جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

این پایان نامه در پنج فصل تدوین شده است: فصل اول، معنای لغوی و اصطلاحی برزخ و اقوال متکلمین وفلاسفه در مورد آن. فصل دوم، معاد و اثرات تربیتی اعتقاد بدان و مرگ. فصل سوم، محل برزخ، ویژگیهای آن، فشار قبر، رفاه در قبر، ارواح مومنان و کافران ووضع متوسطین در برزخ، و بهشت و جهنم برزخ. فصل چهارم، آیات و روایات مربوط به برزخ. فصل پنجم،قیامت و اسامی و حوادث آن، نفخ صور و شاهدان روزقیامت.

موضوعات مورد بحث در این تحقیق به این قرار است: ورود خط به حجاز، خط در مدینه، کیفیت نزول قرآن، اوّلین و آخرین آیه ای که نازل شد، معنای جمع، تعداد کاتبان وحی، نوشت افزارهایی که جهت نگارش قرآن از آنها استفاده شده، ترتیب آیات و سوره های قرآن کریم، نظم کلمات قرآن، تألیف آیات قرآن کریم، ترتیب سوره های قرآن کریم، آیا قرآن همزمان با حیات پیامبراسلام(ص) جمع و تدوین گردید؟ ادله موافقان جمع و تدوین قرآن در زمان پیامبر(ص)، ادله مخالفان جمع قرآن در زمان پیامبر(ص)، جمع آوری قرآن توسط علی(ع)، ویژگی های قرآن علی(ع)، جمع قرآن در زمان ابوبکر، چرا قرآن را مصحف نامیدند، جمع قرآن در زمان عمر، اختلاف مصاحف صحابه، جمع قرآن در زمان عثمان، انگیزه عثمان در جمع و تدوین قرآن، تعداد مصحفهایی که عثمان به جاهای دیگر فرستاد، آیا عمل عثمان مورد تأیید مردم قرار گرفت، اعتراض ابن مسعود، نظر علی(ع) پیرامون جمع عثمان، بحثی درباره روایت «انزل القرآن علی سبعة احرف».

مطالب اصلی این پژوهش در دو بخش تنظیم و تدوین شده است: در بخش اول، ابتدا رابطه ایمان و عمل و نقش آن در تحقق ایمان بررسی شده است و سپس با توجه به آیات قرآن و روایات معصومین(ع) و آرا و دیدگاههای مفسّرین اهمیت عمل نیکو در کمال آدمی، تعلق اجر و پاداش بی منّت و دائمی خداوند به مؤمنان دارای عمل صالح و بی خبری خطاکاران از حقایق اعمال خویش، اهمیت عمل در جزای روز قیامت و مباحث دیگر بیان شده است و در بخش دوم، نخست درباره رابطه عمل و جزا این موضوعات بررسی شده است: بررسی ماهیت نامه اعمال، نامه اعمال در روایات اسلامی، تجسم اعمال به صورت جزا و پاداش و رسیدن به سعادت و شقاوت ابدی; سپس به بیان جزا و پاداش پرداخته شده و از این موضوعات سخن رفته است: جزا و پاداش دنیاخواهان، پاداش و کیفر اخروی نتیجه کامل و مستقیم اعمال انسان، عالم برزخ و جزای اعمال در آن، بهشت ثمره و میراث اعمال نیک انسان در دنیا، ذکر اوصاف بهشتیان و نعمتهای بهشتیان، ماهیت دوزخ و اوصاف دوزخیان و عذابهای جسمانی و روحانی و تفاوت پاداش و عقوبت اخروی و دنیوی.

در این پایان نامه واژه هایی از قرآن که مرادف جامعه یا گروههای اجتماعی به کار رفته، بررسی شده اند؛ واژگان مرادف جامعه نظیر دیار، جماعت، ملت،عشیره، طایفه، حزب و امت و واژه های مرادف گروههای اجتماعی مثل اولوالالباب، سابقون، ابرار،عبادرحمان، عالمان خدا ترس، اشرار. منبع اصلی این پژوهش تفسیر المیزان است. افزون بر این برخی از منابع علوم اجتماعی و جامعه شناسی نیز بررسی شده اند.

