مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

علم یعنی موضوع هایی مثل فیزیک، شیمی و زیست‌شناسی و ... ، حال آن که مباحثی از قبیل هنر، موسیقی و الهیات علم نیست. ولی وقتی فیلسوف می‌پرسد علم چیست به دنبال این نوع جواب نیست. آن‌چه فیلسوف در نظر دارد صرفا فهرستی از رشته‌ای فعالیت‌ها، که معمولا به‌ آن‌ها نام «علم» می‌دهند، نیست، بلکه‌ او در پی ویژگی مشترک این فعالیت‌هاست؛ یعنی در پی آن خصیصه‌ای است که ما بر اساس آن، چیزی را علم می‌شماریم. بسیاری بر این باورند که تفاوت علم و غیرعلم را باید در روش‌های خاصی جست که دانشمندان برای تحقیق دربارۀ جهان به کار می‌گیرند. در بسیاری از علوم برای تحقیق از روش‌های مشخصی استفاده می‌شود که در رشته‌های غیرعلمی‌ خبری از آن روش‌ها نیست. یک نمونۀ بارز تفاوت در روش، استفاده‌از آزمایش است. در تاریخ تحول علم جدید استفاده‌ از آزمایش نقطۀ عطفی به شمار می‌آید. یکی دیگر از جنبه‌های مهم علم، طرح نظریه ‌است. یکی از سوالات مهمی که باید در فلسفۀ علم برای آن جوابی یافت، این است که دانشمندان چگونه توانسته‌اند به کمک روش‌هایی از قبیل آزمایش، مشاهده و طرح نظریه‌ از روی بسیاری از رازهای طبیعی پرده بردارند. کتاب حاضر مقدمه‌ای کوتاه بر فلسفۀ علم معاصر است که مضامین اصلی این شاخه‌ از فلسفه را در بر می‌گیرد. نویسنده نخست نگاهی کوتاه به تاریخ علم دارد، سپس مفاهیمی از قبیل استدلال علمی، تبیین علمی، انقلاب علمی، و نیز رئالیسم علمی و ضدرئالیسم را بررسی می‌کند.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

مصاحبه دکتر محمد حسین ملایری با مجله حکمت و فلسفه: دانشجویان فلسفه علم حق دارند مایوس باشند

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

متن

وضعیت نشر :

تهران - ایران: کانون ایرانی پژوهشگران فلسفه و حمت,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

پدیدارشناسی هرمنوتیک , فلسفه علم , فلسفه قاره ای‌ علم

چکیده :

دکتر محمد حسین ملایری از معدود افرادی است که بر خلاف فضای تحلیلی غالب در کشور سعی‌ در ارائه گفتمان فلسفی‌ خاصی‌ در مورد علم دارد که کاملا قاره ای‌ است. او کتابی‌ نیز در همین زمینه تالیف کرده است و با برخی‌ از چهره‌های به نام قاره ای‌ چون پاتریک هیلان نیز در ارتباط دانشگاهی بوده است. از این رو محمد حسین ملایری یکی‌ از بهترین گزینه‌ها برای گفت و گویی پیرامون فلسفه قاره ای‌ علم محسوب میشود. فضای این گفت و گوی به گونه ای‌ تنظیم شده است که در خلال آن‌ بسیاری از گرایش‌های متنوع قاره ای‌ پیرامون علم مورد اشاره قرار گیرد و نقطه مناسبی برای ورود مخاطب به چنین فضاهای گوناگون و متفاوتی باشد. هر چند که ملایری خود به تبعیت از استادش پرفسور پاتریک هیلان در زمره قائلین به پدیدارشناسی هرمنوتیک در این حوزه قرار می‌گیرد و در نتیجه نسبت به بسیاری از جریان‌های دیگر قاره ای‌ نگاهی‌ منتقد دارد، با این حال برخی‌ از مهم‌ترین این گرایش‌ها در همین گفت و گو مورد اشاره قرار گرفته اند تا مخاطب دست کم با فهرستی از آنها آشنا شود.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

عقل گرایی و تجربه گرایی: نگرش هایی متفاوت به پزشکی نوین

نویسنده:

