جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

این پایان نامه در بررسی ترک اولی و عصمت پیامبران(ع) با تکیه بر آیات قرآن و روایات و با استفاده از نظریات علمای برجسته شیعه و اهل سنت است. آن در هفت فصل با این مباحث تدوین و تنظیم یافته است: بررسی ترک اولی و عصمت از دیدگاه قرآن و روایات و با استفاده از کتب روایی و تاریخی و کلامی و تفسیری، معنای لغوی و اصطلاحی عصمت و ترک اولی، بررسی اقوال و آراء متکلمین درباره حدود و حقیقت عصمت و تحلیل نظریات علمای فرق مختلف شیعه و سنی در این زمینه، بررسی عصمت از دیدگاه قرآن، تحلیل و بررسی روایات و تأیید نظر امامیه در این مورد، بررسی عصمت انبیا در تورات، دیدگاه مفسران اهل سنت در مورد عصمت پیامبران الهی از قبیل آدم(ع)، موسی(ع)، داود(ع) و محمد(ص)، عصمت انبیا از دیدگاه مفسرین و علمای بزرگ شیعه از جمله صاحبان المیزان، مجمع البیان و تنزیه الانبیا

یکی از علوم مرتبط با قرآن و حدیث، دانش های پیرامونی قرآن است که امروزه به نام«علوم قرآن» شناخته می شود. پایان نامه حاضر ترجمه و نقد و بررسی یکی از نوشتارهای امروزین در این موضوع است که به دست دانشمند قرآن شناس آیت الله العظمی نهاوندی نوشته شده است. این نوشتار که مقدمه تفسیر گرانقدر ایشان به نام نفحات الرحمن فی تفسیر القرآن و تبیین الفرقان است شامل چهل فصل است که از سوی مفسر ارجمند به«طرفه» نامدار شده است. وی در این مقدمه به مباحثی درباره قرآن پرداخته است و در هر بخش موضوع جداگانه ای را در پیش گرفته و از آغاز تا پایان روند زنجیره واری را پیموده است. شیوه بحث در این پیشگفتار قرآنی، آمیزه ای از پژوهش و استدلال و استناد به آیات و روایات است. از این مقدمه می توان وقوف و چیرگی این نویسنده را در مباحث کلامی، تفسیری، و روایی به خوبی دریافت. در بخش ترجمه سعی شده است بازگردان فارسی، ساده و روان و در عین حال سازگار با متن اصلی مصنف باشد. از آنجا که این نوشتار دارای یک نسخه بود، در بخش تصحیح تنها به اصطلاح غلط های فاحش در متن اکتفا گردید و در بخش تحقیق، مآخذ و تراجم را در پاورقی ها ذکر کردیم.

آنچه این رساله در پی آن است بررسی مبانی و شیوه های تربیت اخلاقی در قرآن کریم، با تاکید بر نظرات مفسر بزرگ قرآن، علامه محمد حسین طباطبایی است. مبانی تربیت اخلاقی عهده دار معرفی اصول ارزشی، موقعیت، امکانات و محدودیتهای انسان در راستای تربیت اخلاقی و شکوفا ساختن استعدادهای بالقوه آن و باور کردن صفات و ملکات فاضله از یک مکتب است. و نوع روش تربیت اخلاقی آن مکتب را مشخص می سازد. تربیت اخلاقی در واقع به فعلیت رساندن استعدادهای بالقوه اخلاقی در نهاد انسان است. شیوه های تربیت اخلاقی به دستورالعملهایی اطلاق می شود که با توجه به مبانی، در جهت اهداف تربیت اخلاقی اتخاذ می شوند. و نوع خاص یک مکتب اخلاقی را مشخص می کند. علامه معتقد است سه شیوه در تربیت اخلاقی موثر است: توجه به غایات دنیوی، اهداف اخروی و محبت خداوند. قرآن کریم مهمترین مبنای تربیت اخلاقی خود را توحید قرار داده و شیوه های تربیت اخلاقی را حول آن محور اصلی به کار برده است. مهمترین شیوه تربیت اخلاقی از نظر قرآن کریم عبودیت و محبت ناشی از آن است؛ که از مهمترین مبنای آن نشات گرفته است. سرمایه های هر جامعه ای نسل جوان جامعه می باشد که تربیت اخلاقی معطوف به آن است. لذا اگر ما فرزندان خود را مطابق شیوه عبودیت توحیدی تربیت کنیم؛ اخلاق الهی حاکم بر جامعه خواهد شد و ضمانت اجرای احکام الهی بسیار قوی خواهد بود. در این راستا، توجه به اصول تربیتی و ویژگی ها ی خاص دوره تربیتی جهت برنامه ریزی برای انتخاب روش اصلح در تربیت اخلاقی حائز اهمیت است.

