جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

پایان نامه حاضر در پنج فصل تدوین شده است: در فصل اول واژه های سهل و سمح، تساهل و تسامح، یسر و عسر، وسع و حرج، و کلْف و ضعف در لغت بررسی شده است. فصل دوم با عنوان سهولت در دین، آیات نفی حرج، تکلیف به قدر وسع، تخفیف، یسر و نفی عسر، و عفو و نیز احادیث مربوط بررسی گردیده است. در فصل سوم نمونه هایی از سهولت اسلامی به این شرح معرفی شده است: سهولت در مواجهه با مشرکان و اهل کتاب، سهولت در بعضی از احکام، سهولت در اخلاق، سهولت در تعلیم و تربیت. در فصل چهارم مبانی سهولت اسلامی نظیر ضعف مکلَّف و قدرت خصم تبیین شده است و در فصل پنجم تساهل و تسامح غربی به نقد کشیده شده است.

رساله حاضر، کوششی است در جهت گردآوری آیات زن بر طبق زمان نزول آن و تحلیلی پیرامون آیات با توجه به زمان و سبب نزول آیات. نگارنده در فصل اول از بخش نخست به کلیات مطلب می پردازد. موقعیت زن در جوامع مختلف و نیز در ادیان الهی، جایگاه زن در اندیشه متفکران اسلامی، نگاه کلی به آیات زن از مطالب این فصل است. در فصل دوم بحث از سبب نزول، اهمیت و فوایدآن، مصادر و ملاکهای ارزیابی شان نزول، حجیت شأن نزول و نیز زمان نزول و فواید شناخت آیات مکی و مدنی است. بخش دوم این مجموعه نیز در دو فصل به گردآوری آیات زن در جداولی که بر طبق زمان نزول آیات و سال نزول آن تنظیم شده، پرداخته و شأن نزول آن تعداد از آیات زن که سبب نزولی داشته اند آورده شده است. در فصل اول بخش سوم اهم مسائل سور مکی و مدنی آمده است و در فصل دوم این نظریه مبنی بر اینکه شناخت سبب نزول و زمان اگر چه در درک و فهم بهتر آیات نقش دارد ولی اسباب نزول موجب انحصار آیات قرآن کریم در همان مورد و زمان خاص نگشته، بلکه آیات قرآن عام و شامل تمام انسانها در هر عصر و زمان خواهد بود، شکل می گیرد.

مطالب اصلی این تحقیق در پنج بخش آمده است: بخش اول، کلیات: معنای تساهل، مدارا، تساهل و تسامح، تساهل و تسامح و آزادی، تعصب و آزادی؛ بخش دوم، اصول و مبانی تفکر قائلین به آزادی و تحمل اندیشه های متنوع؛ بخش سوم، آزادی عقیده؛ بخش چهارم، آزادی بیان نمود عینی مدارا در جامعه؛ بخش پنجم، شبهات مدارا: ارتداد، فتک و غیله (ترور)

این پژوهش در شش فصل منافقان را در قرآن بررسی کرده است. عناوین فصل ها به این قرار است: فصل اول، مروری بر مسأله نفاق؛ فصل دوم، سیر نزول آیات نفاق: شرح حال منافقان در آیات مکی، شرح حال منافقان در آیات مدنی؛ فصل سوم، صفات منافقان؛ فصل چهارم، عملکردهای منافقان؛ فصل پنجم، نحوه رفتار قرآن و پیامبر(ص) با منافقان؛ فصل ششم، وضعیت منافقان در دنیا و آخرت.