امثال قرآن دارای خصوصیاتی است که آنها را از امثال عربی که ساخته و پرداخته ذهن مردم است ؛ متمایز می کند این امثال از تصویرهایی بهره می گیرد که تصور آنها برای هر انسان عادی غیر ممکن است. امثال قرآنی با تشبیه حالت و یا صورتی عقلی به حالت و یا صورتی حسی و قابل درک برای مردم، سعی دارد معانی غیر ملموس را برای مردم ملموس و نزدیک به ذهن جلوه دهد. از آنجا که فطرت همه انسانها پاک و حق طلب آفریده شده، لذا قرآن سعی دارد که آن را در مجری حقیقی خود سوق دهد ؛ امثال و حکم قرآن از آن دسته آیاتی هستند که بواسطه نقش تربیتی و سازنده ای که دارند، بستری مناسب برای حرکت فطرت به سوی نیکی ها را فراهم می آورند. استفاده از اسالیب بیان در امثال و حکم قرآن، باعث زیباتر شدن لفظ و در نتیجه تأثیر بیشتر آنها بر اخلاق و رفتار مخاطب می شود. حکم قرآنی به خاطر وسعت مفاهیمشان در زندگی روزمره ما بسیار استعمال می شوند و حتی شاید در مواردی از موضوع شأن نزول خود بسیار فاصله گرفته باشند.این خود دلیل دیگری بر اعجاز قرآن و وسعت گستره معانی آیات آن می باشد . بیشتر حکم قرآنی دارای مجاز و کنایه نمی باشد.بعبارت دیگر خداوند در اکثر حکم قرآنی با مردم به صراحت صحبت کرده است. این رساله در چهار فصل بر آن است که با بررسی یکی از جنبه های اعجاز در قرآن یعنی وجوه بیانی موجود در امثال و حکم اولاً به شناخت بیشتر اهداف این دسته از آیات کمک کند و ثانیاً با روشن کردن یکی از افقهای غامض آیات قرآنی جلوه ی دیگر از جلوه های هنر زیبایی شناسی در قرآن را به نمایش بگذارد و همچنین به دلیل اینکه قرآن ابعاد مختلف فطرت بشری را مورد خطاب قرار داده است، لذا بررسی این دسته از آیات می تواند ما را در شناخت لایه های پنهان فطرت انسانها کمک کند.

متن اصلی این پایان نامه که بررسی واژه حق درقرآن است مشتمل بر چهار بخش تحت عناوین ذیل است. بررسی معانی حق در لغت و قرآن، بررسی اوصاف مصادیق حق در قرآن، بررسی مصادیق حق درقرآن و سرانجام بررسی رفتارهای آدمیان با حق از نظرقرآن.

این تحقیق از یک مقدمه و سه فصل با این موضوعات تشکیل یافته است: مقدمه، روش شناسی و شناخت: طرح موضوع و ضرورت تحقیق، اهداف و روش تحقیق، برنامه ریزی تحقیق، بررسی پیشینه ی موضوع تحقیق؛ فصل اول، علم کلام: معرفی علم کلام، موضوع علم کلام، وجه تسمیه ی علم کلام، آغاز علم کلام، علم کلام و علوم نقلی، مذاهب و فرق کلامی، علم کلام نزد شیعه، اشاعره و معتزله؛ فصل دوم: معتزله: پیدایش معتزله، معتزله در ایران، القاب معتزله، علت نامگذاری مکتب، فرق معتزله (واصلیه، هذیلیه، نظامیه، خابطیه)، بزرگان معتزله (واصل بن عطا، ابوحنیفه نعمان بن ثابت کوفی، ابوالهذیل علاف) پیشوایان و دانشمندان معتزله (ابوسهل بشر بن معتمر، معمر بن عباد سلمی، شمامه بن اثرس، ابومعن نمیری، ابوبکر عبدالرحمن بن کیسان اصم، ابوموسی عیسی بن صبیح مزدار، ابوجعفر محمد بن عبدالله اسکافی)؛ فصل سوم، بررسی و نقد مبانی اعتقادی معتزله از دیدگاه تفسیر قرآن کریم: اصل توحید، اصل عدل، اصل وعده و وعید یا بیم و نوید، اصل منزلت بین المنزلتین، اصل امر به معروف و نهی از منکر، اخذ اصل توحید و عدل از امام علی(ع)، مقایسه ی اصول معتزله با اصول شیعه، معتزله و اشاعره.