هدف از رساله حاضر، تحقیقی تفسیر گونه پیرامون آیات مربوط به علل انحطاط تمدنها می باشد. لذا سعی شده به این قبیل سوالات پاسخ داده شود: چگونه یک جامعه، سعادتمند و مورد لطف پروردگار و تحت چه ضوابطی امواج انحطاط و هلاکت، تمدنی را در گرداب قهر خویش فرو می برد؟ چرا مسلمانان پس از کذراندن یک دوره عزت و ترقی به سیر قهقرایی دچار آمده و همچنان در حالت انفعالی به سر می برند؟ آیا افراد یا اقوام و یا جریانات خاصی سبب این تحول منفی شدند یا مقتضای طبیعت زمان باعث این مساله شده است؟و... بنابراین پس ازبیان ضرورت بحث درباره علل انحطاط تمدنها، واژه های بکار رفته در موضوع و واژه های قرآنی مربوطه، مورد بررسی قرار گرفته، سپس به خصوصیات جامعه منحط و مترقی و کیفیت عذابهای الهی، اشاره شده است. به دنبال آن به مساله سنن الهی پرداخته و با ذکر نمونه ها و صفاتی از این سنن، مشخص گردیده که سنن الهی جاری شده در جوامع سابق، استثناء پذیر نبوده و در جوامع کنونی نیز جریان دارد. سرانجام علل انحطاط تمدنها، در به مقوله فرهنگی و اخلاقی، سیاسی، و اقتصادی مورد بررسی قرار گرفته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که در زمینه فرهنگ و اخلاق، مهمترین علل انحطاط تمدنها، اتراف و خوشگذرانی، ظلم و ستمکاری، ترک امر به معروف و نهی از منکر، جهل و نادانی، تقلیدهای کورکورانه، عدم درک صحیح از دین و مفاسد اخلاقی می باشد. از نظر سیاسی مهمترین علل انحطاط تمدنها تفرقه و چندگانگی، دوستی با کفار و دشمنان دین، تهاون و سستی در دفاع و جها، عدم اطاعت از رهبری، عدم استقلال در زمینه های مختلف، استعمارگران و دشمنان داخلی و خارجی، سردمداران نالایق و بالاخره کوتاهی دولت و قوه حاکمه در امور مربوط به قوه مقننه، مجریه و قضائیه می باشند. سرانجام در مورد علل اقتصادی انحطاط تمدنها می توان به مواردی چوننداشتن تخصص و آگاهی اقتصادی مسئولان، کم فروشی و گرانفروشی، اسراف و تیذیر، کفران نعمت، رشوه، ربا و بخل اشاره کرد. نویسنده درپایان فصلی را به عنوان خلاصه مطالب کتاب اختصاص داده و در آن نیم نگاهی به اوضاع فرهنگی، سیاسی و اقتصادی جامعه اسلامی انقلابی ایران( دردهه اول پس از پیروزی انقلاب اسلامی) انداخته است.

مباحث عمده ی این پژوهش عبارت است از: قرائت ها در دو مکتب بصره و کوفه، قرائت های مشکل و موضع علمای نحو نسبت به آنها، قرائت ها بر مبنای اصول نحوی و جنبه های اعرابی آن، قرائت هایی که در پژوهش های نحوی و کیفیت ارجاع لغوی آنها تأثیر گذارده است، تأثیر قرائت ها در آثار و تألیفات علم نحو، کتاب سیبویه و قرائت های متعدد قرآنی، «معانی القرآن» نوشته ی فرّاء و دیگر قرائت های قرآنی، کتاب «الحجة» تألیف ابن خالویه، کتاب «المحتسب» تألیف ابن جنی، کتاب «الکشف عن وجوه القرائات» تألیف مکی بن ابی طالب، فهرست آیات قرآنی، قرائت های قرآنی، احادیث شریف، ایجاد نهضت و حرکت در علوم نحو به واسطه ی توجه به قرائت ها با هدف ایجاد هماهنگی میان آنچه عرب بر زبان می راند و نیز به وجودآوردن سازگاری میان قرائت های گوناگون زبان عربی، تأثیر در رشد علم زبان شناسی و ریشه یابی لهجه های مختلف عرب از طریق رجوع به اشعار جاهلی. به وجود آمدن بعضی از مباحث و اصول نحو یا تأیید اصول نحوی بر اثر قرائت ها، شکل گیری دو مکتب بصری و کوفی و تقویت اصولی تر علم نحو عربی با تألیف کتاب (الکتاب) سیبویه (بصریان برخلاف کوفیان جز در موارد نادر به قرائت ها تمسک نمی جستند)، تألیف کتب مستقل نحوی بر اثر بررسی قرائت ها و استناد به قرائت ها در کتب نحو.

