنادات و برداشت های قرآنی شهید مطهری در موضوعات مختلف اجتماعی و تربیتی است، که البته حجم عظیمی از مباحث قرآنی و تفسیری را نیز فرا روی ما قرار می دهد در این میان توجه ویژه به تفسیر موضوعی و بررسی آن در آثار شهید مطهری دقت و عمق بیان قرآنی ایشان را بیش از پیش نمایان می سازد.

در این پژوهش زنان نمونه از دیدگاه قرآن موردبررسی قرار گرفته است. ابتدا موقعیت زنان در تاریخ کشورهای متمدن شرق و غرب جهان و شبه جزیره عربستان قبل از اسلام، تاریخ حقوق زن در قرون وسطی و قرون اخیر در اروپا، جایگاه زن در ادیان زردشت،زنان اسوه در قرآن و صفات برجسته هر یک از آنان آورده شده است.

قرآن در آیاتی به شفا بودن خود اشاره دارد. با توجه به کاربرد واژه مرض که به طور صریح در مورد قلب به کار رفته و با توجه به اینکه قرآن خودش را «شفا لما فی الصدور» دانسته، این شفا بخشی قرآن علاوه بر بیماریهای جسمانی، بیماریهای روانی را نیز در بر می گیرد. گر چه نمی توان قلب و صدر را با نفس آدمی مساوی دانست، اما نفس، قلب و صدر را در بر می گیرد. قرآن علاوه بر اینکه مرض را به قلب نسبت می دهد، حالات و صفات منفی دیگری چون بخل، حسد، کینه، غفلت و مانند آن را به انسان می دهد، که مسلماً وجود این صفات با سلامت قلب ناسازگار است و انسانی که دارای این صفات باشد، در واقع یک بیمار روانی ست. در قرآن تعالیم ودستور العملهایی از قبیل ایمان، ذکر ، دعا، توکل وصبر به کار رفته است، که عمل به هر کدام از اینها سبب تقویت روان آدمی شده و از آلوده شدن آن جلوگیری کرده و بسیاری از بیماریهای روانی و عوارض آنها از قبیل اضطراب، ترس و دلهره را درمان می نماید. در این تحقیق آثار این تعالیم و دستورالعملها مورد بررسی قرار می گیرد.

در این تحقیق سعی برآن است که حوزه های " ریا" در قرآن مشخص گردد و ارتباط آن با حوزه های مشابه مانند شرک؛ نفاق؛ کفر و ... مشخص گردد. برای دستیابی به این مهم از روش ایزوتسو و روش علامه طباطبایی بصورت ترکیبی بهره گرفته شد.درفصل اول به عناصر تشکیل دهنده "ریا" وارتباط حوزه های معنایی مرتبط با ریا در قرآن پرداخته ایم و این نتیجه بدست آمد که برخلاف آنچه که برخی کتب اخلاقی ذکر نموده اند ریا اعمم از نفاق است و از نظر قرآن ریا عبارتست از آنکه شخص(مسلمان؛ منافق؛ کافر یا مشرک؛ عملی را که از نظر مردم پسندیده است به نیت جلب توجه و تحسین آنها انجام دهد و هیچ انگیزه الهی برای انجام آن عمل نداشته باشد که این تعریف با تعریف اصطلاحی و لغوی ریا انطباق دارد. در فصل دوم به عوامل و ریشه های ریا از دیدگاه قرآن پرداخته ایم و مطابق آیات قرآن این نتیجه بدست آمد که ریشه های ریا عبارتند از : ‎۱- فقدان ایمان به خدا ‎۲- فقدان ایمان به قیامت و وعده های الهی ‎۳- فخرفروشی و غرور ‎۴- پیروی از هوای نفس ‎۵- فقدان ذکر و یاد الهی. بالاخره در فصل سوم به پیامدهای شوم ریا و چگونگی ریشه کن کردن آن مطابق آیات قرآن پرداخته ایم و این نتیجه بدست آمد که : پیامدهای شوم ریا عبارتند از ‎۱- حبط عمل ‎۲- محرومیت از محبت الهی ‎۳- همنشینی با شیطان ‎۴- عدم آرامش روحی ‎۵- رسوایی ‎۶- قرار گرفتن در مدار کفر و محرومیت از هدات الهی. در ادامه نیز به راههای درمان ریا با محوریت قرآن پرداخته و دیدگاه روایات و روانشناسان را نیز مطرح نموده ایم.

مهمترین نوع یادگیری انسان، یادگیری مشاهده ای است. بر همین اساس، یکی از روش های تربیت، تربیت به وسیلة الگو است که می توان آن را روش الگویی نامید. این روش در سرتاسر زندگی انسان و ابعاد مختلف آن کاربرد دارد و از آنجنا که محتوای تربیت را به صورت عینی و عملی ارائه می دهد، در انتقال مفاهیم و آموزش برنامه های تربیتی بسیار موثر است. شاید به همین دلیل است که در منابع اسلامی بر بهره گیری از الگو و پی روی از اسوه حسنه تأکید شده است. هم از این رو تحلیل و تبیین این روش از نگاه قرآن به عنوان کتاب هدایت و تربیت انسان ها ضرورت دارد. این پژوهش، با در نظر گرفتن تحقیقات انجام گرفته در این زمینه به ظرفیت های خالی این تحقیقات پرداخته است. تأثیرپذیری انسان از محیط پیرامون، کمال خواهی وی در جلوه های مختلف آن و در نتیجه گرایش او به تقلید را می توان از مبانی انسان شناسی این روش نام برد. ازشیوه های اجرایی این روش، می توان به الگودهی، الگوپذیری و الگوزدایی اشاره کرد که بررسی هر کدام از این شیوه ها به عنوان روش تربیتی از نگاه آیات قرآنی، بدون قلم فرسایی های خسته کننده و غیر مرتبط با موضوع، از جمله ویژگی های پژوهش حاضر است. از جمله آسیب های که بر سر راه این روش وجود دارد تقلید کورکورانه و بدون بصیرت است که قرآن بانکوهش آن، مخاطبان خود را به بصیرت فرا می خواند و با معرفی الگوهای حسنه، آنان را به تأسی از آنان و با ترسیم چهره های الگوهای منفی به پرهیز از سرنوشت آنان دعوت می کند. تقسیم بندی اسوه های قرآنی، اثبات امکان تأسی به آنان، ثمرات تأسی به اسوة حسنه و جاودانگی اسوه های حسنه، را می توان از جمله یافته های پژوهش حاضر به شمار آورد

