جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

از جمله مهمترین مسایل در متون مرجع ،سهولت در بازیابی اطلاعات است. از طرف دیگر قرآن - به عنوان محوری ترین منبع در حوزه مطالعات اسلامی - دارای یک شبکه مفهومی کامل و منسجمی است که اجزای آن به صورت نامرئی و پراکنده در آیات و سور پخش شده اند.این پراکندگی به نحوی است که محققین در یک مطالعه و تحقیق موضوعی ، در پیدا کردن آیات مورد نیاز با مشکل مواجه می شوند. راه حل این مشکل تالیف گنجواژه ای قرآنی است . رساله حاضر مقدمات نظری گنجواژه نویسی در حوزه قرآن کریم را بررسی نموده است.در این رساله فرای روش تحلیل معناشناختی، بااستفاده از روش تحلیل متن و بررسی مساله پیوستگی متن قرآن و یافتن روابط همنشینی و جانشینی شبکه مفهومی قرآن به عنوان زیر بنای طبقه بندی و با جایگزینی واژه هادر شبکه مکانهای پر تراکم واژگانی (حوزه های معنایی)مشاهده می شود . حوزه های معنایی سرشاخه های اصلی در طبقه بندی مفهومی قرآن هستند و بقیه واژه ها به ترتیب تراکم مفهومی خود به صورت نمودار درختی در شاخه های فرعی قرار می گیرند. نگارش گنجواژه قرآنی گام موثر و کلیدی در راستای ورود قرآن به عرصه اطلاع رسانی و انفورماتیک است.

هدف این پایان نامه بررسی سنتهای تاریخ در قرآن از جمله فلسفه تاریخ است. فلسفه تاریخ، از قانونمندی حوادث تاریخی و بررسی علل و عوامل حرکتهای اجتماعی در طول زمان بحث می کند . در آن باید اصالت فرد و اجتماع سخن گفت و مقدم بر آن علم تاریخ را ازفلسفه نظری تاریخ، تفکیک کرد. این پایان نامه شامل این مباحث است: فصل اول تا چهارم به متدلوژی موضوع و پدیده تاریخی نگری اختصاص دارد. حاصل این چهار فصل، مشخص شدن دو قلمرو مذکور ونقایص برداشتهای برخی از محققین در جامعه شناسی قرآن است. در فصل پنجم و ششم، برخی از آثارمعاصرین در زمینه فلسفه تاریخ قرآنی گزارش شده ودر تفسیر آیه یازدهم از سوره رعد، با نظر متقدمین ازاهل تفسیر، مقایسه ای صورت گرفته است. از فصل ششم به بعد، سنت در قرآن و حدیث، تاریخ در قرآن،ویژگیهای قصص قرآن، فلسفه تاریخ در قرآن و فرد وجامعه در قرآن بحث و بررسی شده اند . آخرین فصل پایان نامه عهده دار تبیین نظریه فطرت (اصل محوری درتفسیر بسیاری از اندیشه های قرآنی) از بعد ارتباط بامباحث محرک و آینده تاریخ و نیز جامعه گرایی بشر درقرآن است .

هدف از تحقیق در این رساله سبک شناسی ساختاری جمله های قرآنی جزء ۲۵ از قرآن کریم جهت درک معانی دقیق و آشنایی با اسلوبهای سخن می باشد و در این راستا، نگرشی نیز در بحث اعجاز بیان شده است. حروف، واژگان، جمله ها، مواد تشکیل دهنده سخن می باشند، هر سخنی دارای دو بعد صوری و غیر صوری است و در بعد صوری، نحوه چیدن و زیبایی ظاهری مواد سازنده سخن مورد نظر است؛ اما در بعد غیر صوری، هدف انتقال نکات ظریف نهفته در قالب سخن به مخاطبان است و آنچه در مورد سخن بیش از همه اهمیت دارد، نوع ساختار آن است. به این مناسبت به بررسی ساختار و اسلوبهای انواع جمله با ذکر نمونه های قرآنی پرداخته شده است. سپس به اسلوب جملات استفهامی و نفی که بهترین روش و اسلوب آموزش و آموختن است سخن به میان آمده است و در ادامه به نکات بلاغی در اسلوب های بیانی و بدیع در جزء ۲۵ اشاراتی شده است. نتیجه پژوهش نشان می دهد شناخت اعجاز قرآن از این رو که خداوند ساختاری نیکو با واژه های استوار و الفاظی سالم آفریده و ویژگیهای دیگری نیز بدان افزوده که عرب را از ایستادن در برابرش عاجز کرده است.