این پژوهش به بررسی ترجمه و تفسیر انگلیسی قرآن به قلم عبدالله یوسف علی اختصاص دارد ومباحثی را پیرامون تاریخ ترجمه و تفسیر قرآن به زبانهای لاتین منابع و مآخذ مورد استفاده تفسیر موردبحث، ترجمه تفسیر سوره های فاتحه، کهف و ناس دربردارد.

بهترین قول در مورد « کبائر الاثم» اینست که هر گناهی که یکی از پنج نشانه زیر را داشته باشد کبیره محسوب می گردد: 1) آیه یا روایت معتبری دال بر کبیره بودن آن باشد. 2) آیه یا روایت معتبری وجود داشته باشد دال بر اینکه خداوند کیفر آتش برای آن مقرر فرموده است. 3) آیه ای که نشان دهد کیفر بر این گناه خاص مقرر شده است. 4) عقل و نقل به بزرگی گناه یا مساوی بودن آن با گناه کبیره خاص دلالت کند. 5) روایتی در نپذیرفتن گواهی مرتکب آن گناه خاص، نقل شده باشد. این پایان نامه دارای سه بخش می باشد که بخش اول آن شامل کلیات و تعاریف است. بخش دوم آن بازگوکننده گناهان اعتقادی می باشد که عبارت است از ویران کردن مکانهای مقدس، درخت پرستی، گوساله پرستی، شرک قوم یهود، آزار و اذیت پیامبر اسلام – صلی الله علیه و آله – آزار و شکنجه مؤمنان و نابود کردن معجزه الهی. و بخش سوم آن شامل گناهان اخلاقی است که عبارت است از : استکبار قوم عاد، حسادت و قتل بی گناه، فحشا و لواط، بخل و عدم انفاق، ترک شکرگزاری و تجاوز از حدود الهی. کلید واژه ها: گناه، کبیره و روند امر به معروف و نهی از منکر و روند گناه.

