جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

در پایان نامه حاضر بخشی از کتاب «تاریخ فکرةاعجاز القرآن» نوشته نعیم حمصی که مربوط به نظریات دانشمندان اسلامی قرن ششم و هفتم درباره اعجاز قرآن است، ترجمه و تحقیق شده است. دانشمندان این دوقرن بر اعجاز همه جانبه قرآن تکیه داشته اند.

در این پایان نامه دو مقاله از دایرة المعارف قرآن لیدن ترجمه و نقد شده است. این دو مقاله عبارت اند از: تفسیر قرآن در دوره کلاسیک و ادوار میانه(دوره اول اسلام) نوشته کلود ژیلو، و تفسیر قرآن در دوره جدید و معاصر نوشته راترود ویلانت. آن مشتمل بر چهار فصل با این عناوین است: معرفی و نقد دایرة المعارف قرآن لیدن، ترجمه و نقد مقاله تفسیر قرآن در دوره کلاسیک و ادوار میانه، ترجمه و نقد مقاله تفسیر قرآن در دوره جدید و معاصر. موضوعات مقاله نخست عبارت اند از: ریشه یابی واژگان تفسیر و تأویل، مشروعیت تفسیر قرآن، سیر تطور تفسیر قرآن، ظهور علوم ادبی و زبان شناختی در عرصه تفسیر، تفاسیر روایی اهل سنت، گونه های تفسیری فقهی، کلامی و عرفانی، و تفاسیر خوارج و شیعه و مهم ترین ویژگی های آن، و موضوعات مقاله دوم به این قرار است: تفسیر ترتیبی قرآن مطابق با ترتیب مصحف و ترتیب نزول، گرایش های اصلی در روش های تفسیری در دوره معاصر مانند تفسیر عقلی، علمی، ادبی، تاریخی و موضوعی، و رهیافت های جدید و مستقیم قرآن و مشکلات کسب مقبولیت برای آن.موضوعاتی که در مقاله اول بررسی شده است، عبارت اند از: تفسیر هرمنوتیکی از قرآن و پیامدهای آن، روش تفسیر به رأی و دیدگاه های مفسران معاصر درباره آن، موضع امامان شیعه و دانشمندن شیعه در برابر اسرائیلیات، جایگاه کتاب التفسیر و المفسرون ذهبی و نقد آن، جایگاه علمای برجسته شیعه مانند سید مرتضی، شیخ طوسی و شیخ طبرسی. موضوعاتی که در مقاله دوم بررسی شده است، عبارت اند از: جایگاه تفسیر عصری و ویژگی های آن، رویکردهای جدید در تفسیر قرآن در دوره معاصر، تحولایت تفسیری کشورهای اسلامی مانند ایران، عراق و لبنان، روش تفسیر موضوعی، روش تفسیر عقلی و نقد دیدگاه های سر سید احمد خان و محمد عبده، روش تفسیر علمی قرآن، قرآن و فرهنگ زمانه، واقعی بودن قصه های قرآن و نقد دیدگاه های محمد احمد خلف الله، ماهیت وحی و نقد دیدگاه های دانشمندان غربی در باره آن به ویژه نظریه تجربه دینی پیامبر(ص)./

مطالب این تحقیق در پنج فصل آمده است. در فصل اول معنای لغوی و اصطلاحی اخلاق و فضیلت و درفصل دوم مفهوم اخلاق از دیدگاه قدما و معاصران بررسی شده است. فصل سوم درباره نقش و اهمیت اخلاق در زندگی بشر و فصل چهارم در خصوص طریق کسب فضائل اخلاقی است و بالاخره فصل پنجم به معرفی نمونه هایی از فضیلت اخلاقی اختصاص دارد؛چون توکل، تقوا، کسب علم، کرامت نفس، اخلاص نیت،قناعت و محبت.

در این پایان نامه کتاب «التعریف و الاعلام فیما ابهم من الاسماء و الاعلام فی القرآن»، اثر عبدالرحمن سهیلی (508581ق) ترجمه و شرح شده است. این کتاب اسامی مبهم را به ترتیب قرآن یاد کرده و شرح نموده است. در این تحقیق زندگی نامه ی سهیلی نیز آمده است.