موضوع این تحقیق تدبر در قرآن می باشد . برای شناخت تدبر باید تعریفی از آن ارائه گردد تا با مفهوم آن آشنا شویم . عده ای گمان می کنند کلام خداوند ثقیل است و قابل فهم نیست در حالی که قرآن نور است و بدون ابهام می باشد و به زبانی ساده و برای همگان نازل شده است . تدبر از اهداف نزول قرآن است و همچنین مایه هدایت و عبرت از گذشتگان می باشد و کتابی است که در آن اختلاف و تناقض وجود ندارد و فرد می تواند با اطمینان کامل و حتی با گذشت سالیان دراز از آن به عنوان برنامه ی زندگی استفاده کند . عمل تدبر اگر بخواهد به درستی انجام شود باید با رعایت شرایط و آداب آن باشد و همچنین در پیش گرفتن روشی صحیح در تدبر و آراسته شدن به صفات مدبر لازم می باشد . وجود حجاب هایی همچون ، ارتکاب به گناهان و وابستگی به دنیا و عدم اخلاص و همچنین تقلید کورکورانه از دیگران باعث می شود از فواید این کتاب الهی محروم شویم و نتوانیم تدبری واقعی داشته باشیم . عقایدی فاسد که گروهی به آن معتقدند باعث می شود یا عمل تدبر را ترک کنند و یا به انحراف کشیده شوند همچون عدم اعتقاد به عصمت بی چون چرای پیامبر و عقل گرایی افراطی و ... گروهی نیز به گمان اینکه تدبر در قرآن باعث می شود به سوی تفسیر به رأی کشیده شوند این عمل مهم را ترک می کنند و خود را از فضائل این مأدبه الهی محروم می کنند . هدف از انجام این تحقیق شناخت بهتر از تدبر و رغبت افراد به سوی این امر و آشنا شدن با موانع آن می باشد . این مجموعه به روش کتاب خانه ای گرد آوری شده است و به علت اینکه برای رسیدن به شناخت بیشتر پیرامون تدبر است توسعه ای می باشد و منابع به کار گرفته شده در این تحقیق شامل کتب تفسیری ، روایی ، علوم قرآنی و اخلاقی می باشد . کلید واژه های این تحقیق عبارتند از : تدبر ، قرآن ، قرائت ، تلاوت ، شرایط ، موانع .

مباحث این پایان نامه بدین قرار است: بررسی جغرافیای تاریخی شرق جهان اسلامی، هجوم مغول به جهان اسلام و ایران و اثرات مثبت و منفی آن، مذهب مغولان، نقش علمای اسامی بویژه خواجه نصیرالدین طوسی در اسلام آوردن مغولان، تصوف در این عصر،تاریخچه علوم قرآن، زندگینامه و تألیفات مشاهیر علوم قرآن در شرق جهان اسلام و اهم تفاسیر شیعه و اهل سنت و سیر تاریخی علم تفسیر تا پایان حمله مغول،مشهورترین دانشمندان علوم قرآن تا پایان قرن هشتم.

مقاله «تشیع و قرآن» اثر مستشرق یهودی «بارآشر» است، که با تأکید بر برخی اقوال ناصواب و برجسته نمودن بعضی از فرقه های نادر و حتی مطرود شیعه، درصدد ارائه تصویری غیرواقعی از نگاه شیعه پیرامون قرآن کریم میباشد. مقاله مزبور در دایرةالمعارف قرآن (لیدن) منتشر شده که یکی از دایرةالمعارف های برجسته و مورد رجوع جهانی پیرامون قرآن کریم است و مطالب آن در سراسر جهان مورد رجوع و استناد قرار میگیرد . نوشتار پیش رو ضمن اشاره به محتوای مقاله مذکور، نظریات ناصواب بارآشر درباره نگاه شیعه به قرآن را با استفاده از مصادر معتبر شیعی و استد لالهای متقن در بوته نقد قرار داده است. این مقاله در آغاز به معرفی سوابق علمی مؤلف پرداخته و در ادامه هر یک از بخش های مقاله مزبور را به همراه ذکر موارد ناصواب آن به اختصار ارائه کرده و سپس نقد هر قسمت به صورت مجزا و با تکیه بر منابع مهمی که مؤلف از آن ها استفاده چندانی ننموده را بیان کرده است.