وارن نیوتون؛ مترجم: علی پورمحمدی

نوع منبع :

مقاله , ترجمه اثر

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

کلیدواژه‌های اصلی :

فلسفه علم , انسان‌شناسی پزشکی

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

عقلانیت: عقلانیت علمی و اتنومتدولوژی

نویسنده:

تریگ راجر؛ مترجم: هاله لاجوردی

نوع منبع :

مقاله , ترجمه اثر , کتابخانه عمومی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

کلیدواژه‌های اصلی :

معرفت شناسی معاصر , فلسفه علم

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

کرونا، برخورد نزدیک با اندیشه‌های دور

نویسنده:

فریدالدین فریدعصر

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

متن

وضعیت نشر :

قم - ایران: دین آنلاین,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

اسلامی سازی علوم , اسلامی سازی علم , اسلامی سازی علم و معرفت , فلسفه علم , علوم اسلامی (سایر) , فلسفه علم اسلامی , ویروس کرونا , دین و کرونا , علم و دین و کرونا

چکیده :

یکی از پیامدهای شیوع ویروس کرونا در سرزمین ما، داغ شدن نزاع طب اسلامی و پزشکی جدید است. طی هفته‌های گذشته به اندازه کافی اخباری از این نزاع منتشر شده است. بسیاری از مردم و حتی برخی از طرفین دعوا بیشتر به خروجی‌های رسانه‌ای این ماجرا توجه می‌کنند که معمولاً به شکل مچ‌گیری و حاشیه‌های پررنگ‌تر از متن بروز می‌کند. اما عده کم‌تری که با مباحث فلسفه علم آشنایند، به فراست دریافته‌اند که ورود این نزاع از سطح مباحثه نظری به کارزار عملی در همین یکی دو ماه اخیر، چه تجدیدنظرهایی را در باب علم اسلامی موجب خواهد شد. برای درک اهمیت موضوع، کتاب «تولد کلینیک (1963)» اثر میشل فوکو را پیشنهاد می‌کنم. او در این کتاب به خوبی نشان داده که پزشکی بالینی بنیاد علوم انسانی مدرن را گذاشته است. اگر مدعای فوکو برای ما قابل درک باشد خواهیم دانست که طوفان‌هایی مانند کرونا، چه اندازه بر پژوهشگران فلسفه علم تاثیرگذار است.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

پرس و تقرب به صدق در علم: قرابت میان ذهن و طبیعت

نویسنده:

حسن امیری آرا

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF چکیده

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

وجود خدا , فلسفه علم , علم و دین (فلسفه دین) , قرابت میان ذهن و طبیعت (فلسفه علم) , نظریه خود اصلاح گری (فلسفه علم)

کلیدواژه‌های فرعی :

چکیده :

بر اساس نظریة خوداصلاح‌گری در بحث پیشرفت علم، علم از روشی استفاده می‎کند که با به‌کارگیری درست آن، می‌توان در گزاره‎ها و باورهای علمی جرح و تعدیل انجام داد و در نتیجة این روش خوداصلاح‌گر تقرب باورهای علمی به صدق روزبه‌روز بیشتر خواهد شد. چالرز ساندرس پرس، فیلسوف شهیر آمریکایی، یکی از مدافعان مشهور این دیدگاه است. او برای این روش خوداصلاح‌گر ساختاری سه‌مرحله‏ای قائل است: استنتاج قیاسی- فرضی، استنتاج و استقراء. در این مقاله سعی دارم پس از توضیح این ساختار سه‏مرحله‏ای و نیز انتقادهای وارد بر آن، با توجه به آثار پرس، دربارة توجیه این ساختار بحث کنم. در توجیه این ساختار نقش فرض قرابت میان ذهن و طبیعت مشخص و جایگاه فرض وجود خداوند و نیز سازگاری طبیعی ذهن با طبیعت در توجیه این قرابت نیز بحث و بررسی خواهد شد.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 155 تا 184

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

علم متعارف و خطرهای آن

نویسنده:

کارل پوپر، غلامرضا نظریان

نوع منبع :

مقاله , ترجمه اثر

منابع دیجیتالی :