مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

اثر حاضر، مباحثی است در باب مفهوم، اجزا، عملکرد و ماهیت نهاد سیاست و نقش و جایگاه ولایت فقیه در نهاد سیاسی ایران .این مباحث ذیل سه بخش با این عناوین تدوین شده است :((مفاهیم و کلیات))، ((دولت و حکومت)) و ((ولایت فقیه)) تشکیل شده است .عناوین فصل‌های هر بخش از این قرار است :بخش اول : ((مفهوم سیاست))، ((کلیاتی درباره فلسفه سیاسی))، ((روش شناسی از فلسفه سیاسی))، ((سیر تاریخی فلسفه سیاسی))، ((جایگاه سیاست درمیان علوم)) و ((سکولاریسم)) .بخش دوم: ((تعریف دولت))، ((نهادهای سیاسی دولت))، ((انواع حکومت))، ((مشروعیت و حکومت))، ((دمکراسی)) و ((ارزیابی دمکراسی)) .بخش سوم :((پیشینه تاریخی و ادله ولایت فقیه))، ((شرایط و حدود اختیارات ولی فقیه))، ((تبیین مفهوم ولایت مطلقه فقیه)) .پیوست کتاب به نوشتاری با عنوان ((جامعه مدنی و اندیشه دینی)) اختصاص یافته است .این کتاب، ششمین شماره از مجموعه ((سلسله دروس اندیشه‌های بنیادین اسلامی)) است که از سوی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) منتشر شده است.

مقاله حاضر با هدف تمرکز بر دیدگاه صدرالمتألهین شیرازی، بر آن است تا چارچوبی از مسئله صلح را در فلسفه سیاسی صدرالمتألهین مورد بررسی قرار دهد. پرسش اصلی بحث آن است که: با توجه به آثار و از منظر صدرالمتألهین، چه تصویری از صلح ترسیم می­شود و صلح چه جایگاهی در فلسفه ایشان دارد؟ در پاسخ به پرسش یادشده، این مدعا مورد توجه قرار گرفته که به نظر، در فلسفه سیاسی ملاصدرا تمامی عرصه­های فردی و اجتماعی زندگی انسان درگیر مسئله صلح می­شود و باید برای همه ارکان سه‏گانه زندگی، یعنی فرهنگ، سیاست و اقتصاد، صلح تدارک شود؛ در غیر این صورت نمی­توان از صلح سخن گفت. در واقع چالش در هر کدام از سه بخش مورد اشاره می­تواند به برقراری و تحقق صلح خلل وارد سازد. از نظر فلسفه سیاسی متعالی، هر چیزی که معرفت، امنیت و معیشت و به عبارتی، عدالت جامعه را مختل سازد، از صلح دور شده است. از این منظر می­توان گفت جنگ و صلح هر دو بر جامعه عارض می­شود. اگر عدالت باشد، صلح برقرار است و معرفت، امنیت و معیشت در جامعه به‏سامان است و اگر عدالت نباشد، جنگ و ستیز اتفاق می­افتد. ازاین‌روست که در فلسفه اسلامی بر عدالت به عنوان رکن هستی تأکید بسیاری شده است و در کنار علم و معرفت، از مهم­ترین ویژگی­های یک حاکم مسلمان و حکومت اسلامی به ‌شمار می­رود. جهاد نیز از این منظر برای مقابله با سدکنندگان راه معرفت خدا و سدکنندگان راه معیشت و حیات مردم وضع شده است و کارکردی صلح‏طلبانه دارد.

در این مقاله تلاش شده است دیدگاهها و تلقی ها درباره حکمت سیاسی متعالیه بررسی و بازخوانی شود. در این زمینه دو تلقی از یکدیگر بازشناخته شده است: امتناع حکمت سیاسی متعالیه و امکان حکمت سیاسی متعالیه. این هر دو نظر، بیش از آنکه مستند به آثار صدرالدین شیرازی باشند، در ادعاهایی اند که صاحبان آنها باید برای اثبات آنها مستنداتی را از فلسفه صدرایی و حکمت متعالیه ارائه کنند. شاید بهترین روش، رجوع مبسوط به آثار مکتوب صدرالمتالهین و شارحان و پیروان این فلسفه و کشف الزامات و اقتضائات منظومه فکری صدرالدین شیرازی و حکمت متعالیه باشد. مقاله با بسط دیدگاههای مذکور و ارائه پیشنهادهایی ادامه یافته است.

جزء من المقال: إن الصورة النمودجية عن الديمقراطية التي تقفز إلى أذهاننا جميعا هي صورة الديمقراطية الغربية المعاصرة، لأن في المجتمعات الغربية يستطيع المرء أن يقول ما يشاء، والتي يمكن أن يحكم فيها رئيس الدولة، أو أن يرغم على الاستقالة، والتي يمكن أن تتغيّر فيها الحكومات بالاقتراع الشعبي، وهنا نتساءل: لقد توفرت للغرب مقومات جعلت هذه الديمقراطية ممكنة ومستقرة رغم ما تعرضت له من نكسات عارضة كالفاشية و النازية...

إن الخوض في تشخيص متناقضات الواقع الإسلامي المعاصر يعيد إلى الذاكرة ذلك السؤال النهضوي القديم الجديد، الذي شغل الفكر الإسلامي الحديث و المعاصر: لماذا تأخر المسلمون، و تقدم غيرهم؟ إن محاولة الإجابة عن هذا السؤال أفضى إلى جملة من المعارك الفكرية، حيث عرض كل اتجاه فكري مشروعه النهضوي، ففيما يفسر البعض تأخر المسلمين في كوننا فرطنا في ثوابتنا، و لم نتمسك بإسلامنا الذي هو مصدر قيمنا، يتجه البعض الآخر إلى التأكيد على التخلي عن التراث والتمسك بالحاضر،والعمل كما عملت الدول المتقدمة لنلحق بالتطور ونستدرك ما ضاع من وقت وتأخر،فيما يوجد اتجاه ثالث يرى ضرورة التوفيق بين الماضي و الحاضر، حيث يعتقد أنصار هذا الاتجاه أنه لا يجب الوقوف على أرضية التراث وحده، و لا يجب أن نتجه كلية نحو نموذج أوربا والغرب، بل يجب الأخذ منهما معا من التراث و الحاضر.