نفاق از جمله مفاهیمی است که با ظهور اسلام در شبه جزیره پا به عرصه ادبیات عرب گذاشت و با ورود اسلام به مدینه به یکی از مفاهیم پدید آمده در فرهنگ اسلامی بدل گردید. از این روست که برای شناخت دقیق این مفهوم قرآن به عنوان اولین متن ظهور آن در ادبیات اسلامی مهمترین منبع مطالعه به شمار می رود. مطالعه قرآن با هدف شناخت این مفهوم ما را با عناصر اساسی معنا در این واژه آشنا می کند و نشان می دهد که در نفاق چه عناصر معنایی وجود دارد که آن را از مفاهیم مشابهی چون فسق و تقیه جدایی می بخشد. مطالعه و تجزیه و تحلیل آیات قرآن ما را متقاعد می کند که نفاق به عنوان یک پدیده اجتماعی؛ حرکتی هدفمند و خصمانه بوده است که می کوشیده تا مخالفت خود را با حاکمیت پیامبر (ص) بر مدینه مخفیانه و پنهان به سرانجام برساند و آن را منهزم نماید. بدیهی است عنصر مخالفت با حاکمیت پیامبر(ص) بر مدینه از عناصر اساسی معنایی مفهوم نفاق به شمار می رفته و درست همین عنصر مهم معنایی بوده است که آن را از مفهوم فسق کفر و شرک جدا می کرده است. با این همه در دوره های پسین اسلامی دو مفهوم فسق و نفاق سخت در هم آمیخته و مصادیق هریک به جای دیگری تلقی شده است.آنچه که مهم است این است که پیامبر(ص) به عنوان حاکم اسلامی و کسی که نوک این پیکان به سمت او نشانه رفته در مقام مقابله با این پدیده چه رفتاری در پیش گرفته و چه الگوهای رفتاری را به اطرافیان خود پیشنهاد داده است. برای یافتن این الگوی رفتاری منافقان عمدتا یک راه اساسی وجو داشته و آن مراجعه به کتب سیره و کشف آن دسته از برخوردهایی است که فراتر از برخوردی موردی پادر عرصه رفتار گذاشته است. راه دیگر نیز تجزیه و تحلیل آیاتی از قرآن است که پیامبر(ص) را به رفتاری در برابر منافقان توصیه می کند و یا رفتاری از ایشان را در برابر منافقان گزارش می نماید. بی شک از آنجا که نگاه این دو متن به پیامبر(ص) و زندگی او سخت متفاوت است طبیعی است که گزارشهای آنها نیز از سیره نبوی گاه متفاوت بوده و هریک زوایایی را نقل کرده و یا به برخی رفتارها اهمیت داده اند این تحقیق علاوه بر بررسی مفهوم نفاق در اندیشه اسلامی کوشیده است تا گزارشهای قرآن و کتب سیره را از رفتار پیامبر(ص) با پدیه نفاق بررسی کرده و میان آنها مقایسه و تطابقی ارائه نماید.

این پایان نامه به بررسی روابط سیاسی پیامبر اسلام با منافقان و یهودیان با تکیه بر آیات قرآن کریم پرداخته است. و شامل نه بخش با این عناوین است: بخش اول، بررسی نفاق از جنبه های مختلف لغت و قرآن; بخش دوم، جایگاه حقوق اساسی در اسلام و قرآن; بخش سوم، حقوق و آزادی های منافقان در جامعه نبوی; بخش چهارم، تاریخ قوم یهود; بخش پنجم، اعتقادات یهود در قرآن کریم و تورات; بخش ششم، ادعاهای یهود در قرآن کریم، یهودیان و ظهور اسلام; بخش هشتم، صفات یهودیان در قرآن; بخش نهم، برخورد پیامبراکرم(ص) با یهودیان.

مباحث این پایان نامه که در چهار بخش تدوین شده عبارتند از: سعادت و شقاوت از دیدگاه فلاسفه غرب،سعادت و شقاوت از دیدگاه فلسفه و کلام اسلامی،سعادت و شقاوت در اسلام، سعادت و شقاوت ذاتی یااکتسابی. در بخش اخیر پایان نامه موضوعات اختیارانسان در قرآن، احادیث در مورد اراده انسان و احادیث ظاهر در سعادت و شقاوت ذاتی مورد بحث واقع شده اند.

در این تحقیق روش متصوفه در تفسیر قرآن کریم مورد بررسی قرار گرفته و از این موضوعات بحث شده است: قرآن معجزه جاوید، تعریف لغوی تفسیر، تعریف اصطلاحی تفسیر، فایده علم تفسیر، استعمال کلمه تأویل در قرآن، ریشه کلمه تصوف، روش صوفیه درتفسیر قرآن، و معرفی نمونه هایی از روشهای صوفیه درتفسیر.