پایان نامه حاضر در سه فصل تنظیم شده: 1- شرح اللّفظه و مای شارحه 2- هل بسیطه 3- هل مرکّبه. که هر فصل مشتمل بر سه بخش به ترتیب در قرآن، احادیث و سپس در اقوال مختلف گردآوری شده است.

هدف پژوهش بررسی فلاح و رستگاری در قرآن کریم است روش تحقیق استفاده از اصل آیاتی است که واژه فلاح و مشتقات آن در آن بکار رفته و دسته بندی موضوعی آنها می باشد. و چون از بین کلمات هم معنی با واژه فلاح کلمه فوز به آن نزدیک تر می باشد و در واقع می توان گفت فوز و فلاح با اندکی تفاوت ( که در بخش لغوی بررسی شده است ) هر دو به معنی رستگاری می باشند آیات مربوط به فوز و مشتقات آن نیز در فصلی جداگانه بررسی شده است. در تفسیر توضیح آیات از منابع تفسیری قدیم و جدید در حد توان استفاده شده است و سعی بر این بوده که از تفاسیر اهل سنت نیز استفاده شود سایر منابع معتبر نیز٬ به مقتضای هر فصل مورد استفاده قرار گرفته است و کلمات گهربار رسول اکرم ( ص ) و ائمه معصومین ( ع ) نیز به فراخور مباحث٬ مورد استفاده قرار گرفته است و به مناسبت ویژگی سال علی ( ع ) به امید عمل به دستورات آن حضرت یک قسمت به کلام مولی علی ( ع ) ( در بخش روایات ) اختصاص داده شده است.

این تحقیق سعی در شناساندن عوامل فهم قرآن کریم و زدودن موانع از مسیر صحیح فهم قرآن کریم داشته و به تبیین سیره عملی معصومین(ع) در برخورد و تعامل با این کتاب هدایت و برنامه زندگی و نقشی که قرآن در زندگی آنها داشته و بررسی راهکارهایی که جهت فهم قرآن کریم ارائه داده اند تا به این وسیله بیشتر و بهتر از هدایت قرآن کریم بهرمند شده و به این وسیله قرآن کریم را به جایگاهی که باید در زندگی ما داشته باشد باز گردانیم. اما فرضیه هایی که در این تحقیق مورد نظر بوده اند عبارتند از: ‎۱- از دید معصومین (ع) رعایت آداب تلاوت، خشوع و اقبال قلب، تدبر و تفکر، هارت نفس، انسبا قرآن کریم از جمله عوامل فهم قرآن کریم می باشد. ‎۲- از دید معصومین (ع) اخلاق رذیله، جهل، دنیاطلبی و سوء استفاده تحمیل عقیده و تفسیر به رای از جمله موانع فهم قرآن کریم می باشد. ‎۳- قول فصل بودن قرآن کریم در اختلافات، سنجش امور با قرآن کریم، مشورت با قرآن کریم استشفاء بوسیله قرآن کریم از مهمترین دیدگاههای معصومین (ع) درباره بهره برداری عملی از قرآن کریم در زندگی است. تحقیق حاضر مشتمل بر چهار فصل است. در فصل اول عنوان کلیات مباحثی چون رابطه و لزوم مراجعه به معصومین(ع) برای فهم قرآن کریم و جایگاه قرآن کریم نزد اهل بیت (ع) و برخی مقدمات آشنایی با قرآن کریم طرح شده است. در فصل دوم به بررسی شرایط و زمینه های لازم (و نه کافی) برای فهم قرآن کریم پرداخته شده و در فصل سوم نیز برخی از موانعی که بر سر راه فهم صحیح و اصیل قرآنی وجود دارد با توجه به سیره معصومین (ع) ارائه داده شده است. و در نهایت در فصل چهارم پاره ای از کاربردهای عملی قرآن کریم در زندگی روزمره بررسی قرار گرفته است.