این پژوهش با عنوان « بررسی و تحلیل مسایل سیاسی و اجتماعی مؤثر در جمع و تدوین قرآن» درصدد آن است که با بررسی کتابهای مختلف در این زمینه، مجموعه مسایل سیاسی واجتماعی موثر در جمع قرآن را مورد بررسی و تحلیل قرار دهد. در ابتدا ضمن بیان روشنی از ابعاد مختلف مسئله با استناد به آیات و روایات و نظر اندیشمندان ضرورت این تحقیق اثبات گردیده است و برای رسیدن به اهداف ویژه ای شامل: جمع و تدوین قرآن در زمان پیامبر(ص)، بررسی مسایل سیاسی واجتماعی مؤثر در جمع و تدوین قرآن در عصر حضرت علی(ع)، بررسی مسایل سیاسی و اجتماعی مؤثر در جمع و تدوین قرآن در عصر ابوبکر و عمر و بررسی مسایل سیاسی و اجتماعی حاکم بر عصر عثمان در جمع و تدوین قرآن طراحی گردیده است. برای رسیدن به اهداف مذکور سئوالاتی در همین ارتباط مطرح شده است: آیا در عهد پیامبر(ص) قرآن تدوین یافت؟ جمع تدوین قرآن کریم در زمان حضرت علی(ع) چه مسایل سیاسی و اجتماعی را در پی داشت؟ مسایل سیاسی و اجتماعی موثر در جمع و تدوین قرآن در عصر ابوبکر و عمر را بیان کنید؟ جمع و تدوین قرآن در زمان خلافت عثمان با چه مسایل سیاسی و اجتماعی روبرو گشت؟ با توجه به موضوع ، اهداف و امکانات موجود روش تحقیق توصیفی- تحلیلی برگزیده شده است. پس از گرداوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل آنها این نتایج بدست آمد: تأکید شدیدی که پیامبر(ص) بر حفظ قرآن داشته باعث می شود که مردم در زمان پیامبر(ص) به حفظ و جمع و مرتب نمودن قرآن همت گمارند و با توجه به اهمیت موضوع و اصرار قرآن بر کتاب بودن روشن می شود که از همان زمان رسول خدا(ص) قرآن به صورت کتاب و با نظم کتابی بوده است. پیامبر در اواخر عمر خویش به حضرت علی(ع) وصیت می فرماید که قرآن را جمع آوری نماید و حضرت به گردآوری آن پرداخته و به عنوان نخستین جامع و گردآورنده قرآن پس از رسول خدا(ص) می باشد و پس از عرضه قرآن بر مردم، از ان سرباز زدند و علت آن اغراض سیاسی و وجود تأویل و تفسیر آیات در قرآن علی (ع) است که عترت پیامبر(ص) را شجره طیبه و بنی امیه را شجره خبیثه و منافقان معرفی کرده و مختصات حکومت اسلامی در آن را روشن کرده بود. بعد از رحلت پیامبر (ص) در جنگ عقرباء تعدادی از قاریان و حافظان قرآن شهید شدند و ابوبکر و عمر، زیدبن ثابت را مأمور جمع آوری قرآن کردند. تناقضاتی که در مورد مصحف ابوبکر وجود دارد ثابت می کند که مصحف زید در زمان عمر به پایان رسیده است. تلاشهایی که برای خنثی کردن روایت های جمع و تدوین قرآن در عصر پیامبر(ص) صورت پذیرفت روشن می سازد که جمع قرآن در زمان خلفاء منحصر به گردآوری یک مصحف بودکه در آن نه تأویل باشد نه تفسیر و نه بیان موارد نزول و مناسبتهای آن و آن مصاحف شخصی بوده و منافی قرآن، عقل و اجماع می باشند و آنچه جمع شده یا بررسی، تهذیب و یا تکثیر مصحف زمان پیامبر(ص) می باشد. جمع آوری قرآن به وسیله عمر نیز امری بعید به نظر می رسد. تناقضاتی که در اسامی هیئت حاکمه عثمان در تشکیل مجمع تدوین قرآن و طرد شخصیتهای بزرگ چون ابن مسعوداست باعث شدکه عثمان خود را وارث اعقاب بزرگ همچون دو خلیفه پیشین معرفی کند. تصمیم عثمان از نقطه نظر سیاسی شایسته ستایش است ، اما در نحوه اجراء آن شایستگی را ندارد، چرا که مصحف عثمانی اساس کار خود را مصحف ابوبکر که نزد حفصه به امانت بود قرار داد که در واقع یک اضافه و تصحیح از مصفح ابوبکر- زیدبن ثابت می باشد که مورد مخالفت ابن مسعود قرار گرفت، اما حضرت علی(ع) به دفاع از مصحف عثمان پرداخت، هر چندکه مصحف عثمانی پاسخگوی پیشرفت اسلام نبود و نسخه های عثمانی محدود بوده و در مراکز شهرهای کم اهمیت رواج کمتر یافته و در قاهره، قرطبه، مراکش و بصره نیز قرآن هایی با اختلافات ناچیز با مصحف عثمانی وجود داشت، اما قرآنی که او گردآورد مورد تأیید نبی مکرم و حضرت علی(ع) بوده و این را می رساند که از نظرات حضرت علی(ع) در موارد اختلاف بهره جسته است. محقق در این تحقیق با محدودیتهایی از قبیل؛ نبود منابع مستقل در این زمینه و همچنین منابعی که بخشی از مباحث خود را به موضوع هایی شبیه به این اختصاص داده اند یا کامل نیست یا تکراری است و در پایان محقق پیشنهاداتی از قبیل بررسی جزئی تر این موضوع و پژوهش های مستقلی راجع به مسایل سیاسی و یا اجتماعی ارائه می کند.