این تحقیق در هفت فصل با این موضوعات تدوین یافته است: حزن و اندوه و تشویق روانی: مراد از اندوه و حزن و تشویش، معنای لغوی حزن، معنای حزن در آیات و روایات، انواع حزن، حزن مذموم، عوامل بوجود آورنده حزن مذموم، عوامل نابودکننده حزن مذموم،حزن ممدوح و گونه هایی از آن؛ عوامل شناختی و تشویش روانی: سوءظن و گونه هایی از آن، ترس مذموم و گونه های آن؛ عوامل شناختی و تسکین روان: ایمان واقعی، حسن ظن و گونه های آن، ترس ممدوح و گونه های آن؛ فقدان امکانات مادی و تشویش روانی؛ امکانات مادی و تسکین روانی؛ عوامل رفتاری و تشویش روانی: اعراض از یاد خدا، افسوس های دنیایی به جهت بی ایمانی و نفاق، چشم داشتن به ثروت کافران؛ عوامل رفتاری و تسکین روانی: یاد خدا،تقوا، ارتباط با قرآن، صبر، قیام و هجرت برای خدا، جهاد در راه خدا، همنشینی با مؤمن.

این پژوهش به ترجمه و نقد بخشی از جزء دوم کتاب «اضواء علی متشابهات القرآن» اثر خلیل یاسین شامل آیات سوره های مریم تا غافر پرداخته است. این کتاب به شرح آیاتی پرداخته است که به نحوی محل سئوال بوده اند؛ لذا نویسنده کتاب در خصوص هر یک از آیات مشکل نخست سئوالی را طرح کرده، سپس آن را پاسخ داده است. محقق پس از ترجمه هر مشکل به طور عمده با استفاده از تفاسیر المیزان و نمونه شرحی بر آن افزوده است

در این پایان نامه به مسأله فقر و غنا در قرآن وحدیث پرداخته شده و اصول و کلیات روش استنباطپدیده های اجتماعی بویژه فقر و غنا از قرآن و حدیث؛فقر و غنا در آیاتی که لفظ فقر و لفظ غنا در آنها به کاررفته است، فقر و غنا در روایات، و مراد از لفظ فقر و غنادر روایات.

در این پایان نامه فنون مختلف علوم قرآنی از تفسیرمجمع البیان، اثر طبرسی استخراج و عرضه شده است.این فنون عبارت است از: تعداد آیات قرآن و فایده شناختن آنها، اسامی قراء مشهور در بلاد مختلف و روات آنها، تفسیر، تأویل و معنی، نامهای قرآن و معانی هریک، بعضی از روایات مشهور در باب فضیلت قرآن واهل آن و استحباب تحسین صوت در قرائت قرآن.

موضوع اصلی در این بیان فضیلت سوره های قرآن است که از قرائت آن برای انسان حاصل می شود. و هدف از طرح این بحث آشنا کردن خوانندگان با ارزش و اهمیت قرآن و فوائدی است که هر کس می تواند با قرائت آیات و سوره هایش آن فوائد را کسب کند. این کتاب شامل دو بخش است. در بخش اول توضیحاتی راجع به قرآن ، قرائت آن، موضوعات مطرح شده در آن ، اولین و آخرین آیات نازل شده، سجده در سوره های سجده دارو معنای پناه بردن به خدا از شر شیطان قبل از قرائت قرآن بیان شده است و در بخش دوم فضیلت هر سوره آورده شده است و سعی شده است در مورد هر سوره تمام خواص آن البته بطور مختصر ذکر شود و این رابطه از منابع مختلف استفاده شده است. و در پایان بخش دوم خواص بعضی آیات مخصوص آورده شده است. اما نتیجه ای که می توان از این کتاب بدست آورد این است که عملأ از قرآن در تمام مسائل، مشکلات و امور روزمره یاری و راهنمایی بخواهیم و بدانیم که هر کس به آن تکیه کند به قله سعادت و نجات خواهد رسید. کلید واژه ها: فضیلت- خواص- قرائت- ترتیل- تعویذ.

کتابی که در این پایان نامه ترجمه و بررسی شده است در خصوص سیر تحول مباحث اعجاز قرآن ازآغاز تا امروز است. برخی از مواردی که در این پایان نامه آمده است عبارتند از: ذکر مشخصات کامل مآخذکتاب، تعیین سوره و شماره آیه مندرج در کتاب، شرح اعلام و برخی از فرقه ها و مذاهب