در پایان نامه حاضر روش استدلالی قرآن کریم درخصوص اثبات خدای تعالی تبیین شده و از این موضوعات بحث به عمل آمده است: آموزش صحیح مفهوم خدا یا علم ربوبیت؛ دلایل و براهین مکفی دراثبات خالق؛ موعظه حسنه با هدف تنویر قلوب؛ جدل به برترین شیوه؛ طرد زمینه های الحاد از فکر و اعمال انسانها؛ تمثیل، تشبیه و شهادت.

در این پژوهش بررسی و شناخت سنتهای الهی و قوانین و نظاماتی که بر کل عالم وجود بر زندگی انسان سایه افکنده مورد بررسی قرار گرفته است. پس از ایجاد هر امتی بنابر " سنت هدایت فطرت و عقل در درون و پیامبران در بیرون مبعوث می شوند و امت به هدایت تکوینی و تشریعی رهنمایی خواهند شد و در نتیجه ارسال رسل برخی از مردم هدایت خواهند شد و برخی دیگر از نعمت هدایت، خود را محروم می کنند و راه سرکشی و طغیان پیش می گیرند.و سنت امتحان و ابتلا جریان می یابد. و پس از اجرای سنت امتحان، کسانی که با دعوت الهی مقابله می کنند و راه ظلم و فساد و طغیان را پیش می گیرند مشمول سنت مجازات ( که شامل سنن مکر، استدراج، امهال) می شوند. سر انجام سنت عذاب بر آنها جریان پیدا می کند.

ژوهش در زمینه سازگاری آیات قرآن کریم ارتباط نزدیکی با مساله فهم قرآن کیریم پیدا می کند و فهم قرآن در سطح واژگان و عبارتها تنها اختصاص به اهل بیت علیهم السلام دارد. متن قرآن، نسخه ای عربی از وحی آسمانی و شکل یافته درباره زمانی خاصی برای تبلیغ دین الهی است بنا بر این فهم آن گروه شناخت جنبه های معنا شناسانه زبان عربی، مردم شناسی عصر نزول و همچنین شناخت شگردهای تبلیغی بکار رفته در آن است. فهمی بیگانه از جنبه های معنا شناسانه زبان عربی و همچنین نا آشنایی با مردم شناسی عصر نزول و بها ندادن به شگردهای تبلیغی بکار رفته در قرآن کریم زمینه را برای پندار وجود ناسازگاری در قرآن کریم پدید می آورد. دانسته های مشترکی که آیات با اتکا بر آنها شکل یافته اند چند معنایی، افزایش و کاهش معنایی، واقع گریزی،بافت موقعیتی، بافت زبانی، کانون معنایی، سطوح معنایی آیات، سازوکار مجاز و استعاره از جنبه های مهم معناشناسی زبان قرآن هستند. زبان قرآن در سطح مفاد واژگان و عبارتها برای همه آگاهان از جنبه های معنا شناختی آن که بخاطر حضور در عصر نزول یا در نتیجه پژوهش، از مردم شناسی آن عصر آگاهی کافی دارند روشن و قابل درک است و آیات متشابه نیز از این قاعده مستثنا نیستند زیرا این آیات جز آیاتی که دستاویز تمسخر و تحلیلهای مغرضانه کافران و ناراست قلبان قرار می گرفتند نیستند از آنها می توان تمثیلهای قرآن به پشه، مگس و عنکبوت را نام برد. علاوه بر توجه به جنبه های معنا شناختی زبان قرآن، توجه به سیر تدریجی ارائه تکالیف الهی در آن و همچنین دقت در شرایط کارآمدی هر حکم در درک سازگاری آیات نقشی مهم ایفا می کند.

این رساله پژوهشی است درباره مقام شهید و ارزش شهادت از دیدگاه قرآن و روایات. نگارنده، با بهره گیری از قرآن و دیدگاه های معصومین (ع) و کتب روایی شیعه و اهل سنت به توصیف شهید و شهادت پرداخته است و عشق و علاقه به وصال محبوب و معشوق را طبیعت هر موجود و آن را سبب حرکت و جنبش دانسته است. رساله، در چهار فصل تدوین یافته که عبارت اندز: کلیاتی درباره شهید و شهادت، شهید و شهادت در قرآن؛ شهید و شهادت در روایات؛ بازماندگان شهدا.