این رساله ترجمه و تحقیق مبحث تاویل از کتاب النص القرآنی بین التفسیرو التاویل نوشته دکتر احمد عبدالغفار می باشد.مبحث تاویل از کتاب مذکور شامل تاویل، تاویل در لغت و اصطلاح، کاربرد قرآنی، مفهوم تاویل نزد صحابه و تابعین که مولف به سیر تکاملی تاویل می پردازد.سپس با ذکر اصول کلی تاویل و نظرات برخی دانشمندان در این زمینه، آنچه به موول درباره تاویل ارتباط دارد را ذکر می کند و با ذکر تقسیم بندیهای برخی دانشمندان انواع تاویل را نام برده، آنگاه به ضرورت تاویل پرداخته و نظرات گروههای مخالف تاویل را بیان می دارد./

این رساله مشتمل بر سه فصل است. در فصل اول علاوه بر ترجمه روایات، مطالبی را که در مورد آنها به نظر می رسیده است تحت عنوان"نظر" آورده شده است . فصل دوم به بررسی مباحث مختلف پیرامون معجزه و اعجاز قرآن پرداخته شده است . فصل سوم درباره وجوه اعجاز قرآن است ./

اثر قرآنی«اضواء علی متشابهات القرآن» نوشته شیخ خلیل یاسین است که در دو مجلد تنظیم و در انتشارات«دار و مکتبه الهلال بیروت لبنان» به زیور طبع آراسته شده است. نویسنده در این کتاب کوشیده است با صرف مهارت مقتضی در کل 114 سورة قرآن با طرح 1651 سؤال و جواب تفسیری، آن دسته از آیات و عبارات قرآنی که به نظر وی فهم آن برای قرآن پژوه مشکل و ممکن است در آن دچار شبهه و اشکال شود با استفاده از ادلة تفسیری و ادبی مورد سؤال و جواب قرار دهد و از ابهامات آن درحد توان پرده بردارد. در این پژوه سعی شده است که ضمن ترجمه روان و ساده(از بخش اولاین کتاب) پیرامون آراء مطرح شده توسط نویسنده، با استفاده از منابع معتبر و مشهور تفسیری و لغوی(اعم از منابع اهل سنت و امامیه) تحقیق و بررسی به عمل آید و در صورت لزوم پاسخ های نویسنده پیرامون سؤالات مطرح شده مورد نقد و موشکافی قرار گیرد. با تحقیقی که در این مورد به عمل آمده کسی تا کنون اقدام به ترجمه و یا تحقیق پیرامون این اثر قرآنی ننموده است.

در این پایان نامه بخشی از کتاب دراسات قرآنیه که در خصوص تاریخ قرآن است، ترجمه و بررسی شده است . وحی قرآن، نزول قرآن و جمع قرآن عناوین بخش ترجمه شده را تشکیل می دهد.

این پایان نامه در واقع ترجمه مبحث اعجازقرآن کتاب البرهان فی علوم قرآن اثر بدرالدین محمد زرکشی است. عمده مطالب این مبحث در خصوص وجوه اعجازقرآن است. زرکشی شمار آنها را به دوازده وجه رسانده است؛ بدین قرار: صرفه، تألیف خاص، اخبار از آینده،اخبار از قصص پیشینیان، اخبار از اسرار دلها، نظم وصحت معانی و توالی فصاحت، فصاحت و غرابت اسلوب وسلامت ازهمه عیوب، نظم خاص، وجه اعجازقرآن قابل درک است؛ ولی قابل وصف نیست، استمرار فصاحت وبلاغت در سراسر قرآن، بلاغت، جمیع اقوال پیشین.