مکتب تفکیک به عنوان یکی از دیدگاه های مطرح در فضای دینی کنونی، نگاه ویژه ای به تفسیر قرآن دارد. تعریف ارائه شده از تفسیر و مباحث این گروه، درباره امکان و جواز تفسیر قرآن بیش از هر چیزی بیانگر این مسأله است که تنها راه صحیح تفسیر قرآن بهره گیری از روایات و احادیث است و کسی غیر از معصوم نمی تواند و مجاز نیست به تفسیر قرآن بپردازد و تفسیری صحیح و صواب است که به دلالت معصوم باشد. بر اساس این دیدگاه هر تفسیری که طبق رأی و استنباط انسان ارایه شود، تفسیر به رأی محسوب شده و باطل است و روایات، ما را از تفسیر به رأی منع کرده اند. در این مقاله مباحث مکتب تفکیک درباره امکان و جواز و مفهوم تفسیر مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.

چکیده یکی از نیازهای هر انسانی بعد از رشد جسمانی، رشد روحانی و معنوی اوست که نهایت این رشدروحانی و معنوی تکامل و کمال انسانی می باشد و یکی از عواملی که در کمال هر انسانی دخالت دارد مسئله دوستی و دوستان می باشد چرا که دوستان نقش مهمی را در رساندن انسان به درجات کمال ایفا می کنند. دوستی یعنی ایجاد و ارتباط عاطفی دو فرد، یعنی پیوند دو قلب، انسان هایی که با فشردن دست یکدیگر پیمان می بندند تا در تمامی شرایط همراه و غمخوار هم باشند. دوستی دارای ابعاد و جنبه های مختلفی می باشد که هریک از آنها دارای اهمیت فوق العاده ای می باشند در نوشتار حاضر سعی شده دوستی از دیدگاه قرآن و سنت روانشناسان شرق و غرب مورد بررسی قرار گیرد. دوستی در قرآن از جایگاه ویژه ای برخوردار است. قرآنی که سخنان مهربانی را در خود جای داده که آئینش را نیز بر پایه های همین مهربانی و محبت استوار کرد و با کلام وحی آن را یادآور شد و در امتداد کلام وحی هرجا که از دوست، دوستی و عشق سخن به میان است، سخنان گرانبهایی از ائمه (ع) نیز می درخشد. در حقیقت دوستی دارای فوائد فراوانی می باشد که علاوه بر آثار مفید و پسندیده ظاهری در زندگی دنیوی، آثار بسیار ارزنده ای در زندگی فردی انسان نیز دارد. این انسان است که با دوستی افراد صالح و پیوند با آنها و تأثیر پذیری به درجات عالی و پاداش های بسیار نائل می گردد و باز همین انسان است که با دوستی کردن با افراد ناصالح علاوه بر ببدبختی در این دنیا، در آخرت هم چیزی جز هلاکت نصیبشان نمی شود. نقطه مقابل دوستی و همنشینی با دیگران، انزوا و گوشه نشینی و تنهایی است که مورد مذمت اسلام است چرا که انسان بدون دوست هیچگاه نمی تواند در این دنیا انسان صالح به حساب آید و در آن دنیا صاحب کمال. متأسفانه با تمامی سفارش ها محبت و دوستی جایگاه اصلی خود را از دست داده است و این مشکل را خود ما انسان ها ساخته ایم که بهتر است برای رفع آن بکوشیم. بهتر دیدیم در این تحقیق علاوه بر استفده از قرآن و کتب روایی، از کتب اخلاقی و روان شناسی نیز مدد گیریم تا هر چه بهتر اهمیت موضوع را بیان کرده و راهنمای صحیح در جهت برقراری این امر، یعنی محبت و دوستی باشیم و با این عمل از انحراف جوانانمان جلوگیری کرده و با توکل به خداوند متعال آموخته ها را به مرحله عمل رسانده و برای بهترین نوع آن تلاش و کوشش نمائیم تا بهترین نوع تأثیر را پذیرفته و به نتیجه ایده آل برسیم.